Кіріспе

Бакалавриат академиялық дәрежесі

Білім бакалавры (B. Ed. немесе BEd) – студенттерді мектепте мұғалім болып жұмыс істеуге дайындайтын жоғары білімнің академиялық дәрежесі. Білім беру бакалавры бағдарламасы әдетте үш-төрт жылға созылады және білім беру ортасындағы теориялық оқу мен тәжірибелі практиканы үйлестіреді. Оқу жоспары педагогика, білім беру психологиясы, оқыту әдістемелері және пән бойынша мамандандырылған дайындық бойынша негізгі білім беруге бағытталған. Бұл бағдарламаны аяқтаған түлектер оқушыларға қолдау көрсетуге және тиімді оқу ортасын құруға қажетті біліктермен қамтамасыз етіледі.

Аргентина

2006 жылғы білім беру реформасынан кейін ел бойынша мұғалімдерді даярлаудың біркелкі және сапалы құрылымын жасау үшін Ұлттық Мұғалімдерді Даярлау Институты (ҰМДИ) құрылды. Аргентинаның Білім министрлігінің мәліметінше, ҰМДИ-дің құрылуы бұрынғы жүйені реформалауға үлкен көмек көрсетті, соның нәтижесінде мемлекеттік мектептерде жұмыс істеу үшін 5 жылдық Ұлттық Білім Бакалавры талабы енгізілді, ал аймақтық қолданысқа ие 4 жылдық Провинциялық Білім Бакалаврын жеке университеттер беріп отыр. Басқа да үйлестіру шараларына "Кәсіби-техникалық білім берудегі атақтар мен сертификаттардың ұлттық тізімі" мен білім берудің көптеген деңгейлерінде (жоғары білім беруден басқа) дипломдар мен транскрипттердің федералдық жүйесін құру арқылы академиялық біліктілікті стандарттау кірді. 2005 жылғы Кәсіби-техникалық білім беру заңы ел бойынша кәсіби білім берудегі оқу стандарттарын және сапаны қамтамасыз ету механизмдерін жүйелеуге бағытталған. Орта білім беру деңгейінде үкімет бүкіл ел бойынша оқу бағдарламаларын біркелкілендіруде, бұл реформаның 2019 жылдың соңына дейін аяқталуы күтілуде. Аргентинадағы білім беру саласындағы соңғы нұсқаулар міндетті білім беруге қатысты орта мектепте оқудан қалу деңгейін төмендетуге және Аргентина бойынша оқуын аяқтау мен бітіру көрсеткіштерін жақсартуға бағытталған.

Австралия

Австралияда 4 жылдық білім беру бакалавры практикалық/педагогикалық оқуды білім беру академиялық пәнінің негізгі бағытымен үйлестіреді. Австралия университеттерінің көпшілігінде білім беру бакалаврының екі ерекше түрі бар: бастауыш және орта. Екі бағдарламаның пәндері мен мазмұны мүлдем өзгеше. Мысалы, бастауыш білім беру бакалаврын оқып жатқан студенттердің бағыты мінез-құлық, балалар, негізгі сауаттылық, балалардың қалай оқуға үйренуі және т.б. болады. Ал орта білім беру бакалаврын оқып жатқан студенттер шамамен 11–18 жастағы жасөспірімдерге сабақ береді, олардың бағдарламалары бастауыш бағдарламаларына қарағанда аталған салаларға аз назар бөледі. Оның орнына, бакалавр студенттің болашақ оқыту пәндеріне негізделген, әдетте 1 немесе 2 пәнге қатысты болады. Жаңа Оңтүстік Уэльс штатында осы оқыту салалары соңғы курстарда басты назар аударады. Олар: ағылшын тілі, математика, ғылым (биология, физика және химия), география, тарих, бизнес зерттеулері, құқық зерттеулері, экономика, қоғам және мәдениет, сондай-ақ тілдер. Курстың ұзақтығы оқыту қызметіне кіріспес бұрын тәжірибелік тәжірибе алуға және жеке және кәсіби дамуға жағдай жасайды. Австралияның көптеген штаттық мұғалімдерді аттестаттау органдары білім беру бакалаврын немесе бір немесе екі пән бойынша бакалавр дәрежесін, кемінде білім беру саласындағы дипломды талап етеді. Білім беру бакалавры (B. Ed.) Бакалаврді, білім беру саласындағы дипломнан сәл ұзаққа созылатын, «аяқтау» курсына ұқсас, төмен дәрежелі Бакалаврмен шатастыруға болмайды. Бакалавр білім беру (ерте балалық шақ) 5–8 жастағы балаларға сабақ беретін мұғалімдерге беріледі. Бұл бакалавр ерте балалық шақ мұғалімдеріне бастауыш мектепте үлкен оқушыларға сабақ беруге кедерес келтірмесе де, бастауыш білім беру бакалаврымен теңестіріледі және «ерте балалық шаққа қатысты мамандық» деп аталады. 2017 жылдан бастап барлық мұғалімдер (ерте балалық шақ мұғалімдерінен басқа) тіркелу үшін және 16-шы оқу бірлігін бастамас бұрын LANTITE емтиханын (Бастапқы мұғалімдерге арналған сауаттылық және сандық тесті) тапсыруы керек. Дегенмен, ерекше жағдайларда бұл талаптан бас тартылып, таңдалған студентке емтиханды өткені туралы баға берілуі мүмкін. 2016 жылға дейін білім беру саласындағы диплом аккредиттелмейтін, себебі «білім беру бакалавры» атауы толық атау болып саналатын. 2012 жылдан бастап ерте балалық шақ мұғалімдері EYLF (Early Years Learning Framework) – теориялық практика мен балаларды оқытудың тұтас әдістеріне негізделген, 0-ден 5 жасқа дейінгі балаларға арналған оқу аясын оқып үйренуі керек. Квинсленд штатында EYLF негізінде құрылған және 3–6 жастағы балаларды оқыту үшін қолданылатын QKLG (Queensland Kindergarten Learning Guide) деп аталатын көбірек қолданылатын ая бар. Ескерту: Австралияда «бакалавриат» термині университет студенті алғаш рет алған барлық дәрежелерді сипаттау үшін қолданылады және әдетте жоғары оқу орнының алдын ала талаптары болмайды, көбінесе орта мектепті аяқтау жеткілікті. Аспирантуралық дәрежелер бакалавриатты аяқтағаннан кейін алынатын дәрежелерді сипаттау үшін қолданылады.

Бангладеш

Бангладеште білім беру бакалавры (B. Ed.) – мұғалімдік қызметке дайындалатын, сондай-ақ білім беру және оқу бағдарламасы саласындағы маман немесе білім беруші ретінде жұмыс ілгелі отырғандарға арналған бакалавриат деңгейіндегі мамандық (4 жыл) және Білім беру саласындағы диплом (1/2/3 жыл) білімін беруге арналған кәсіби білім беру бағдарламасы. Осы бағдарламаны аккредиттелген мұғалімдерді даярлау институттары мен колледждер ұсынады. B. Ed. білімі мемлекеттік және мемлекеттік емес білім беру институттарында, сондай-ақ Save the Children, ЮНИСЕФ, Біріккен Ұлттар Ұйымының Даму бағдарламасы, BFES, SSUF, ASA сияқты білім беру ұйымдарында жұмыс істегісі келетін үшін міндетті болып табылады. Мұғалімдік қызметтен басқа, білім беру және оқу бағдарламасы саласындағы маман, зерттеуші, әкімші сияқты басқа да мамандықтарға таңдау жасағысы келетін азаматтардың білімі жоғары білім беру деңгейінде (B. Ed. hons.) болуы керек. Жыл сайын осы мамандық бойынша көптеген талантты студенттер Ұлыбритания, АҚШ, Жапония, Австралия, Канада сияқты елдердің танымал университеттерінен халықаралық стипендия алады. B. Ed. hons. (4 жыл) курсына түсу үшін талапкерлер H.S.C. немесе оған теңестірілген біліміне ие болуы керек, ал білім беру саласындағы дипломдық (1/2/3 жыл) курстарға түсу үшін Бакалавр (B. A) немесе ғылым бакалавры (B. Sc.) білімі қажет. Осы мамандық студенттері негізгі білім беру курстарын, сондай-ақ қосымша пәндерді оқуға тиіс. Дипломдық (1/2/3 жыл) бағдарламаға қатысушы гуманитарлық факультеттің студенттері тарих, құқық, география және тілдер сияқты пәндерді оқытуға дайындалса, табиғаттық-ғылыми факультеттің студенттері математика, физика, химия және биология пәндерін оқытуға дайындалады. Ал экономикалық факультеттің түлектері есеп және қаржы, экономика, менеджмент және маркетинг салаларында дәріс беруге дайындалады. B. Ed. hons. бітіргеннен кейін, Бангладештің кейбір университеттерінде білім беру саласында магистр (M. Ed.), философия магистрі (M. Phil) және докторлық (PhD) дәрежелерін алуға болады. Ұлттық білім беру кеңесі және оған ведомстволық жататын университеттер мен оқу орындары Бангладештегі педагогтар мен мұғалімдерге арналған оқу бағдарламаларын стандарттауға конституциялық құқық береді.

Канада мен АҚШ

Канада мен АҚШ-та бұл диплом университет орналасқан провинцияның немесе штатының талаптарына байланысты бір жылдан бес жылға дейінгі бағдарлама аясында аяқталған курстық жұмыстар үшін беріледі. Канадада, B. Ed. диплом оқытушы сертификатын алу үшін қажетті шарт. B. Ed. бағдарламасына орта мектептен тікелей түсуге болады; басқа бакалавр дәрежесімен біріктірілген диплом ретінде (мысалы, B. A./B. Ed.); немесе кандидаттың бакалавр дәрежесін алғаннан кейінгі бағдарлама ретінде, әдетте студент оқытуды қалайтын мамандық бойынша. Жас балалармен немесе жасөспірімдермен жақсы қарым-қатынас орнату қабілеті немесе бұрынғы тәжірибе үміткерлер үшін артықшылық болып табылады. Білім бакалаврының бірнеше бағыты бар, олардың әрқайсысы білім берудің нақты деңгейіне сәйкес келеді. АҚШ-та бұл бастауыш мектеп, орта мектеп және жоғары мектеп білімін қамтиды. Бастауыш білім беру бағытындағы студенттер көбінесе гуманитарлық ғылымдар бакалавры дәрежесін алады. Жоғары мектеп (орта білім беру) бағытында студент бір немесе екі пән бойынша маманданады. Дипломды аяқтағаннан кейін олар штаттың білім беру кеңесінің аттестаттау емтиханына дайындалады және оны тапсырады. Типтік B. Ed. бағдарламасына педагогика, білім беру психологиясы, білім беру саясаты және басшылық, бағалау, оқу бағдарламасын әзірлеу, сабақ жоспарлау, әлеуметтік әділдік, арнайы білім беру және оқу технологиялары бойынша курстар кіруі мүмкін.

Израиль

Израильде білім беру бакалавры (B. Ed.) – бұл саланы дамытуға қызығушылық танытқандарға арналған курс. Оқытушылық мамандықты дамытудың қазіргі заманғы үрдістеріне сәйкес бірегей оқу бағдарламалары әзірленді. Сонымен қатар, ғалымдар мен мұғалімдердің бакалавриатты аяқтауын қамтамасыз ету жоспарлары бар. Израильде білім беру колледждері мен университеттерінің көптеген мекемелері B. Ed. курстарын ұсынады, мысалы, Левинский атындағы білім беру колледжі және Технион – Израиль технология институтындағы B. Sc. Ed. бағдарламасы.

Үндістан

2002 жылы білім беру бакалавры (B.T.) дәрежесі өзгеріске ұшырап, білім беру бакалавры (B.Ed.) дәрежесіне айналды. 2019 жылы Ұлттық мұғалімдер білім беру кеңесі (NCTE) B.Ed. курсына түсу критерийлерін өзгертіп, енді жоғары білім (10+2+3) деңгейіндегі біліктілік талап етіледі. B.Ed. курсының мерзімі де 2019 жылы NCTE басшылығымен екі жылдан төрт жылға дейін ұзартылды. «Балалардың тегін және міндетті білім алу құқығы» (2009 жылғы RTE Act) B.Ed. үшін нақты түсіп қалу пайыздарын белгілемейді, бірақ NCTE жалпы санаттағы үміткерлер үшін кемінде 50%, ал арнайы санаттағы үміткерлер үшін 45% талап етеді. Білім беру бакалавры (B.Ed.) дәрежесі Үндістанда орта білім беру деңгейінде (6-10 сыныптар), TGT деп белгілі, және жоғары орта білім беру деңгейінде (10+2 немесе 11 және 12 сыныптар), PGT деп белгілі, оқыту үшін міндетті біліктілікке айналды. Студенттер бакалавриаттағы мамандығына қарамастан, B.Ed. курсын бітіре алады, ол қазіргі таңда мемлекеттік және жеке колледждерде төрт жылдық білім береді. Бітіруден кейінгі B.Ed. бағдарламасының мерзімі әлі де 2 жыл, NCTE 2019 жылғы Жаңа білім беру саясатына сәйкес жаңа өзгерістерді жариялайды. Харьяна үкіметімен өткен соңғы кездесуде NCTE 2 жылдық B.Ed. бағдарламасының мерзімін 2030 жылға дейін өзгерту жоспары жоқ екенін хабарлады. B.Ed. бітіргеннен кейін студенттер Үндістандағы әртүрлі университеттерде немесе мұғалімдерді даярлау институттарында білім беру магистрі (M.Ed.) бағдарламасын таңдауына болады. Ал Бастауыш білім беру бакалавры (B.El.Ed.) бағдарламасы – жоғары орта білімнен кейін бастауыш сыныптарда (1-5 сыныптар) оқытуды көздейтін, төрт жылдық кешенді кәсіби білім беру курсы. B.El.Ed. педагогикалық білімді, пән бойынша біліктілікті, адам дамуын түсінуді және коммуникация дағдыларын қамтиды, бұл түлектерге жан-жақты мансаптық жолдар ұсынады. 2023 жылғы Жоғарғы сот шешіміне сәйкес, B.Ed. түлектері бастауыш сынып оқушыларына сабақ беруге құқықсыз. Дегенмен, B.Ed. немесе B.El.Ed. бітірушілер өз оқыту қызметтерін мемлекет және ел ішінде ғана емес, сонымен қатар білікті педагогтерге жоғары сұраныс болғандықтан, халықаралық деңгейде де ұсынуға дайын. Осы бағдарламаларды бітірген түлектер перспективалық жұмыс орындарына үміттене алады.

Ирландия

Ирландия Республикасында 4 жылдық білім беру бакалавры, білім беру пәнінің академиялық саласындағы оқуды практикалық/педагогикалық зерттеулермен үйлестіреді. Ирланд және ағылшын тілдері бойынша модульдер міндетті болып табылады. Студенттер психология, әлеуметтану, тарих, әлеуметтік саясат, кәсіби тәжірибе сияқты білім берумен байланысты әртүрлі пәндерді оқиды. Студенттер сондай-ақ болашақ оқыту саласы немесе әдісі үшін қажетті біліктілік ретінде басқа салалар мен пәндерді зерттейді. Бұл бакалавр дәрежесі бірнеше мамандықтар бойынша ұсынылады, оның ішінде бастауыш, орта білім беру, дене шымылдығы/денсаулық, музыка немесе ерте балалық шақ білімі. Оқу бағдарламасының ұзақтығы оқыту қызметіне кіріспес бұрын тәжірибелік дағдыларды жетілдіруге және жеке және кәсіби өсуге жағдай жасайды. Мұғалімдерді аттестаттау органы білім беру бакалаврын немесе бір немесе екі пән бойынша бакалавр дәрежесін, сондай-ақ кемінде білім беру дипломын талап етеді. Білім беру бакалавры (B.Ed.) білім беру дипломынан сәл ұзаққа созылатын, бірақ оған ұқсас "қосымша" курс болып табылатын бакалавр дәрежесімен шатастырылмауы керек.

Жаңа Зеландия

3 жылдық білім беру бакалавры түлектерді балалар бағдарламалары орталықтарында, бастауыш, негізгі және орта мектептерде сабақ беруге дайындайды. Білім беру бакалаврымен бастауыш білім беру, ерте балалық шақ, дене шынықтыру және хуарахи маори салаларында мамандануға болады. Бұл біліктілік студенттерге тиімді мұғалім болу үшін қажетті дағдылар мен білімді беруге, сондай-ақ Жаңа Зеландия Мұғалімдер Кеңесінде алдын ала тіркелуге мүмкіндік береді. Оқу практикасы студенттерге оқу кезеңінде әртүрлі білім беру орталарында құнды тәжірибе алуға көмектеседі. Білім беру бакалавры жоғары білімді жалғастыруға негіз болады.

Нигерия

Нигерияда білім беру бакалавры дәрежесі елдегі университеттер мен білім беру колледждерінде бірінші дәреже ретінде тағайындалады. Елде мұғалімдерді кәсіби тұрғыдан даярлауға арналған бірнеше мамандандырылған білім беру университеттері бар. Осындай мамандандырылған университеттердің арасында Тай Соларин білім беру университеті және Игнатиус Аджуру білім беру университеті бар. Б.Ed. бакалавр А. немесе B.Sc. дәрежесімен бірге оқытылуы мүмкін. Сондай-ақ, балабақша және бастауыш білім беру, оқу бағдарламасын әзірлеу, білім беруді басқару және білім беру саясатын зерттеу сияқты салаларда жеке мамандық бойынша да алуға болады. Студенттер әдетте оқудың 2-ші және 3-ші курстарында ішкі тәжірибеден өтеді. Бітіргеннен кейін Нигерия мұғалімдерді тіркеу кеңесінде (TRCN) тіркеледі және содан кейін мұғалім болып жұмысқа орналаса алады. Жоғары білім көбінесе M.Ed, PGDE және GDE нысанында болады.

Шри-Ланка

Білім беру бакалавры дәрежесі алғаш рет 1963 жылы Цейлон университеті (Шри-Ланка) тарапынан енгізілді. Сол кездегі Цейлон университетінің білім беру профессоры Дж. Е. Джаясурия кәсіби мұғалімдердің біліктілігіне деген сұраныстың өсуіне жауап ретінде бұл курс енгізілді. Бұрынғы қалыпты жағдай бойынша, адамдар өнер немесе ғылым салаларында бакалавр дәрежесін алып, орта мектепте төрт жыл жұмыс істегеннен кейін білім беру саласында бір жылдық аспирантура дипломын алатын. Цейлон университеті жыл сайынғы бағдарлама бойынша бір уақытта 50-60 аспирантты қабылдауға рұқсат берді. B. Ed. дәрежесі бакалавриатты және білім беру саласындағы аспирантура дипломын біріктіру арқылы енгізілді. B. Ed. төрт жылдық мамандық бойынша дәреже ретінде енгізілді және соңғы емтихан бойынша 9-10 үш сағаттық жұмыстармен салыстырғанда, B. Ed. дәрежесі үшін кандидаттар финалдық емтиханда 19-20 жұмысқа жауап беруі керек болды. Бұл бакалавриат пен білім беру саласындағы аспирантура дипломын біріктірудің нәтижесі болды. Цейлон университетінің, Перадения филиалында B. Ed. дәрежесіне тек үздік оқушылар ғана қабылдауға ие болды. Алғашқы түлектер 1967 жылы бітірді. Осыдан кейін Австралия B. Ed. дәрежесін енгізді. Упали М. Седере 1969 жылы Цейлон университетінің, Перадения филиалынан B. Ed. дәрежесін бірінші сыныппен бітірген алғашқы студент болды. Кейін, 1973 жылы, Шри-Ланка университетіндегі B. Ed. бағдарламасының көлемі мен сипаты өзгерді.

Малайзия мен Сингапур

Ғылым бакалавры білім беру мамандығы – биология, химия, физика және математика бойынша негізгі және қосымша пәндерді оқып, сондай-ақ білім беру курстарын аяқтаған студенттерге берілетін диплом. Бұл ғылым мен білім берудің үйлесімі (кейде екі дипломды бағдарлама деп аталады) B. Sc + B. Ed. = B. Sc. Ed. болып табылады. Б. Sc және B. Ed. екі жеке диплом ретінде қарастырылғанымен, оларды бірге алу қажет. Бұл бағдарламаны ұсынатын университеттер өте аз, себебі мұғалімнің білім беру мекемесінде ғана емес, сонымен қатар ғылым саласындағы өнеркәсіптік ұйымдарда жұмыс істей алуын қамтамасыз ету үшін ғылым факультеті мен білім беру факультетінің арасында ынтымақтастық болуы керек. Малайзияда бұл дипломды алу студенттер үшін ең қиынның бірі. Студенттер ең жоғары баллдан өтумен қатар, психологиялық тестілеуден өтуі, қатаң сұхбаттарға қатысуы және оқыту дағдыларын көрсетуі керек. Осы бағдарламаға қабылданған студенттерге Білім министрі толық стипендия береді. Бітіргеннен кейін студенттер мемлекеттік және жеке мекемелерден жұмыс ұсыныстарын алады (көбінесе магистратура, дайындық курстары немесе жоғары сынып оқушыларына сабақ беру үшін), себебі олар белгілі бір ғылым саласын терең түсінеді және кәсіби оқыту дағдыларына ие. Түлектер сонымен қатар ғылыммен байланысты басқа да салаларда жұмыс істей алады. Ғылым және білім беру бакалавры, білім беру саласындағы ғылым бакалаврынан мүлдем өзгеше. Сингапурдағы Ұлттық білім беру институты, Наньянг технологиялық университетінің дербес институты төрт жылдық бакалавриат бағдарламасын ұсынады, ол B. Sc.(Ed.) немесе B. A.(Ed.) дипломдарын бастапқы оқыту бағдарламалары аясында ұсынады. Студенттер таңдаған мамандықтарымен (және қосымша пәндерімен) қатар педагогикалық теориялар мен принциптерді оқып үйренеді.