Шотландия Еңбек партиясы: Қысқа тарих және тарауы

Кіріспе

Шотландияның Лейбористік партиясы (SLP) – 1976 және 1981 жылдар аралығында қызмет еткен Шотландиядағы социалистік партия. Ол Ұлыбританияның Лейбористік партиясынан бөлініп құрылды. 1977 жылы үш кеңес орынды жеңіп алды, бірақ 1979 жылғы сайлауда парламент депутаттарын жоғалтып, екі жылдан кейін таратылды.

Тарих

Партия 1976 жылғы 18 қаңтарда Ұлыбританияның Еңбек партиясынан бөлініп шықты, себебі партия мүшелері сол кездегі Еңбек үкіметінің Шотландия Ассамблеясын құрудағы сәтсіздігіне, сондай-ақ оның әлеуметтік және экономикалық бағытына наразылық білдірді. SLP құруға Оңтүстік Айршир округінен сол кездегі парламент депутаты Джим Силларс, Пейсли округінен сол кездегі парламент депутаты Джон Робертсон және Ұлыбританияның Еңбек партиясының Шотландиядағы жетекші ғылыми қызметкері Алекс Нил жетекшілік етті. Бұл бөлініс Гарольд Уилсонның премьер-министр және партия басшысы лауазымынан кеткеніне және Джеймс Каллаганның оның орнына сайланғанға дейін болды. Партия құрылғаннан кейін бірнеше апта өткен соң, «The Glasgow Herald» газеті жүргізген «Үш жүйе» сауалнамасы нәтижесінде партия Шотландиядағы Еңбек партиясының сайлау қолдауының төрттен бірін алғанын көрсетті. Сол сауалнама SLP-ге Шотландиядағы қолдаудың үлесінің (8%) жақсы қалыптасқан Либералдық партиядан (6%) жоғары екенін де көрсетті. Нил «осы керемет нәтижеге таң қалғанын және қуанғанын» айтты және SLP-нің Шотландияның батысындағы қалалық аймақтардағы әдетте Еңбек партиясын қолдайтын, нашар жағдайдағы азаматтардың көптігінен үміткерлерді таба алатынын ескертті. Көп ұзамай SLP Халықаралық марксистік топтан (IMG) «ентризм» арқылы ықпалға түсу ошағына айналды. Партияның 1976 жылғы қазанда өткен бірінші съезінде IMG және оның мүшелері IMG-мен байланысы жоқ бірқатар филиалдармен бірге партиядан шығарылды. Генри Друкердің мәлімдемесіне сәйкес, IMG-нің рөлі шектеулі болды; Силларс бұл жағдайды өзінің басшылығына қауіп төндіретін немесе онымен толықтай келіспейтін адамдарды партиядан қуу үшін пайдаланды. Шығарылғандар Шотландияның Еңбек партиясының (Демократиялық қанаты) құрамын құрды, кейіннен олар Шотландияның социалистік лигасы (SSL) деп өз атауын өзгертті. Бірте-бірте SSL мүшелерінің IMG-мен байланысы жоқтары партиядан шығып кетті, ал SSL Троцкишіл Төртінші Интернационалға қайта сіңді. SLP сайлауда көп сәттілікке жете алмады, 1977 жылғы жергілікті сайлауда тек үш кеңес орын алды. 1978 жылы Гарскадденде өткен қосымша сайлауда партия бар болғаны 583 дауыс жинады. 1979 жылғы жалпы сайлауда SLP үш округте сайлауға қатысты, соның ішінде Силларстың қайта сайлануға жасаған әрекеті (Робертсон сайлаудан бас тартты). Силларс Оңтүстік Айрширдегі орынды сақтап қалуға жақын болды, бірақ бұл оның депутаттық қызметінің жылдарында жинаған жеке дауысы болды, ал Пейсли және Эдинбург Орталық округтеріндегі басқа екі кандидат өте нашар нәтиже көрсетті. Бұл сәтсіздік 1981 жылы SLP-нің тарауына әкелді; мүшелері белсенді саясаттан шығып, Еңбек партиясына қайта қосылды немесе Шотландия Ұлттық партиясына (SNP) қосылды, Силларс пен Нилдің екеуі де SNP-де жоғары лауазымдарға көтерілді. SLP-нің әрекеті көбінесе амбициялық сәтсіздік ретінде қарастырылады, бірақ Силларс бұл партияны құру туралы шешім қабылдамас бұрын жеткілікті жоспарлау болмағандықтан болды деп санайды. SLP-ден айырмашылығы, Социал-демократиялық партия (SDP) Еңбек партиясынан бөлінуін мұқият жоспарлады және одан да сәтті болды. Силларс SLP SNP-нің кейінгі солшылдармен диалогына бастама бергенін мәлімдеді.

The party formed on 18 January 1976 as a breakaway from the UK Labour Party, by members disaffected with the then Labour Government's failure to secure a devolved Scottish Assembly, as well as with its social and economic agenda. The formation of the SLP was led by Jim Sillars, then MP for South Ayrshire, John Robertson, then MP for Paisley, and Alex Neil, the UK Labour Party's senior Scottish researcher. The split came just before the resignation of Harold Wilson as prime minister and party leader and the election of James Callaghan as his successor. Within a few weeks of its formation, The Glasgow Herald reported that a System Three opinion poll showed the party was taking a quarter of the Labour Party's electoral support in Scotland. The same poll also gave the SLP a higher share of support in Scotland (8%) than the well established Liberal Party (6%). Neil was reported to be "staggered and delighted by this wonderful result" and warned that SLP could expect to make gains in areas of urban deprivation in the west of Scotland that usually supported Labour. Almost immediately the SLP became the focus for entryism from the International Marxist Group (IMG), and at the party's first congress in October 1976 the IMG was expelled, along with a number of branches whose members were not associated with the IMG. According to Henry Drucker's account, the IMG's role was rather limited; Sillars used this as an excuse for purging anyone he did not see entirely eye to eye with or who represented a significant threat to his leadership. The expellees formed a rival Scottish Labour Party (Democratic Wing), and this in turn later renamed itself the Scottish Socialist League (SSL). Gradually, those members of the SSL who had not been associated with the IMG drifted out, and the SSL was reabsorbed into the Trotskyist Fourth International. The SLP had little electoral success, winning only three council seats at the 1977 local elections. The party polled only 583 votes in the Garscadden by election in 1978. At the 1979 general election, the SLP fought three seats, including Sillars's attempt at being re elected (Robertson chose to step down). Sillars came close to retaining his seat in South Ayrshire, but this was clearly a personal vote built up over the years he had already served as an MP, as the other two candidates – standing in Paisley and Edinburgh Central respectively – polled very poorly indeed. This failure prompted the SLP to disband in 1981; and members either fell out of active politics, re joined the Labour Party, or chose to join the Scottish National Party (SNP), which both Sillars and Neil did, with both rising to high office in the SNP. The SLP adventure is generally looked upon as an ambitious failure, but Sillars has himself put this down to a lack of planning before the decision to launch the party. Unlike the SLP, the Social Democratic Party (SDP) meticulously planned their breakaway from the Labour Party, and were much more successful. Sillars has claimed that the SLP did at least provide a forerunner to the SNP's later dialogue with the left.

Сайлау нәтижесі

Сайлау дауысы Жоқ. Дауыс % Орын саны Орын саны ±% Сайлау қорытындысы1977 Шотландияның жергілікті сайлауы1978 Шотландияның өңірлік сайлауы6,6290.4%1979 Ұлыбританияның жалпы сайлауы13,7370.5%2 Консерваторлар жеңіске жетті.