Кіріспе
АҚШ-тың Нью-Джерси штатындағы ірі өзен. Раритан атауы, мүмкін, Раритан аңғарын бірінші болып қоныстанған Ленапе халқының Наритиконг тайпасынан шыққан. Голландиялық отаршылармен болған қақтығыстан кейін, аймақтың жергілікті тұрғындары Раритан шығанағына жақын аумақтарын сатуға мәжбүр болып, өзен аңғарындағы ішкі аймақтарға көшті. Ағылшын отаршылары аймақты басып алған кезде, олар өзеннің Нью-Йорк пен Филадельфия арасындағы орналасуын, сондай-ақ Ленапе халқы дамытқан жол желісін пайдаланып, аймақты көлік және сауда орталығына айналдырды. Нәтижесінде Раритан өзені отарлаушылардың саяхаттары мен саудасы үшін маңызды су жолы болды, бұл Раритан Лэндинг және Нью-Брансуик сияқты ауыл шаруашылығы және шикізат тауарларын сатуға арналған сауда орталықтарының дамуына мүмкіндік берді. Эри каналының табысы (1825 жылы аяқталды) АҚШ-та "каналға деген құштарлықты" тудырып, Делавэр және Раритан каналының (D&R) құрылысын Рарритандағы Нью-Брансуик пен Делавэр өзеніндегі Бордентаун аралығында бастады. D&R 1834 жылы аяқталды және Филадельфия (және жалпы Орта Атлантика аймағының қалған бөлігі) мен Нью-Йорк (және жалпы Жаңа Англия аймағының қалған бөлігі) арасында маңызды байланыс құрды, өйткені бұл қалалар Делавэр және Гудзон өзендерінің маңызды арналарында орналасқан. Канал арқылы тасымалданған жүктердің басым бөлігі Пенсильвания антрацит көмірінен, ал қалғаны негізінен ауыл шаруашылығы және тоқыма өнімдерінен тұрды. 1866 жылы D&R Эри каналынан да көп жүк тасымалдады. 1932 жылы D&R каналы коммерциялық пайдалану үшін жабылды. 1974 жылы канал демалыс мақсатында мемлекеттік парк ретінде дамытылды және бүгінгі күнге дейін Нью-Джерсидің орталық бөлігін сумен қамтамасыз ету үшін қолданылуда. Канал мен жоғарыда аталған өзен (және оның салалары) бойында бірнеше диірмен қалалары пайда болды, ең ірілері (оңтүстіктен солтүстікке / батыстан шығысқа қарай) – Трентон, Кингстон, Блэкуэллс Миллс, Григгстаун, Хиллсборо, Манвилл, Честер, Бернардс, Клинтон, Раритан, Миллтаун және Вудбридж.
The name Raritan possibly derives from a branch of the Lenape people called the Nariticongs, the first people known to settle the Raritan Valley. Following conflict with the arriving Dutch colonists, the native people of the region were forced to sell their territory near the Raritan Bay and move further inland along the river valley. As English colonists took over the region, they took advantage of the river's location between New York and Philadelphia as well as a road network developed by the Lenape to turn the region into a transportation and commercial hub. As a result, the Raritan River became an important waterway for colonial travel and trade, allowing for the development of trade centers like Raritan Landing and New Brunswick, where agricultural and raw material goods could be sold. The success of the Erie Canal (completed in 1825) sparked a "canal fever" in the United States, catalyzing the construction of the Delaware and Raritan Canal (D&R) between New Brunswick on the Raritan and Bordentown on the Delaware River. The D&R was completed in 1834 and provided a critical link between Philadelphia (and the rest of the greater Mid Atlantic region, at large) and New York (and the rest of the greater New England region, at large), as these cities were situated along the crucial rivers of the Delaware and the Hudson, respectively. The vast majority of traffic along the canal was Pennsylvania anthracite coal with the rest consisting mostly of agricultural and textile goods. At its peak in 1866 the D&R transported more cargo than the Erie Canal. In 1932 the D&R canal shut down for commercial use. In 1974 the canal was developed as a state park for recreational use and remains in use as a water supply for central New Jersey. Various mill towns were formed along the canal and the aforementioned river (and tributaries), most notably (from south to north / west to east) being Trenton, Kingston, Blackwells Mills, Griggstown, Hillsborough, Manville, Chester, Bernards, Clinton, Raritan, Milltown, and Woodbridge.
Сипаттама
Өзен Солтүстік және Оңтүстік салаларының қосылған жерінде, Сомервиллдің батысында, Бриджвотер, Бранчбург және Хиллсбороу елді мекендерінің шекарасында пайда болады. Ол шамамен 26 шақырым (16 миль) ағып, Нью-Брансуикте су баяулағанда, ал оның уағы 23 шақырымға (14 миль) дейін созылып, Оңтүстік Амбойдағы Раритан шығанағының батыс жағына құяды. Ластануды азайту және су сапасын жақсарту үшін жан-жақты шаралар қабылданды. Бұл шаралар балық популяциясына оң әсер етті, оның ішінде (бірақ олармен шектелмейді) үлкен ауызды басс, кішкентай ауызды басс, күнбалық, сом, форель, тікшебас, американдық мүрдебалық, сазан және сары балық бар. Шұбар балық өзеннің кейбір бөліктерінде, мысалы Клинтон мен Калифонда, көптеп кездеседі. Раританнан кейде мускус та ұсталған. Өзеннің таяз сулы бөліктерінде жолақты басс, флюк, қысқы табан балық, әлсіз балық және көк балық сияқты көшпенді тұзды су түрлері мекендейді. Жақында анадромды балықтардың популяциясын қалпына келтіру жөнінде жұмыстар жүргізілді, ол үшін ескірген бөгеттерді бұзу және бөгеттерді айналып өтуге арналған инфрақұрылымды салу жүзеге асырылды. Бұл шаралар өзенде көлеңке, жолақты балық және белуия популяциясын қалпына келтіруге мүмкіндік береді деп үміттеніледі. Көптеген әнші құстар, су құстары және үйректер өзеннің бойында және оның бойында мекендейді, мысалы үйрек, канадтық қаз, ақ жусан, қос инелі карак және қара қаз. Көп таралған әнші құстарға американдық қызылша, әнші құс, солтүстік мазақ құсы, қара қарға және қызыл қанатты қара құс жатады. Өзеннің таяз сулы бөліктерінде көк тырнақты краб, скрипкашы краб және жасыл краб сияқты қыбыршақтылар да кездеседі. Өзеннің жоғары ағысында рактарды табуға болады. Өзен демалыс үшін қайықпен жүзуге пайдаланылады, соның ішінде Нью-Брансуиктегі Ратгерс университетінің академиялық командасы да оны пайдаланады. Өзен Ратгерс университетінің әнұранының атауында, «Ескі Раритан жағасында» көрсетілген, ал оның тасқыны әнде еске алынады. Өзеннің сағасының жанында Солтүстік Джерси жағалау желісін байланыстыратын Нью-Джерси транзиттік теміржол көпірі, Раритан шығанағының ашылатын көпірі; Перт-Амбой мен Сайревиллді байланыстыратын 35-ші бағытты байланыстыратын Жеңіс көпірі; Вудбридж елді мекені мен Сайревиллді байланыстыратын 9-шы АҚШ тас жолын байланыстыратын Эдисон көпірі; және Вудбридж елді мекені мен Сайревиллді байланыстыратын Гарден-стейт паркіне жол ашатын Дрисколл көпірі орналасқан.
Сумен жабдықтау
Рэритан өзені Нью-Джерси штатының орталық бөлігі үшін маңызды ауыз су көзі болып табылады. Нью-Джерси Америкалық Су компаниясы басқаратын су тазарту станциясы Сомерсетте орналасқан және суды Рэритан өзені мен оның ең ірі саласы (Миллстон өзені) қосылған жерден алады, күніне шамамен 50 миллион галлон су қамтамасыз етеді. Нью-Джерси Сумен Жабдықтау Басқармасы Рэритан өзенінен екі суқойманы – Спраусс Рун суқоймасын және Раунд Вэлли суқоймасын басқарады, сондай-ақ Нью-Джерсидің Қоршаған Ортаны Қорғау департаменті белгілеген "ең төменгі өту ағыны" нормаларын сақтау үшін су шығарылуын реттейді. Бұдан өзге, Нью-Джерси Сумен Жабдықтау Басқармасы басқаратын Делавэр және Рэритан каналы, Делавэр өзенінен Рэритан өзеніне күніне 50 миллион галлоннан астам су қаулап, 1 миллионнан астам абонентке су жеткізеді.
Су тасқыны
Раритан өзенінде дауылдардан болатын тым көп жаңбыр өзен алабына тигенде, су тасқыны мәселелері жиі туындайды. Су тасқыны мәселелері ең көп Боунд Брук қаласына әсер етеді, ол бірнеше сала өзендердің тоғысында орналасқан табиғи су тасқыны аймағында салынған, сондай-ақ Манвилл қаласына да әсер етеді, онда Раритан өзені мен оның ең ірі саласы Миллстон өзені арасындағы су тасқыны аймағында орналасқан «Жоғалған аңғар» деп аталатын үлкен аудан бар. Раритан өзенінің бассейніндегі басқа қалалар да аз дәрежеде су тасқынына ұшырайды. 1999 жылдың қыркүйегінде «Флойд» даулынан кейін болған рекордтық су тасқыны (42,13 фут (13 м), су тасқыны деңгейінен 14 фут (4 м) жоғары) «Грин Брук су тасқынын бақылау жобасы» деп аталатын су тасқынын бақылау жобасына деген жаңа қызығушылықты тудырды, ол Боунд Брукты 150 жылдық су тасқынынан қорғауға арналған. 2011 жылдың тамызында «Айрин» даулынан кейін тағы да рекордтық су тасқыны болды. Бұл мәселе дауылға дейін күшті жауын-шашынның көп болуынан ушықты және Армия инженерлік корпусының су тасқынын бақылау жобасын аяқтауға түрткіс берді. 2015 жылғы жағдай бойынша жобаның ағымдағы жағдайы: R2 бөгет жүйесі толыққанды жұмыс істейді – R2 бөгет жүйесі Боунд Брукты 150 жылдық су тасқыны деңгейінен қорғау үшін жобаланған. Бөгет көтерілген Талмадж даңғылындағы көпірдің биіктігіне дейін салынған. Раритан өзеніндегі қақпалар толыққанды жұмыс істейді – Боунд Бруктың батыс жағындағы «Нью-Джерси Транзит» теміржолының және Квинс көпіріне жететін Оңтүстік Мейн-стрит теміржолының астындағы жолдардағы қақпалар аяқталды және су тасқынынан Боунд Брукты қорғау үшін пайдаланылады. Боунд Брук пен Бриджуотер, Нью-Джерси қалаларын байланыстыратын жаңа Талмадж даңғылы көпірі толыққанды жұмыс істейді. Жаңа көпір R2 бөгетінің биіктігіне дейін салынды, бұл Мидл Брук және Раритан өзендерінің батыстан Боунд Брукке су кіргізбеуіне кепілдік береді. Боунд Брук арқылы су ағынын жақсарту үшін 2007 жылы Боунд Бруктың шығысында орналасқан Раритан өзеніндегі бұрынғы «Conrail» көпірі және оған байланысты теміржол төбесі алынып тасталды. Көпір мен төбе орнында болғанда, олар Боунд Брук аймағы арқылы өзен ағынын тоқтатуға тырысты. Басты Боунд Брук R2 бөгетін салу үшін көпір мен төбені алып тастау қажет болды.
The R2 levee system is functionally complete – The R2 Levee System is designed to provide Bound Brook with protection from a 150 year flood level. The levee is built to the height of the raised Talmage Avenue Bridge. Closure gates along Raritan are functionally complete – The gate closures across the New Jersey Transit railroad tracks on the western side of Bound Brook and at the South Main Street railroad underpass that leads to Queens Bridge have been completed and are used to keep flood waters out of Bound Brook. The new Talmadge Avenue Bridge that connects Bound Brook and Bridgewater, New Jersey is functionally complete. The replacement bridge was built to the height of the R2 Levee to prevent Middle Brook and Raritan River waters from entering Bound Brook from the west. To improve water flow through Bound Brook, the former Conrail bridge over the Raritan River and its associated railroad embankment that were located east of Bound Brook were removed during 2007. The bridge and embankment, when they were in place, acted to block the river flow through the Bound Brook area. To build the main Bound Brook R2 levee, the bridge and embankment needed to be removed.