Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Құбырлы бомба – жарылғыш заттармен толтырылған, герметикалық жабылатын құбырдан жасалған, импровизацияланған жарылғыш құрылғы. Құбырдың қамтамасыз ететін тығыздығы, қысымның артуына байланысты, қарапайым жарылғыш заттардың да салыстырмалы түрде күшті жарылыс жасауына мүмкіндік береді. Сондай-ақ, құбырдың сынықтары қауіпті сынықтарға айналып, зардап шегуге себеп болуы мүмкін. Кез келген қолдан жасалған бомбаны құрастыру кезінде ерте жарылу қаупі бар. Құбырлы бомба жасау үшін қолданылатын материалдар мен әдістер көбінесе күтпеген жарылысқа алып келеді, бұл құрастырушыға ауыр жарақат немесе өлімге соқтыруы мүмкін. Көптеген елдерде, құбырлы бомба жасау немесе иелену, оның мақсатына қарамастан, ауыр қылмыс болып есептеледі.
Improvised explosive device consisting of explosive material within a sealed pipe
A pipe bomb is an improvised explosive device (IED) that uses a tightly sealed section of pipe filled with an explosive material. The containment provided by the pipe means that simple low explosives can be used to produce a relatively large explosion due to the containment causing increased pressure. The fragmentation of the pipe itself creates potentially lethal shrapnel. Premature detonation is a hazard of attempting to construct any homemade bomb. The materials and methods used with pipe bombs often result in unintentional detonation, usually resulting in serious injury or death to the assembler. In many countries, the manufacture or possession of a pipe bomb is a serious crime, regardless of its intended use.
Дизайн
Бомба әдетте жарылғыш қоспаны қамтитын болат су құбырының қысқа бөлігі болып табылады және екі жағынан болат немесе мыс қақпақтармен жабылады. Құбырдың қабырғасындағы немесе қақпағындағы тесік арқылы сыммен шығарылған сақтандырғыш құбырға салынады. Сақтандырғыш электрлік болуы мүмкін, сымдары таймер мен батареяға жалғанады, немесе қарапайым фитиль болуы мүмкін. Барлық компоненттерді оңай алуға болады. Әдетте, ТНТ сияқты күшті жарылғыш заттар қолданылмайды, себебі оларды және оларға қажетті детонаторларды мемлекеттік емес тұлғалар алуы қиын. Мұндай жарылғыш заттар құбырлық бомбаның конструкциялық беріктігін талап етпейді. Оның орнына, құрылысшы өздері оңай таба алатын жарылғыш қоспалар қолданылады, мысалы, ұнтақ, тұтынушылардың бастары немесе хлорат қоспалары. Бұл материалды құбырға салу немесе қақпақтарды бекіту кезінде пайда болатын үйкеліс, статикалық электр және ұшқындардан оңай тұтанады, бұл құрылысшылардың көптеген жарақаттануына немесе қаза болуына себеп болады. Жақын жердегі зақымды, бұзуды және өлімді арттыру үшін сыртқы қабыққа немесе бомбаның ішіне шегелер немесе сынған шыны сияқты өткір заттар қосылады.
The bomb is usually a short section of steel water pipe containing the explosive mixture and closed at both ends with steel or brass caps. A fuse is inserted into the pipe with a lead running out through a hole in the side or capped end of the pipe. The fuse can be electric, with wires leading to a timer and battery, or can be a common fuse. All of the components are easily obtainable. Generally, high explosives such as TNT are not used, because these and the detonators that they require are difficult for non state users to obtain. Such explosives also do not require the containment design of a pipe bomb. Instead, explosive mixtures that the builder can more readily obtain themselves are used, such as gunpowder, match heads, or chlorate mixtures. These can be easily ignited by friction, static electricity, and sparks generated when packing the material inside the tube or attaching the end caps, causing many injuries or deaths amongst builders. Sharp objects such as nails or broken glass are sometimes added to the outer shell or inside of the bomb to increase potential injury, damage, and death.
Операция
Құбырлы бомбалар қысымды шоғырландырып, сыртқы қабығының жарылуы арқылы күрт босатады. Пластикалық материалдар қолданылуы мүмкін, бірақ металдардың жарылуға төзімділігі әлдеқайда жоғары болғандықтан, олар күштірек соққы толқынын тудырады. Мысалы, 40-шы белгілі болат құбырдың қалыпты жұмыс қысымы , ал жарылу қысымы , бірақ құбырдың бітістірілу әдісі жарылу қысымын айтарлықтай төмендетуі мүмкін. Құбырдың жарылу жолы қысымның өсу жылдамдығына және қабық материалының серпімділігіне байланысты әртүрлі болуы мүмкін. Егер қысым баяу өссе, металл қабырғалары жұқарып, тесік пайда болғанша деформацияланады, нәтижесінде газ шығарғанда қатты дауыс естіледі, бірақ сынықтар пайда болмайды. Қысымның жылдам өсуі металдың сынықтарға айналуына себеп болады, ал олар кеңейіп жатқан газдардың күшімен барлық жаққа таралады.
Pipe bombs concentrate pressure and release it suddenly, through the failure of the outer casing. Plastic materials can be used, but metals typically have a much higher bursting strength and so will produce more concussive force. For example, common schedule 40 wrought steel pipe has a typical working pressure of , and bursting pressure of , though the pipe sealing method can significantly reduce the burst pressure. The pipe can rupture in different ways, depending on the rate of pressure rise and the ductility of the casing material. If the pressure rise is slow, the metal can deform until the walls become thin and a hole is formed, causing a loud report from the gas release, but no shrapnel. A rapid rate of pressure rise will cause the metal to shatter into fragments, which are pushed outward in all directions by the expanding gases.
Ақаулық түрлері
Құбырлы бомбалар газ қысымының өте баяу өсуі салдарынан жарылмауы мүмкін, бұл детонатордың тұтану тесігі арқылы газдың шығуына әкеледі. Бұрандалы қосылыстардың жеткіліксіз тығыз болуы да газ қысымын химиялық реакция қысымының өсуінен жылдам шығарып жіберуі мүмкін. Сондай-ақ, егер құбыр толығымен жабылып, химиялық реакция басталғанда, бірақ химиялық заттардан туындаған жалпы қысым корпустың беріктігін басып өтпесе, жарылыс болмайды; мұндай бомба қауіпсіз болып есептеледі, бірақ онымен жұмыс істеу кезінде сыртқы соққы корпустың статикалық қысыммен жарылуына себеп болуы мүмкін болғандықтан, әлі де қауіпті болуы мүмкін.
Pipe bombs can fail to explode if the gas pressure buildup is too slow, resulting in bleed out through the detonator ignition hole. Insufficiently tight threading can also bleed gas pressure through the threads faster than the chemical reaction pressure can rise. They can also fail if the pipe is fully sealed and the chemical reaction triggered, but the total pressure buildup from the chemicals is insufficient to exceed the casing strength; such a bomb is a dud, but still potentially dangerous if handled, since an external shock could trigger rupture of the statically pressurized casing.
Эвакуациялаудың ең төменгі қашықтығы
Егер қандай да бір бомба бар деген күдік туса, әдеттегі ұсыным – рұқсат етілген жарылғыш заттарды жоятын мамандар келгенше, барлық адамдарды ең аз эвакуациялық қашықтықта ұстау. Түтікше бомба жағдайында АҚШ-тың Ішкі қауіпсіздік департаменті кемінде , ал ашық ауданда қашықтықты ұсынады.
If any type of bomb is suspected, typical recommendations are to keep all people at a minimum evacuation distance until authorized bomb disposal personnel arrive. For a pipe bomb, the US Department of Homeland Security recommends a minimum of , and an outdoors distance of .
Қолданылуы
Құбырлы бомбалар – табиғатынан импровизацияланған қарулар және әдетте граната сияқты әскери құрылғыларға қол жеткізе алмайтындар қолданады. Олар Испания азамат соғысында (1936–1939 жж.) табысты қолданылған. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Ұлыбританияның Ішкі күзет жасағының мүшелері оларды жасау және қолдануға үйретілді. Солтүстік Ирландияда 1990 жылдардың ортасынан бастап, «Түркістан» аяқталғаннан кейін жүздеген құбыр бомбасы шабуылдары болды. Шабуылдардың көпшілігін лоялист жарымәскери ұйымдары, әсіресе «Қызыл қол қорғаушылары», «Оранжев волонтерлері» және «Ольстер қорғаныс қауымдастығы» жасады. Дегенмен, оларды ирландиялық республикалық жарымәскери ұйымдары және «Republican Action Against Drugs» есірткіге қарсы күрес тобы да қолданды. Олар Ирландияның оңтүстігінде де, әсіресе Дублин қаласында, есірткі сатушыларды қоса алғанда, қақтығыстағы қылмыскерлер арасында кеңінен қолданылады. Қылмыскерлер, жарымәскерилер және жасақтар сияқты пайдаланушылардың қатарында, оларды ешкімге зиян келтіру ниеті жоқ, ойын-қуаныш немесе зиян келтіру мақсатымен демалыс үшін пайдаланудың ұзақ тарихы бар. Бірақ ерте жану және сынықтардың шашырауы қаупіне байланысты, құбыр бомбалары құрғақ мұз бомбалары немесе картоптан ату құралдары сияқты баламалардан әлдеқайда қауіпті.
Pipe bombs are by nature improvised weapons and typically used by those without access to military devices such as grenades. They were successfully used in the Spanish Civil War (1936–1939). During World War II, members of the British Home Guard were trained to make and use them. In Northern Ireland, there have been hundreds of pipe bomb attacks since the mid 1990s as the Troubles came to an end. Most of the attacks have been launched by loyalist paramilitaries, especially the Red Hand Defenders, Orange Volunteers and Ulster Defence Association. However, they have also been used by Irish republican paramilitaries and by anti drugs vigilante group Republican Action Against Drugs. They are also used extensively in the south of Ireland by feuding criminals, including drug dealers, mainly in the capital city of Dublin. As well as users such as criminals, paramilitaries, and militias, they also have a long tradition of recreational use for amusement or mischief with no intention to cause injury to anyone, but due to the dangers of premature ignition and of shrapnel, pipe bombs are much more dangerous than alternatives such as dry ice bombs or potato cannons.
Ерекше оқиғалар
1886 жылғы 4 мамырда АҚШ-тың Иллинойс штатындағы Чикаго қаласындағы Хеймаркет алаңында митинг кезінде құбыр бомбасы лақтырылды. Ол полиция шебіне жетіп, жарылып, полиция қызметкері Матиас Дж. Деган қаза болды. 1989 жылғы 16 желтоқсанда федералды судья Роберт Вэнс Алабама штатының Маунтин-Брук қаласындағы үйінде Уолтер Лерой Мудиден келген құбыр бомбасы бар жәшікті ашқанда қаза табады. 1996 жылғы 27 шілдеде Эрик Рудольф АҚШ-тың Джорджия штатындағы Атланта қаласында өткен 1996 жылғы жазғы Олимпиада ойындары кезінде Centennial Olympic Park-те құбыр бомбасын қолданды. Оның салдарынан екі адам қаза тауып, 111 адам жарақат алды. Колумбайн орта мектебіндегі қырғынды дайындау кезінде Эрик Харрис пен Дилан Клеболд құбыр бомбаларын сынап көрді. Эрик Харрис олардың сынақтары мен тәжірибелерінің нәтижелерін өз веб-сайтында жариялады. Қырғын кезінде Харрис пен Клеболд өздері жасаған құбыр бомбаларын қол гранатасы ретінде, сондай-ақ басқа да түрлі бомбалармен бірге қолданды. 2010 жылғы 11 желтоқсанда Швецияның Стокгольм қаласындағы ірі сауда орталығына жақын жерде жанкешті бомбалаушы алты құбыр бомбасының біреуін жарылды, ол өзінен басқа ешкімге зиян келтірмеді. 2018 жылдың қазан айында АҚШ-тағы түрлі либералды және саяси тұлғаларға іске қосу құрылғылары жоқ құбыр бомбалары жіберілді. Алушылардың арасында саяси белсенді және инвестор Джордж Сорос, бұрынғы мемлекеттік хатшы Хиллари Клинтон, бұрынғы президент Барак Обама, бұрынғы ЦРУ директоры Джон Бреннан және бұрынғы бас прокурор Эрик Холдер болды. 2021 жылғы 6 қаңтарда Республикалық Ұлттық Комитетінің штаб-пәтерінде, президент сайланған Джо Байденнің мандатын растау кезінде құбыр бомбасы табылды. Демократиялық Ұлттық Комитетінің кеңсесінде де белгісіз зат табылды, нәтижесінде эвакуация жүргізілді. Тед Качински, сонымен қатар «Унабомбер» деп танылған, 1978-1996 жылдар аралығындағы көптеген бомбалау шабуылдарында құбыр бомбаларын қолданды.
On 4 May 1886, a pipe bomb was thrown during a rally at Haymarket Square in Chicago, Illinois, United States. It reached a police line and exploded, killing policeman Mathias J. Degan. On December 16, 1989, Federal Judge Robert Vance was assassinated in his home in Mountain Brook, Alabama when he opened a package that contained a pipe bomb mailed by Walter Leroy Moody in Mountain Brook, Alabama. On 27 July 1996, Eric Rudolph used a pipe bomb in the Centennial Olympic Park bombing during the 1996 Summer Olympics in Atlanta, Georgia, United States. It killed two people and injured 111. During the preparation of the Columbine High School Massacre, Eric Harris and Dylan Klebold had experimented with pipe bombs. During their testing and experimentation, Eric Harris had posted their results on his website. During the massacre, Harris and Klebold had used their pipe bombs as makeshift hand grenades, alongside various other bombs they had crudely manufactured. On 11 December 2010 a suicide bomber detonated one out of six pipe bombs close to a major shopping district in Stockholm, Sweden, killing himself with no other casualties in what is known as the 2010 Stockholm bombings. In October 2018, pipe bombs without triggering devices were sent to various liberal and political figures in the United States. Recipients included political activist and investor George Soros, former secretary of state Hillary Clinton, former President Barack Obama, former CIA director John Brennan, and former attorney general Eric Holder. On 6 January 2021, a pipe bomb was found at the headquarters of the Republican National Committee, during the certification of President elect Joe Biden. An unidentified object was also found at the headquarters of the Democratic National Committee, resulting in an evacuation. Ted Kaczynski, AKA the Unabomber, used pipe bombs in most of his bombings from 1978 to 1996.