Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Нил өзені аңғарындағы Нубия мен Төменгі Мысыр арасындағы жер суыбы.
Strip of land on the Nile valley between Nubia and Lower Egypt
Жоғарғы Мысыр (صعيد مصر , қысқартылған الصعيد , жергілікті атауы: ;) – Мысырдың оңтүстік бөлігі. Ол дельтаның оңтүстігіндегі Нил өзені аңғарынан және 30-шы солтүстік параллельден тұрады. Демек, ол Каирден оңтүстікке қарай Насер көліне дейін (Асуан жоғары бөгетінің құрылуымен пайда болған) Нил өзенінің барлық аңғарын қамтиды.
Upper Egypt (صعيد مصر , shortened to الصعيد, , locally: ; ) is the southern portion of Egypt and is composed of the Nile River valley south of the delta and the 30th parallel N. It thus consists of the entire Nile River valley from Cairo south to Lake Nasser (formed by the Aswan High Dam).
Атауы
Ежелгі Мысырда Жоғарғы Мысыр tꜣ šmꜣw деп белгілі болды, сөзбе-сөз "Қамыстың жері" немесе "Қамыс даласы" деген мағынаны білдіреді, себебі ол жерде қамыстар өседі. Араб тілінде бұл аймақ Саид немесе Сахид деп аталады, صعيد сөзі "жоталар" дегенді білдіреді, ал түбірі صعد "көтерілу", "жоғарылау" немесе "көкке шығу" мағынасын береді. Жоғарғы Мысырдың тұрғындары Саидилер деп аталады және олар көбінесе Саиди Египет араб тілінде сөйлейді.
In ancient Egypt, Upper Egypt was known as tꜣ šmꜣw, literally "the Land of Reeds" or "the Sedgeland", named for the sedges that grow there. In Arabic, the region is called Sa'id or Sahid, from صعيد meaning "uplands", from the root صعد meaning to go up, ascend, or rise. Inhabitants of Upper Egypt are known as Sa'idis and they generally speak Sai'idi Egyptian Arabic.
География
Жоғарғы Мысыр қазіргі Асваннан арғы Нилдің шарбуақтары арасында, өзен ағысы бойымен (солтүстікке қарай) Ел-Аяйт аймағына дейін созылады, бұл қазіргі Каирді Төменгі Мысырға жатқызады. Жоғарғы Мысырдың солтүстік (өзен ағысы бойымен) бөлігі, Сохаг пен Ел-Аяит аралығында, Орта Мысыр деп те аталады.
Upper Egypt is between the Cataracts of the Nile beyond modern day Aswan, downriver (northward) to the area of El Ayait, which places modern day Cairo in Lower Egypt. The northern (downriver) part of Upper Egypt, between Sohag and El Ayait, is also known as Middle Egypt.
Тарих
Бұл, шамамен б.з.д. 3200–3000 жылдар аралығындағы III Накада дәуірінде өзінің бәсекелес қала-мемлекеттерін біріктірген, деп саналатын Тинит конфедерациясының билеушілерімен біріктірілген. Ал, Төменгі Мысырмен бірігуі ерте династиялық кезеңді бастады. Жоғарғы және Төменгі Мысыр, мысалы Пшент қос тәжі сияқты, перғауындық биліктің символикасында тығыз байланысты болды. Жоғарғы Мысыр классикалық дәуірден кейін де тарихи аймақ ретінде сақталды.
It is believed to have been united by the rulers of the supposed Thinite Confederacy who absorbed their rival city states during the Naqada III period (c. 3200–3000 BC), and its subsequent unification with Lower Egypt ushered in the Early Dynastic period. Upper and Lower Egypt became intertwined in the symbolism of pharaonic sovereignty such as the Pschent double crown. Upper Egypt remained as a historical region even after the classical period.
Династияға дейінгі Мысыр
Некен қаласы ежелгі Жоғарғы Египеттің басты қаласы болды. Оның қорғаушы құдайы – құс түрінде бейнеленген Нехбет қарындасы. Шамамен б.з.д. 3600 жылға дейін, Ніл бойындағы неолиттік египеттік қоғамдар мәдениетін егін өндіру және мал өсіруге негіздеді. Одан кейін Египет өсіп, күрделілігі арта бастады. Левант керамикасына ұқсас жаңа және ерекше қыш ыдыстар пайда болды, мыс құралдары мен әшекейлері кеңінен таралды. Бұл төменгі нубиялықтармен тығыз байланысты, сондай-ақ Солтүстік-Шығыс Африканың басқа да халықтарымен және кейбір тропикалық Африкалық топтармен байланысты болды. Накада аймағынан протодинастиялық патшалар пайда болды. Гиераконполисте (Жоғарғы Египет) жүргізілген қазба жұмыстары Египеттің оңтүстігінде қолданылғанға ұқсас ритуалдық маскалардың және Эфиопиядағы карьерлерге байланысты обсидианның археологиялық дәлелдерін тапты. Франк Юрко фараондық иконографияның, мысалы, патшалық тәждердің, Гор соқырларының және жеңіс сахналарының бейнелері Жоғарғы Египеттің Накада мәдениеті мен А тобының Төменгі Нубиясында шоғырланғанын айтты. Ол «Египет жазуы Накада Жоғарғы Египеті мен А тобы Төменгі Нубиясында пайда болды, ал Дельта мәдениеттерінде емес, Батыс Азиямен тікелей байланыс болды, бұл Месопотамияның ықпалы туралы аргументті одан әрі күштендіреді» деп түсіндірді. Сол сияқты, тарихшы және тіл білімі маманы Кристофер Эррет төртінші мыңжылдықта Жоғарғы Египетте пайда болған сакральдық басшылық пен патшалықтың мәдени практикасы ғасырлар бұрын Нубияда және Египеттің оңтүстігіндегі Орта Нілде пайда болғанын мәлімдеді. Ол бұл пікірін археологиялық және салыстырмалы этнографиялық дәлелдермен негіздеді. Биоархеолог Нэнси Ловеллдің сөзіне сүйенсек, ежелгі египеттік қаңқалардың морфологиясы «Жоғарғы Египет пен Нубияның тұрғындары Сахара мен оңтүстік аймақтардың халқымен ең жақын биологиялық байланысқа ие болғанын» көрсетеді, бірақ Африка контекстінде жергілікті айырмашылықтарды көрсетті. С.О.Я. Кейта, биологиялық антрополог, сонымен қатар ежелгі египеттік халықтың биологиялық байланысы туралы зерттеулерді қарастырып, оңтүстік египеттік протодинастиялық қаңқалардың морфологиясын «сахаралық тропикалық Африкалық вариант» деп сипаттады. Кейта египеттік қоғам әлеуметтік және биологиялық жағынан әртүрлі болғанымен, «нилото-сахаралық судандықтардың этникалық тегі өзгермегенін» қосты. Бұл мәдени жетістіктер Ніл өзенінің жоғарғы ағысындағы қалалардың, яғни Жоғарғы Египеттің саяси бірігуімен қатар жүрді, сондай-ақ Нил дельтасындағы, яғни Төменгі Египеттегі қоғамдарда да осы құбылыс орын алды. Бұл билік Египеттік династиялық дәуір бойы сақталды.
The main city of prehistoric Upper Egypt was Nekhen. The patron deity was the goddess Nekhbet, depicted as a vulture. By approximately 3600 BC, Neolithic Egyptian societies along the Nile based their culture on the raising of crops and the domestication of animals. Shortly thereafter, Egypt began to grow and increase in complexity. A new and distinctive pottery appeared, related to the Levantine ceramics, and copper implements and ornaments became common. closely related to the Lower Nubian; other northeast African populations and some tropical African groups. Also, the proto dynastic kings emerged from the Naqada region. Excavations at Hierakonpolis (Upper Egypt) found archaeological evidence of ritual masks similar to those used further south of Egypt, and obsidian linked to Ethiopian quarry sites. Frank Yurco stated that depictions of pharonic iconography such as the royal crowns, Horus falcons and victory scenes were concentrated in the Upper Egyptian Naqada culture and A Group Lower Nubia. He further elaborated that "Egyptian writing arose in Naqadan Upper Egypt and A Group Lower Nubia, and not in the Delta cultures, where the direct Western Asian contact was made, further vititates the Mesopotamian influence argument". Similarly, Christopher Ehret, historian and linguist, stated that the cultural practice of sacral chiefship and kingship which emerged in Upper Egypt in the fourth millennium had originated centuries earlier in Nubia and the Middle Nile south of Egypt. He based this judgement on supporting, archaeological and comparative ethnographic evidence. According to bioarchaeologist Nancy Lovell, the morphology of ancient Egyptian skeletons gives strong evidence that "In general, the inhabitants of Upper Egypt and Nubia had the greatest biological affinity to people of the Sahara and more southerly areas" but exhibited local variation in an African context. S. O. Y. Keita, a biological anthropologist also reviewed studies on the biological affinities of the Ancient Egyptian population and characterised the skeletal morphologies of predynastic southern Egyptians as a "Saharo tropical African variant". Keita had also added that whilst Egyptian society became more socially complex and biologically varied, the "ethnicity of the Niloto Saharo Sudanese origins did not change". These cultural advances paralleled the political unification of towns of the upper Nile River, or Upper Egypt, while the same occurred in the societies of the Nile Delta, or Lower Egypt. a sovereignty which endured throughout Dynastic Egypt.
Династиялық Мысыр
Патшалық символикасында Жоғарғы Мысыр биік ақ тәж Hedjet, гүлдеген лотос және қамыспен бейнеленген. Оның қамқоршысы Нехбет құс түрінде бейнеленген. Бірігуден кейін Жоғарғы және Төменгі Мысырдың қамқоршы құдайлары, екі фараондық тәж біріктірілгендей, барлық ежелгі мысырлықтарды қорғау үшін "Екі бикеш" ретінде бірге бейнеленді. Оңтүстік немесе Жоғарғы Мысырдан шыққан 11, 12, 17, 18 және 25-ші династиялар сияқты бірнеше династиялар, үзіліс кезеңдерінен кейін фараондық Мысырды қайта біріктіріп, жаңғыртты. Мысырдың көне тарихының көп бөлігінде Фива Жоғарғы Мысырдың әкімшілік орталығы болды. Ассириялықтардың шабуылынан кейін Мысырдың маңызы төмендеді. Птолемейлер династиясы тұсында Птолемей Гермиу Жоғарғы Мысырдың астанасының рөлін өз мойнына алды. 2005 жылы Теба ақсүйектері туралы жасалған зерттеуде мумияланған қалдықтардың гистологиясы "көбінесе қара түсті теріге ие" екенін көрсетті.
In royal symbolism, Upper Egypt was represented by the tall White Crown Hedjet, the flowering lotus, and the sedge. Its patron deity, Nekhbet, was depicted by the vulture. After unification, the patron deities of Upper and Lower Egypt were represented together as the Two Ladies, to protect all of the ancient Egyptians, just as the two crowns were combined into a single pharaonic diadem. Several dynasties of southern or Upper Egyptian origin, which included the 11th, 12th, 17th, 18th and 25th dynasties, reunified and reinvigorated pharaonic Egypt after periods of fragmentation. For most of Egypt's ancient history, Thebes was the administrative center of Upper Egypt. After its devastation by the Assyrians, the importance of Egypt declined. Under the dynasty of the Ptolemies, Ptolemais Hermiou took over the role of the capital city of Upper Egypt. A 2005 study on Theban nobles had found that the mummified remains had a histology which "indicated notably dark skin".
Ортағасырлық Мысыр
ХІ ғасырда Хилалиялықтар деп аталатын көптеген малшылар Жоғарғы Египеттен қашып, батысқа қарай Ливияға және Туниске дейін қоныс аударды. Орта ғасырлық Жылы кезеңнің басталуымен байланысты Жоғарғы Египеттегі жайылымдық жағдайдың нашарлауы осы көші-қонның түпкі себебі болды деп саналады.
In the eleventh century, large numbers of pastoralists, known as Hilalians, fled Upper Egypt and moved westward into Libya and as far as Tunis. It is believed that degraded grazing conditions in Upper Egypt, associated with the beginning of the Medieval Warm Period, were the root cause of the migration.
ХХ ғасырдағы Египет
ХХ ғасырдағы Мысырда Саид әміршісі (Жоғарғы Мысыр әміршісі деген мағынаны білдіреді) атағы Мысыр тағының мұрагеріне берілді. 1952 жылғы Египет революциясынан кейін Мысыр патшалығы жойылғанымен, бұл атақты Мұхаммед Әли, Саид әміршісі қазірге дейін қолданып келеді.
In the twentieth century Egypt, the title Prince of the Sa'id (meaning Prince of Upper Egypt) was used by the heir apparent to the Egyptian throne. Although the Kingdom of Egypt was abolished after the Egyptian revolution of 1952, the title continues to be used by Muhammad Ali, Prince of the Sa'id.