Ричард Лоуэр: Қан құю және жүрек-өкпе жүйесін зерттеуші дәрігер

Кіріспе

Ағылшын дәрігері (шамамен 1631–1691)

Ричард Лоуэр ( – 17 қаңтар 1691) – медицина ғылымының дамуына зор үлес қосыған ағылшын дәрігері. Ол қан құю және жүрек-өкпе жүйесінің жұмысы туралы жасаған новаторлық зерттеулерімен, осы зерттеулерін "Tractatus de Corde" кітабында сипаттағандығымен ең көп есте қалады.

Өмір

Лоуэр Корнуоллдың Сент-Туди қаласында дүниеге келді және Вестминстер мектебінде оқыды, онда Джон Локкемен, ал Оксфордтың Крайст-Черчінде Томас Уиллиспен танысты. Ол Уиллиспен бірге Лондонға барып, анатомиялық зерттеулер жүргізді, кейбіреулері Роберт Гукпен бірлесіп жасалды. Оның маңызды еңбегі – «Трактат де Корде» (1669) – жүрек пен өкпелердің жұмыс істеуін зерттеді. Лоуэр сонымен қатар қан құю тәжірибелерін жүргізді. Лоуэр интеррегн кезінде Оксфорд университетінде зертханалық эксперименттер жүргізетін бейресми зерттеу тобының құрамына кірді. Ол эксперименталды физиологияның негізін қалаушылардың бірі болды. Лоуэр (1660-1675 жылдары Табиғи философия профессоры болған) Уиллистің шәкірті болды, 1665 жылы медицина докторы ғылымын қорғады, содан кейін жүйке жүйесін зерттеуде онымен бірлесіп жұмыс істеді. Ол жүрек туралы дербес зерттеулер жүргізе бастады. Ол қанның өкпе арқылы қалай ағатындығын зерттеп, ауаға ұшырағанда оның құрамы өзгеретінін анықтады. Лоуэр артериялық және веналық қан арасындағы айырмашылықты бірінші болып байқады. Қан құю идеясы Парижде туды. Француз монахы Дом Роберт де Габетс 1658 жылдың шілдесінде өткен Француз ғылым академиясының мәжілісінде қан құю принципін түсіндірді. Лоуэр жануардан жануарға қан құюдың мүмкін екенін көрсетті және 1665 жылдың ақпанында екі итке алғашқы қан құюды жасады. Лоуэрдің жұмысынан шабыттанған француз дәрігері Жан Батист Дени 15 жастағы ер адамға жануардан адамға қан құюды (ксенотрансфузия) алғаш рет жасады. 1667 жылдың қарашасында Лоуэр Уиллистің тағы бір шәкірті Эдмунд Кингпен бірге психикалық ауруы бар адамға қойдың қанын құюға жұмыс істеді. Лоуэр ғылымды дамытуға қызығушылық танытты, сонымен қатар жаңа қан құю арқылы немесе ескі қанды алып тастау арқылы адамға көмектесуге болатынына сенді. Қан құюға келісетін адамдарды табу қиын болды, бірақ эксцентрикті ғалым Артур Кога келісім берді және процедураны Лоуэр мен Кинг 1667 жылдың 23 қарашасында Корольдік қоғам алдында орындады. Францияда және Италияда қан құю белгілі бір танымалдылыққа ие болды, бірақ медициналық және теологиялық пікірталастар туындап, осы практикаға тыйым салынды. 1670 жылдың 10 қаңтарында француз Парламенті қан құюға тыйым салды, ал ағылшын Парламенті де оған тез арада қосылды. Лоуэр мидың түбіндегі артериялық шеңберді зерттеді, оны өзінің ұстазы Уиллистің құрметіне Уиллис шеңбері деп атады. Ол басқа қан жеткізетін төрт артерияның үшеуі байланған жағдайда қан басы арқылы ағып жатса, жоқ па, соны білуді мақсат етті. Лоуэр сонымен қатар ми-мұра сұйығының қалай пайда болатынын және қалай айналып жатқанын түсінуге тырысты. Бұл эксперименттер гидроцефалияны зерттеуге әкелді, бұл ауруда ми қуысында сұйықтық жиналады. Лоуэрдің заманында катара, яғни шырышты қабықтың қабынуы, миден мұрынға сұйықтық сіңуінен туындайды деп есептелді. Лоуэрдің «Де Катаррис» кітабы тарихи маңызы бар, өйткені бұл ағылшын дәрігерінің классикалық ілімді (мұрын секрециясы миден ағып шығады деген теорияны) алып, оны ғылыми тәжірибе арқылы жоққа шығаруға жасаған алғашқы ғылыми әрекеті болды. Лоуэр «Diatribae T. Willisii de Febribus Vindicatio» атты сегіз томдық еңбекті жазды, ол доктор Уиллис пен оның қызба туралы ілімін қорғады. Қан айналым жүйесіне деген қызығушылығын сақтай отырып, Лоуэр «Tractatus de Corde» еңбегін жазды, онда жүректің бұлшық еттері, тамырларды байлау әдісі, жүректегі қанның ұюы, ас қорыту сұйықтарының қозғалысы және басқа да физиологиялық тақырыптар сипатталған. Лоуэр өзінің «Tractatus de Corde» еңбегін 1669 жылы Корольдік қоғамға ұсынды. Уиллис 1675 жылы қайтыс болды, ал Лоуэр медициналық практикасының талаптарымен айналысты. 1685 жылы король Чарльз II-нің соңғы ауруына қарауға қатысты. Джеймс II таққа отырғанда, Лоуэр католиктерге қарсы және вигтік көзқарастары болғандықтан, сарай дәрігері қызметін жалғастырмады. Алайда, ол болашақта королева Анна болатын әйелдің жүктілігі кезінде кеңес берді. Лоуэр 1691 жылы Лондонда қызбадан қайтыс болды.

Lower was born in St Tudy, Cornwall, and studied at Westminster School, where he met John Locke, as well as Christ Church, Oxford, where he met Thomas Willis. He followed Willis to London, where he carried out anatomical research, some in partnership with Robert Hooke. His major work, Tractatus de Corde (1669), was concerned with the workings of the heart and lungs. Lower also experimented with blood transfusion. Lower formed part of an informal research team, performing laboratory experiments at the University of Oxford during the Interregnum. He was a pioneer of experimental physiology. Lower was a medical student under Willis (Professor of Natural Philosophy from 1660 to 1675), earning his M. D. degree in 1665, and then collaborated with him to investigate the nervous system. He began his own research on the heart. He traced the circulation of blood as it passes through the lungs and learned that it changes when it is exposed to air. Lower was the first to observe the difference in arterial and venous blood. The idea of blood transfusion had originated in Paris. A French monk, Dom Robert des Gabets
described the principle of transfusion at a meeting of the French Academy of Sciences in July 1658. Lower showed it was possible for blood to be transfused from animal to animal, and performed the first transfusion between two dogs in February 1665. Inspired by the work of Lower, The French doctor Jean Baptiste Denis performed the first documented transfusion of blood from an animal to a man (xenotransfusion), in a 15 yr old male patient shortly followed by Lower. In November 1667, Lower worked with Edmund King, another student of Willis, to transfuse sheep's blood into a man who was mentally ill. Lower was interested in advancing science but also believed the man could be helped, either by the infusion of fresh blood or by the removal of old blood. It was difficult to find people who would agree to be transfused, but an eccentric scholar, Arthur Coga, consented and the procedure was carried out by Lower and King before the Royal Society on 23 November 1667. Transfusion gathered some popularity in France and Italy, but medical and theological debates arose, resulting in the practice being prohibited. On January 10, 1670, the French Parliament
prohibited transfusions, with the English Parliament rapidly following suit. Lower studied the arterial circle at the base of the brain, named the circle of Willis after his teacher. He wanted to see if blood would continue to flow through the head if three of the four arteries supplying blood to the head were tied. Lower also sought to understand how the cerebrospinal fluid was formed and how it circulated. These experiments led to a study of hydrocephalus, a disease in which fluid collects in the cavities of the brain. In Lower's time, it was thought that catarrh, an inflammation of the mucous membranes, might be caused by seepage of fluid from the brain to the nose. Lower's book De Catarrhis is of historical significance because it was the first scholarly attempt by an English physician to take a classical doctrine (the theory that nasal secretions are an overspill from the brain) and disprove it by scientific experiment. Lower wrote Diatribae T. Willisii de Febribus Vindicatio, an eight volume defence of Dr. Willis and his doctrine of fevers. In keeping with his interest in the circulatory system, Lower went on to write Tractatus de Corde, which described the muscular fibres of the heart, a method of ligaturing veins to produce dropsy, blood coagulation in the heart, the motion of digestive fluids, and other physiologic topics. Lower presented his Tractatus de Corde to the Royal Society in 1669. Willis died in 1675 and Lower became busy with the demands of his medical practice. He took care of King Charles II during his final illness in 1685. When James II took the throne, Lower did not continue as court physician because of his anti Catholic and Whiggish sentiments. However, he was consulted during pregnancy by the woman who would later become Queen Anne. Lower died in London from a fever in 1691.