Кіріспе
Екі айналмалы бөліктің ұш жақтарынан бір-біріне қысылып жасалған тығыздағыш. Машина жасау саласында ұш жақтан механикалық тығыздағыш (көбінесе механикалық тығыздағыш деп қысқартылады) – насостар, араластырғыштар, желдеткіштер және компрессорлар сияқты айналмалы жабдықтарда қолданылатын тығыздағыш түрі. Насос жұмыс істегенде, сұйықтық айналмалы білік пен тұрақты насос корпусы арасынан сыртқа шығуы мүмкін. Білік айналып тұрғандықтан, осы сызылудың алдын алу қиынға соғуы мүмкін. Бұрынғы насостарда білікті тығыздау үшін механикалық тығыздағыш (әлде басқаша айтқанда, майлықты тығыздағыш) қолданылған. Екінші дүниежүзілік соғыстан бері механикалық тығыздағыштар көптеген жағдайларда майлықты тығыздағыштардың орнын басып отыр. Ұш жақтан механикалық тығыздағыш, тығыздағыш бетінде жанасуды сақтап, бір-бірімен сырғанап тұратын қатты және икемді элементтерді пайдаланады, бұл айналмалы элементтің тығыздалған корпус арқылы өтуіне мүмкіндік береді. Элементтер серіппе немесе басқа құрылғы арқылы гидравликалық және механикалық түрде жүктеледі, байланысты сақтау үшін. Икемді элементтерді пайдаланатын ұқсас конструкциялар үшін радиалды білік тығыздағышын (немесе «ернек тығыздағышын») және О-сақинаны қараңыз.
In mechanical engineering, an end face mechanical seal (often shortened to mechanical seal) is a type of seal used in rotating equipment, such as pumps, mixers, blowers, and compressors. When a pump operates, the liquid could leak out of the pump between the rotating shaft and the stationary pump casing. Since the shaft rotates, preventing this leakage can be difficult. Earlier pump models used mechanical packing (otherwise known as gland packing) to seal the shaft. Since World War II, mechanical seals have replaced packing in many applications. An end face mechanical seal uses both rigid and flexible elements that maintain contact at a sealing interface and slide on each other, allowing a rotating element to pass through a sealed case. The elements are both hydraulically and mechanically loaded with a spring or other device to maintain contact. For similar designs using flexible elements, see radial shaft seal (or "lip seal") and O ring.
Механикалық пломбаның негізгі қағидалары
Соңғы бетінің механикалық тығыны айналмалы және тұрақты бөліктерден тұрады, олар механикалық және гидравликалық күштердің әсерімен тығыз жабысады. Бұл бөліктер тығыз жабысқанмен де, беттік тегіссіздікке байланысты шамалы мөлшерде сұйық шығыны (ағын) пайда болады.
Мөрлік сақинасы
Анықтама бойынша, тұмшалау сақинасы – соңғы беттік механикалық тұмшалаудың осьтік икемді бөлігі. Тұмшалау сақинасының конструкциясы бұрмалануды азайтуға және жылу беруді арттыруға мүмкіндік беруі керек, сонымен қатар екіншілік тығыздау элементі, жетектеу механизмі, серіппе және құрастырудың қарапайымдылығын ескеруі тиіс. Көптеген тұмшалау сақиналарында тұмшалау беттерінің диаметрлері кездеседі, бірақ бұл негізгі сақина үшін міндетті талап емес. Тұмшалау сақинасында тепе-теңдік диаметрі міндетті түрде болады. Тұмшалау сақинасының пішіні әртүрлі конструкциялық ерекшеліктерге байланысты айтарлықтай өзгеріп отыруы мүмкін. Шындығында, тұмшалау сақинасының пішіні көбінесе тұмшалауды анықтайтын ең маңызды белгісі болып табылады.
Дизайн ерекшеліктері
Механикалық майыстырғыштардың жекелеген компоненттері мына сипаттамаларды қамтитын етіп жасалуы мүмкін: Компоненттер жең мен без пластинасына алдын ала жиналған кезде, толық жиынтық картриджтік майыстырғыш деп аталады. Бұл толық жиынтықты білікке оңай сығуына болады және бұрандалармен бекітіледі, осылайша орнату қателіктерінің ықтималдығы азаяды. Кейбір картриджтік майыстырғыштар стандартты компоненттерді пайдаланады, ал басқалары арнайы мақсаттағы бөлшектерді қолдануы мүмкін. API 682 стандарты бойынша тек картриджтік майыстырғыштар ғана қабылданады.
Айналмалы және тұрақты пружиналар
Тұйық сақина немесе жұптасу сақинасы айналатын элемент болуы мүмкін. Тұйық сақинасы айналатын тұмшалар "айналмалы" тұмшалар деп, ал тұйық сақинасы тұрақты тұмшалар "тұрақты" тұмшалар деп аталады. Серіппелер әрқашан тұйық сақиналарымен байланысты болғандықтан, кейде "айналмалы серіппелер" мен "тұрақты серіппелер" арасындағы айырмашылық жасалады. Ыңғайлы болу үшін көп жабдықтарда айналмалы тұмшалар қолданылады, бірақ тұрақты тұмшалар айналмалы тұмшалардан кейбір артықшылықтарымен ерекшеленеді. Шағын, жаппай өндірілетін және қарапайым жұмыстарға арналған тұмшалардың барлығын жабдықтың білігі мен корпусына талаптарды азайтатын жиынтыққа орналастыруға болады. Тұрақты тұмшалар үлкен өлшемде немесе жоғары айналу жылдамдығында да тиімді қолданылады.
Бір және бірнеше
Конфигурация бойынша соңғы бетіндегі механикалық тұйықтамаларды жіктеу кезінде, ең алдымен бір ғана тұйықтама беті жиынтығы бар ма, әлде бірнеше жиынтығы бар ма екені қарастырылады. Егер бірнеше жиынтық қолданылса, онда олар қысымсыз немесе қысыммен жұмыс істейтіндей етіп конфигурацияланғандығы анықталады.
Тандемді тұйық
Тандемдік тұтқыр екі негізгі тұтқыр беттен тұрады, ал екі тұтқырдың арасындағы кеңістік буферлік сұйықтық деп аталатын үйлесімді төмен қысымды сұйықтықпен толтырылады. Бұл буферлік сұйықтық/кеңістік жинаудың жұмысын бақылау үшін қолданылуы мүмкін. Өкінішке орай, "тандемдік тұтқыр" анықтамасы көбінесе шатастыратын түде айтылып келді. Атап айтқанда, тандемдік тұтқыр екі тұтқырдың бір бағытта, яғни бетке қарай артқа қарай орналасқан түрі ретінде сипатталды. Бұл орналасу конфигурацияның жұмысы үшін міндетті емес, сондықтан API 682 стандартында "тандемдік" терминінің орнына "2-жоспар" терминін пайдалануды жөн көрді.
Қос пломбалар
Қос пломба екі негізгі пломбалау беттерінен тұрады, ал екі пломба арасындағы кеңістік үйлесімді қысыммен толтырылған кедергілік сұйықтықпен толтырылады. Бұл кедергілік сұйықтық/кеңістік жинаудың жұмысын бақылау үшін қолданылуы мүмкін. Өкінішке орай, "қос пломба" анықтамасы көбінесе шатастыратын түде айтылды. Әсіресе, қос пломба әдетте қарама-қарсы бағытта орналасқан екі пломба ретінде сипатталды, яғни, бір-біріне тікелей қарап тұрған түрінде. Бұл орналасу конфигурацияның жұмысы үшін қажет емес, сондықтан API 682 стандартында "қос" терминінің орнына "3-жоспар" терминін қолдануды жөн көрді.