Кіріспе
Американдық әскери офицер және плантатор (1742–1786)
Генерал-майор Натанаэль Грин (7 тамыз 1742 [ескі стиль бойынша 27 шілде 1742] – 19 маусым 1786) – американдық әскери офицер және плантатор, Тәуелсіздік соғысы кезінде Континенттік армияда қызмет етті. Ол соғыстан Джордж Вашингтонның ең талантты және сенімді офицерлерінің бірі ретінде танылды және оңтүстік майдандағы сәтті басшылығымен әйгілі болды. Род-Айленд штатының Уорвик қаласындағы бай квакер отбасында дүниеге келген Грин 1770-ші жылдардың басында британдық салық саясатына қарсы отарлық оппозицияда белсенділік танытып, Кентш гвардиясын – штаттық милиция бөлімін құруға көмектесті. 1775 жылдың сәуірінде Лексингтон және Конкорд шайқастарынан кейін Род-Айленд штатының заң шығарушы органы армия құрып, оған Гринды қолбасшы етіп тағайындады. Сол жылы Грин жаңадан құрылған Континенттік армияның генералы атанды. Грин Джордж Вашингтонның басшылығымен Бостон, Нью-Йорк және Нью-Джерси кампанияларында, сондай-ақ Филадельфия кампаниясында қызмет етті, ал 1778 жылы Континенттік армияның генерал-квартирмейстері болып тағайындалды. 1780 жылдың қазан айында Вашингтон Гринды оңтүстік майданда Континенттік армияның қолбасшысы етіп тағайындады, онда ол Вирджиния, Джорджия және Оңтүстік Каролинада бірнеше шайқастарға қатысты. Басшылыққа келгеннен кейін Грин Чарльз Корнуоллис басқарған, сандар жағынан басым британдық әскерге қарсы сәтті партизандық соғыс жүргізді. Ол Гилфорд сотының үйінде, Хобкирк төбесінде және Ютоу Спрингс шайқастарында бірнеше стратегиялық жеңіске жетіп, америкалық Оңтүстікке британдықтардың бақылауын әлсіретті. 1781 жылдың қазан айында Йорктаунда Корнуоллистің капитуляциясынан кейін құрлықтағы ірі шайқастар аяқталды, бірақ Грин 1783 жылдың соңына дейін Континенттік армияда қызметін жалғастырды. Соғыстан кейін ол Джорджияда плантация иесі ретінде жұмыс істеді, бірақ күріш егісі көбінесе сәтсіз аяқталды. 1786 жылы Джорджия штатының Чатем округіндегі Мулберри Гроув плантациясында қайтыс болды. АҚШ-тағы көптеген елді мекендер оның құрметіне аталған.
Ерте өмір және білім
Грин Британ Америкасының Род-Айленд және Провиденс плантациялары колониясының құрамындағы Уорик қалашығындағы Потовомут ауылындағы Фордж фермасында дүниеге келді. Ол Мэри Мотт пен Натанаэль Грин ағаның екінші ұлы, ол өркендеген квакер саудагері және фермері болған. Грин Джон Грин мен Сэмюэл Гортонның ұрпағы еді, екеуі де Уорвик қаласын негіздеушілер болған. Гриннің әкесінің бірінші некесінен туған екі жартылай ағасы болды, және ол Натанаэль мен Мэридің алты баласының бірі еді. Діни нанымдарына байланысты, Гриннің әкесі кітап оқуға, сондай-ақ билеуге және басқа да әрекеттерге қарсы болды. Дегенмен Грин әкесін жеке оқытушы жалдауға көндіріп, математика, классикалық әдебиет, құқық және Ағарту дәуірінің әртүрлі еңбектерін оқыды. Бала кезінде Гриннің аяғы сәл қисайды, бұл кемшілік өмірінің соңына дейін онымен бірге болды. 1770 жылы Грин Род-Айленд штатының Ковентри қаласына көшіп, отбасылық құю фабрикасын басқарды және Ковентриде Spell Hall деп аталатын үй салды. Кейін сол жылы Грин және оның бауырлары әкесінің қайтысынан кейін отбасылық бизнесті мұраға алды. Грин Юлий Цезарь, Ұлы Фридрих және Морис де Сакс сияқты авторлардың әскери тарихтарын қамтитын үлкен кітапхана жинауға кірісті.
Отбасы
1774 жылдың шілдесінде Грин он тоғыз жасар Кэтерин Литтлфилдке үйленді, ол оның алыс туысы, Род-Айлендтегі ықпалды саяси қайраткер Уильям Гриннің туысының қызы еді. Сол жылы Гриннің кіші әйелдерінің бірі Сэмюэл Уордтың қызымен үйленді, ол Род-Айлендтің көрнекті саясаткері болды және 1776 жылы қайтыс болғанға дейін маңызды саяси одақтас болды. Грин мен Кэтериннің тұңғыш баласы 1776 жылы дүниеге келді, ал 1777 мен 1786 жылдар аралығында олардың тағы алты баласы болды.
Соғыстың прелюдиясы
Француздар мен үндістер соғысынан (1754–1763) кейін британдық парламент, колониялықтардың бастауында болған соғыс үшін Британдық Америкадан кіріс табуға бағытталған жаңа саясаттарды енгізе бастады. Британдық шенеунік Уильям Дадингтон Грин мен оның бауырларына тиесілі кемені тәркілегеннен кейін, Грин Дадингтонға өтемақы төлеу үшін сотқа жүгінді және сотта жеңіске жетті. Сот ісі қаралып жатқанда, Род-Айлендтік көтерілісшілер Дадингтонның кемесін өртеп жіберді, бұл оқиға Гаспи оқиғасы деп танылды. Гаспи оқиғасынан кейін Грин британдықтардан көбірек шеттеді. Сонымен қатар, Грин әкесінің квакер дінінен алыстады және 1773 жылдың шілдесінде квакер жиналыстарынан шеттетілді. 1774 жылы колониялықтар "Төзбеушілік актілері" деп қынжырған шаралар қабылданғаннан кейін, Грин Кент гвардиясы деп аталатын штаттық милиция бөлімін ұйымдастыруға көмектесті. Грин ақсап жүргендіктен, милицияда офицер болып тағайындалмады.
Бостон науқаны
Американың Тәуелсіздік соғысы 1775 жылдың сәуірінде Лексингтон және Конкорд шайқастарымен басталды. Мамыр айының басында Род-Айленд штатының заң шығару органы Род-Айленд армиясын құрып, Гринды оған қолбасшы етіп тағайындады. Гриннің әскері Бостонға жорық жасады, онда басқа отарлық күштер британдық гарнизонды қоршауға алған еді. Ол 1775 жылдың маусым айындағы Бункер-Хилл шайқасын жіберіп алды, себебі сол кезде Род-Айлендке сапарда болған, бірақ шайқастан кейін дереу оралды және отарлық күштердің көрсеткен ерлігіне таң қалды. Сол айда Екінші Континенттік Конгресс Континенттік армияны құрып, Джордж Вашингтонды барлық отарлық күштерге басшылық етуге тағайындады. Вашингтоннан басқа, Конгресс он алты генерал тағайындады, ал Грин Континенттік армияда бригадир-генерал болып тағайындалды. Вашингтон 1775 жылдың шілдесінде Бостон қоршауын өз қолына алды, және Чарльз Ли, Хорацио Гейтс және Томас Миффлин сияқты генералдарды әкелді. Вашингтон Континенттік армияны үш дивизияға бөліп ұйымдастырды, әр дивизия әртүрлі отарлардан келген полктерден тұрды, ал Гринге жеті полктен тұратын бригаданы басқару тапсырылды. Бостон қоршауы 1776 жылдың наурызына дейін жалғасты, содан кейін британдық күштер қаладан шығып кетті. Қоршау аяқталғаннан кейін Грин қысқа мерзімге Бостондағы әскери күштердің қолбасшысы болды, бірақ 1776 жылдың сәуірінде Вашингтонның армиясына қайта қосылды.
Нью-Йорк пен Нью-Джерсидегі науқан
Вашингтон штабын Манхэттенге орнатты, ал Гринге жақын орналасқан Лонг-Айлендке шабуылға дайындық жасау міндеті жүктелді. Бруклинде бекіністер құруға ден қойған Грин генерал Генри Нокспен дос болып, Джон Адамспен хат алмасып жүрді. Ол сондай-ақ, Конгресс шешімімен бірнеше адаммен бірге генерал-майор шеніне көтерілді. Ауыр қызбадан қатыса алмағандықтан, ол Лонг-Айленд шайқасына қатыспады, ол американдықтардың Лонг-Айлендтен шегінуімен аяқталды. Шайқас аяқталғаннан кейін Грин Вашингтонды Манхэттенді ағылшындардың қолына тимейтіндей етіп қиратуға шақырды, бірақ Конгресс Вашингтонға мұндай әрекетке тыйым салды. Манхэттенді қирату мүмкін болмағандықтан, Вашингтон бастапқыда қаланы нығайтуды жоспарлады, бірақ Грин бірнеше офицермен бірге Вашингтонды қаланың қорғанысқа жарамсыз екеніне көндірді. Манхэттеннен шегіну кезінде Грин Харлем биіктіктері шайқасында алғаш рет ұрысқа қатысты, бұл британдықтардың шағын жеңілісі болғанымен, соғыстағы алғашқы американдық жеңістердің біріне жатты. Гарлем биіктіктері шайқасынан кейін Вашингтон Гринге Гудзон өзенінің Нью-Джерси жағындағы Форт-Конституция (кейін Форт-Ли деп аталды) және одан қарсы жатқан Форт-Вашингтонға басшылық етуді тапсырды. Форт-Лиде болған кезде Грин Нью-Джерсидегі ықтимал шегіну бағытында жабдықтау қоймаларын құрды, бұл кейін Континенттік армия үшін құнды ресурсқа айналды. Вашингтон Гринге британдық шабуылға ұшырауы мүмкін болғандықтан Форт-Вашингтоннан гарнизонды шығарып алуды ұсынды, бірақ ол Гриннің сол жерде әскерді қалдыру туралы шешімімен келісті. 1776 жылдың қараша айында болған Форт-Вашингтон шайқасында британдықтар Форт-Вашингтонды және 3000 сарбаздан тұратын гарнизонын басып алды. Шайқас аяқталғаннан кейін Гринге көп сын көрсетілді, бірақ Вашингтон оны қызметтен шеттетуден бас тартты. Форт-Вашингтон шайқасынан кейін көп ұзамай генерал Корнуоллис басқаратын британдық күштер Форт-Лиді басып алды, ал Континенттік армия Нью-Джерсиден Пенсильванияға шегінуді бастады. Грин 1776 жылдың желтоқсанындағы Трентон шайқасында және 1777 жылдың қаңтарындағы Принстон шайқасында Вашингтон армиясының бір бөлігіне басшылық етті, екеуі де Континенттік армияның жеңісімен аяқталды.
Филадельфия науқаны
Грин Вашингтонның қалған әскерлерімен бірге 1777 жылдың бірінші жартысында Нью-Джерсиде дислокацияланды. 1777 жылдың шілдесінде ол Континенттік армияға француз офицерін тағайындағандықтан, жұмыстан кетуге дайын екенін жариялады, бірақ соңында өзінің шенінен айрылмады. Осы аралықта британдықтар Конгресс орналасқан Филадельфияны басып алу науқанын бастады. Брендивайн шайқасында Грин американдықтардың орталық бөлігіне қолбасшылық етті, бірақ британдықтар қанаттан шабуыл жасады. Гриннің дивизиясы американдық әскерлерін қоршаудан сақтауға көмектесті және қауіпсіз кері шегінуге жағдай жасады. Британдықтар Брендивайн шайқасынан кейін көп ұзамай Филадельфияны басып алды, бірақ Вашингтон 1777 жылдың қазан айында Германтаун шайқасында британдық күштерге күтпеген шабуыл жасады. Гриннің отряды шайқасқа кешігіп келді, нәтижесінде американдықтар тағы да жеңіліске ұшырады. Желтоқсан айында Грин Вашингтонның қалған әскерімен бірге Филадельфиядан солтүстік-батысқа қарай жиырма бес шақырым жерде орналасқан Вэлли-Фордж лагеріне қосылды. 1777-1778 жылдары қысқы кезеңде ол Томас Миффлин және Конвей Кабалының басқа мүшелерімен келіспеді. Бұл топ Вашингтонды жиі сынап, Континенттік армияның бас қолбасшысы етіп Хорацио Гейтсті тағайындауға тырысты. 1778 жылдың наурыз айында Грин өте ықылымды түрде генерал-квартирмейстер лауазымын қабылдады, ол Континенттік армияны жабдықтауға жауапты болды. Ең жақсы көмекшілері Чарльз Петтит және Джон Кокспен бірге Грин өзінің 3000 адамнан тұратын бөлімін қайта ұйымдастырып, АҚШ-тың стратегиялық тұстарында жабдықтау қоймаларын құрды. Генерал-квартирмейстер ретінде Грин Вашингтонның соғыс кеңестеріне қатысуын жалғастырды, бұл штаб офицері үшін ерекше жағдай еді. 1778 жылдың басында Франция соғысқа қосылғаннан кейін, Филадельфиядағы британдық армияға Нью-Йоркке бару бұйрығы берілді.
Солтүстік театрдағы тұйықталу, 1778 1780
1778 жылдың шілдесінде Вашингтон Гринге генерал-квартирмейстер лауазымынан уақытша босатылғанын берді, осылайша ол Род-Айленд штатындағы британдық әскерлерге жасалған шабуылға қатыса алды. Бұл шабуыл генерал Джон Салливан мен француз адмиралы д’Эстен басшылығымен франко-американдық операция ретінде жоспарланған, бірақ ауа райының нашарлауына байланысты француз флоты кері шегінді. Грин Род-Айленд шайқасында шайқасты, ол британдықтардың американдық позициядан кері шегінуімен аяқталған, нәтижесіз шайқас болды. Шайқас аяқталғаннан кейін Салливан басқаратын американдық күш Род-Айлендтен кетіп, Грин генерал-квартирмейстер лауазымына оралды. 1778 жылдың ортасынан бастап соғыстың солтүстік майданы тоқтап қалды, өйткені негізгі британдық күштер Нью-Йорк қаласында қалды, ал Вашингтонның күштері Гудзон өзенінің жанында орналасты. Британдықтар соғыстың оңтүстік майданына көшті және Саваннаны басып алуға сәтті экспедиция ұйымдастырды. Грин майданға қолбасшылық етуге ниеттенгенімен, Континенттік армияның генерал-квартирмейстері қызметін жалғастырды. Конгресс жабдықтау үшін жеткілікті қаржы табуға күш жеткізбегендіктен, Грин күшті ұлттық үкіметтің жақтаушысы болды. 1780 жылдың маусымында Вашингтонның негізгі күштері Гудзон өзенін күзетуді жалғастырғанда, Грин Нью-Джерси арқылы британдық күштердің ілгерілеуін тоқтату үшін жасақты басқарды. Спрингфилд шайқасында салмағы зор басымдыққа қарамастан, Грин британдық күштерді шегінуге мәжбүр етті. Шайқастан кейін көп ұзамай Грин Конгресті қатты сынаған хаты арқылы генерал-квартирмейстер лауазымынан кетті. Конгрестің кейбір мүшелері хатқа ашуланып, Гриннің офицерлік шенін алуға тырысты, бірақ Вашингтонның араласуы Гриннің Континенттік армиядағы лауазымын сақтап қалды. Бенедикт Арнольд британдықтарға өткеннен кейін Грин қысқа мерзімге Вест-Пойнт коменданты болып тағайындалды және Арнольдтың британдық армиядағы байланысы Джон Андренің өлім жазасын орындауға қатысты.
Тағайындау
1780 жылдың қазанына қарай, Континенттік армия Бенджамин Линкольн мен Горацио Гейтс басшылығымен Оңтүстікте бірнеше ауыр жеңіліске ұшырады, бұл Соғыстың Оңтүстік майданында АҚШ-ты үлкен артықшылықтан айырды. 1780 жылдың 14 қазанында Вашингтон Конгресс берген өкілеттікке сәйкес, Гринды Континенттік армияның Оңтүстік бөлімінің қолбасшысы етіп тағайындады. Ол қолбасшылыққа келген кезде, британдықтар Грузия мен Оңтүстік Каролинаның маңызды бөліктерін бақылап алған, ал Оңтүстік штаттарының үкіметтері Континенттік армияға көп көмек көрсете алмады. Грин генерал Корнуоллис және атты әскер командирі Банастр Тарлтон басқаратын 6000 сарбаздық британдық армиямен, сондай-ақ британдықтармен бірге жұмыс істеген көптеген лоялист жасақтарымен күресуге тиіс болды. Көптеген қарсыластарынан кем және жеткіліксіз жабдықталған Грин, британдықтардың Солтүстік Каролина мен Вирджинияға шабуылдауына жол бермеу үшін толыққанды шайқастардың орнына партизандық соғыс стратегиясын таңдады. Оның стратегиясы британдық күштерді оқшаулау және мазалау үшін өзен кемелері мен атты әскерге көп көмек тигізді. Гриннің Оңтүстік науқанындағы негізгі көмекшілерінің арасында оның оң қолбасшысы Фридрих Вильгельм фон Штубен, атты әскер командирі Генри Ли, Лафайетт графы, Дэниел Морган және Фрэнсис Марион болды.
Стратегиялық шегіну
Оңтүстік майданға жол тартқанда Грин 1780 жылғы қазан айында Кингс-Маунтин шайқасында американдықтардың жеңіске жеткенін естіді, бұл Корнуоллистің Солтүстік Каролинаға жасаған жоспарлы шабуылын кейінге шегерді. 1780 жылғы желтоқсанда Солтүстік Каролина штатының Шарлотта қаласына келген Грин, әскери стратегияның дәстүрлі тәсіліне қарсы келіп, әскерін екіге бөлді; ол негізгі американдық күшті оңтүстік-шығысқа қарай жетектеді, ал Морган кішігірім жасақты оңтүстік-батысқа қарай басқарды. Корнуоллис өз күштерін де бөлді, басты жасақты Гринге қарсы, ал Тарлтонды Морганға қарсы жіберді. 1781 жылғы қаңтарда Коупенс шайқасында Морган континенталдық әскерлерді Тарлтонның күштерін жартылай жоқ қылған маңызды жеңіске жеткізді. Шайқас аяқталғаннан кейін Корнуоллис Морганды қуа жөнелді, әскерінің жылдамдығын арттыру үшін өзінің бір бөлігін өртеді. Грин Морганмен қосылып, Солтүстік Каролинаға шегінді, бұл Корнуоллисті британдық жабдықтау желілерінен алшақтатуға бағытталған әрекет болды. 9 ақпанда Морган және басқа да жоғары шенді офицерлермен кеңескеннен кейін Грин солтүстікке қарай шегінуді жалғастыруға шешім қабылдады, бағытын Солтүстік Каролина мен Вирджиния штатының шекарасындағы Дан өзеніне бұрды. Британдықтар тығыз қуып келгендіктен, Грин әскерін екіге бөлді, негізгі күшті солтүстікке жетектеді, ал полковник Ото Уильямс басқарымындағы кішігірім топты британдықтарды тойтарыс ету үшін жіберді. Гриннің әскері британдықтардан озып, 14 ақпанда Дан өзенінен өтті. Гриннің замандастары қиын жерлер арқылы жасалған шегінудің жылдамдығы мен тиімділігіне таң қалды; Александр Гамильтон бұл «әскери шеберлік пен ерлік көрсетудің үлгісі» деп жазды. Корнуоллис өзінің жабдықтау желілерінен одан да алыс кеткісі келмегендіктен, әскерін оңтүстікке, Солтүстік Каролина штатының Хиллсборо қаласына бастап барды. 22 ақпанда Гриннің әскері Солтүстік Каролинада Корнуоллиске қарсы тұру үшін Дэн өзенінен қайта өтті.
Гилфорд сотының шайқасы
Солтүстік Каролинаға қайта өткеннен кейін Грин Корнуоллистің әскерін мазалады. Наурыздың басында ол Солтүстік Каролина және Вирджиниядан күше түсті, бұл оның әскерінің санын екі есеге көбейтіп, шамамен 4000 адамға жеткізді. 14 наурызда ол әскерін Гилфорд сотына бастап келді және Коупенс шайқасындағы Морганның жоспарына негізделген стратегияны қолдана отырып, Корнуоллистің шабуылына дайындала бастады. Грин үш қорғаныс шебін құрды: Солтүстік Каролина жасақтары бірінші шепте, Вирджиния жасақтары екінші шепте, ал Континентальдық армияның қатарлы әскерлері кішкентай өзеннің артындағы төбеде үшінші шепте орналасты. 15 наурыз күні таңертеңгі шайқас-соғыстан кейін британдықтардың негізгі күші түстен кейін толық шабуылға көшті, осылайша Гилфорд соты шайқасы басталды. Бірінші американдық шеп атыстан кейін қашқа жетті, немесе келесі шепке, немесе шайқас алаңынан алыстады. Екінші шеп ұзақ уақыт тұрып берді және британдықтардың шабуылына қарсы тұруды жалғастырды, ал Корнуоллис үшінші шепке қарсы сәтсіз шабуылға бұйрық берді. Британдықтар қайта құрылып, үшінші шептің сол қанатына шабуыл жасады, бірақ Генри Лидің атқыштар жасағы оларды жеңіп алды. Жауап ретінде Корнуоллис өз артиллериясына британдық және американдық сарбаздардың арасына гранат атуды бұйырды. Сол қанаты құлаған Грин әскерін кері шегінуге бұйырды, осылайша шайқас аяқталды. Гилфорд соты шайқасы американдықтардың жеңілісімен аяқталса да, британдықтар одан да көп шығынға ұшырады.
Оңтүстік Каролина мен Джорджиядағы науқан
Гилфорд соты шайқасынан кейін Корнуоллистің әскері оңтүстікке қарай Солтүстік Каролина штатының Уилмингтон қаласына бет алды. Грин бастапқыда қуалауға кірісіп, бірақ отаршылдардың көп бөлігі үйлеріне қайтқаннан кейін шабуылға түсуден бас тартты. Сәуірдің соңында Корнуоллистің әскері Вирджиния штатының Йорктаун қаласына солтүстікке қарай жорыққа шыққанда Грин таң қалды. Корнуоллистің ізінен ермей, Грин оңтүстікке қарай бағыт алып, Оңтүстік Каролина мен Джорджияны бақылау үшін британдық командир Фрэнсис Роудонға қарсы күшін жұмылдырды. 20 сәуірде ол Оңтүстік Каролина штатының Камден қаласын қоршауға алып, жақын жердегі Хобкирк төбесі деп аталатын биік жерде лагерь құрды. 25-і күні Роудон Гриннің орналасқан жеріне күтпеген шабуыл жасап, Хобкирк төбесі шайқасын басталды. Гриннің әскері күтпеген шабуылға ұшырағанына қарамастан, жеңіске жақын болды, бірақ сол қанат құлап, кавалерия келмеді. Толық жеңіліске ұшырамас үшін Грин әскерге шегінуге бұйрық берді, осылай шайқас аяқталды. Хобкирк төбесі шайқасында американдық және британдық әскерлер шамамен бірдей шығынға ұшырағанымен, Грин шайқастың нәтижесіне өте көңілі қалды. 10 мамырда Роудонның әскері Камденді тастап Шарльстонға, Оңтүстік Каролинаға кетіп, Оңтүстік Каролинаның ішкі аймағының көп бөлігін Континенттік армияға өткізді. "Посттар соғысы" деп аталатын бірнеше шағын қақтығыстарда Грин мен оның қолбасшылары бірнеше британдық бекіністерін басып алып, Оңтүстік Каролинаның ішкі аймағындағы британдық билікті әлсіретті. 18 маусымда Грин бір ай бойы қоршаудан кейін Ninety Six қаласындағы британдық бекінісіне сәтті шабуыл жасай алмады. Шабуыл сәтсіз аяқталғанымен, Роудон одан кейін бекіністі тастап кетуге бұйрық берді. Осы уақытта Гриннің қолбасшылары Континенттік билікті одан әрі кеңейтіп, 5 маусымда Грузияның Аугуста қаласын басып алды. Маусымның соңына қарай британдықтар Чарльстоннан Саваннаға дейінгі жағалау бойындағы тар жер жолағын ғана бақылады. Шілде және тамыз айларында демалып, Континенттік армия қайтадан операцияларды бастап, 8 қыркүйекте Еутау-Спрингс шайқасында британдық әскермен шайқасты. Шайқас Континенттік әскердің шегінуімен аяқталды, бірақ британдықтар көп шығынға ұшырады. Шайқас аяқталғаннан кейін британдық әскер Шарльстонға қайтып келді, Оңтүстік Каролинаның ішкі аймағын Континенттік әскердің толық бақылауында қалдырды. Конгресс Гринге алтын медаль табыстап, оның Еутау-Спрингстегі жеңісі үшін құттықтау резолюциясын қабылдады. Грин Оңтүстік Каролина мен Джорджияда шайқасқанда Лафайетт Вирджинияда Корнуоллистің әскеріне қарсы Континенттік қарсылықты басқарды. Гриннің басшылығы Вирджиниядағы Континенттік операцияларға жетекшілік етуге мүмкіндік бергенімен, ол Оңтүстік Каролинадан Вирджиниядағы оқиғаларды тығыз бақылай алмады. Лафайетт Гриннің жауынгерлік қақтығыстардан аулақ болу туралы кеңесін тыңдады, бірақ оның әскері 1781 жылдың шілдесінде Грин-Спринг шайқасында жойылудан мүжілді. Тамыз айында Вашингтон мен француз генералы Рошембо Нью-Йорктан Йорктаунға аттанды, Корнуоллиске қарсы шешуші жеңіске жеткізуді көздеді. Вашингтон Йорктаунда Корнуоллисті қоршап алды, ал Корнуоллис 19 қазанда капитуляциялады.
Йорктаундан кейін
Йорктаун британдықтар үшін ауыр жеңіліс болды және көптеген адамдар соғыс 1781 жылдың соңында мәресіне жетті деп санайтын. Солтүстік Каролина, Оңтүстік Каролина және Джорджия штаттарының үкіметтері Гринге кең ауқымды жер және қаржылай көмектер бөлді, оның ішінде Оңтүстік Каролина штатының Бамберг округіндегі «Бун барониясы» және Саванна қаласының жанындағы Мулбери Гроув плантациясы да бар еді. Дегенмен, британдықтар әлі де Нью-Йорк, Саванна және Чарльстон қалаларын бақылап отырды, ал Грин континенттік үкіметтің тұрақтылығын бұзуға тырысқан лоялист жасақтарымен күресін жалғастырды. Американың қаржылық жағдайы нашар болғандықтан, Грин әскерін киім-кешекпен және азық-түлікпен қамтамасыз етуде де қиындықтарға тап болды. 1781 жылдың соңында ол Континенттік армияны бақылауға жауапты жаңадан құрылған соғыс хатшысы лауазымына тағайындалудан бас тартты. Ол сондай-ақ АҚШ-тың қаржы жөніндегі басшысы Роберт Морриспен хат алмасып, Конфедерацияның ережелерінде белгіленгеннен гөрі күштірек ұлттық үкімет қажеттігі туралы Гриннің пікірін бөлісті. 1782 жылы ірі әскери қақтығыстар болған жоқ, ал британдықтар сол жылдың соңына дейін Саванна және Чарльстон қалаларынан әскерін шығарды. Конгресс 1783 жылдың сәуір айында соғыстың аяқталғанын ресми түрде жариялады, ал Грин 1783 жылдың соңында өкілеттігінен бас тартты.
Кейінгі өмір және өлім
Грин өзінің лауазымынан кеткен соң Ньюпортқа оралды. Үлкен қарызға батқан ол, соғыста алған құл иеліктеріне назар аудару үшін Оңтүстікке көшіп, Саваннаның шетіндегі Мулберри Гроув плантациясында тұрақтап, үй салды. 1784 жылы Грин Түпкілікті американдықтармен шарттар жасасу жөніндегі комиссияға кіруден бас тартты, бірақ Цинциннати қоғамының алғашқы отырысына қатысуға келісті. Ол Род-Айленд Цинциннати қоғамының негізгі мүшесі болды. Грин 1786 жылдың 12 маусымында ауырып, 19 маусымда 43 жасында Мулберри Гроувта қайтыс болды. Өлімінің ресми себебі – күн соққысы. Оның денесі бір ғасырдан астам уақыт бойы Саваннадағы Колониялық саябақ зиратындағы Грэм мазараттарында, оның соғыстағы басты қарсыласы Джон Мейтлендпен бірге жерленді. 1902 жылдың 14 қарашасында Род-Айленд Цинциннати қоғамының президенті Аса Берд Гардинердің күш-жігері арқасында оның денесі Саваннадағы Джонсон алаңындағы ескерткішке көшірілді. 1799 жылы қаланған Грин алаңы, Джонсон алаңынан оңтүстік-шығысқа қарай шамамен үштен бір шақырым жерде орналасқан, оның құрметіне аталды. Бұрын айтқанымыздай, Грин қарызға батқан еді. 1782 және 1783 жылдары Чарльстондағы әскерлерін киім-кешек пен азық-түлікпен қамтамасыз етуде қиындықтарға тап болды. Ол Банкс & Co компаниясымен жабдықтау үшін келісімшарт жасады, бірақ жабдықтау құны үшін кепілдік беруге мәжбүр болды. Грин Роберт Морриске төлем жасау туралы бұйрық берді, ол АҚШ үкіметімен мердігерге төленді, бірақ мердігер қарызды төлемеді және кепілдік қарызды төлемеген күйде қалды. Грин қарызды өзі төледі және 1791 жылы оның мұрагері Конгреске көмек сұрап өтініш берді. Грин Банкс & Co компаниясының серігі Ферриден жер учаскесіне ипотека немесе кепілдік алды, бірақ жер Мюррей есімді ағылшынға 1000 фунт стерлингтік бұрынғы ипотекаға жауапты болды. 1788 жылы Англиядағы ипотекалық қарызкер ипотеканы жою туралы талап арыз берді, ал Гриннің отбасы Ферриге қарсы сот процесін бастады, ол жерге қайтару құқығына ие болды. Сот жерді сатуға және түскен қаражатты ең алдымен ипотеканы өтеуге, ал қалғанын генерал Гриннің өкілдеріне беруге бұйырды. Жер сатылды, және 1000 фунт стерлингтік ипотека төленгеннен кейін, қалған 2400 фунт стерлинг Гриннің өкілдеріне тиесілі болды. Алайда, сатып алушы меншік құқығын алған жоқ және ақша төлемеді, себебі меншік құқығына талас болды. 1792 жылы Конгресс генерал Гринге арналған, жерді сату туралы шешімге негізделген жеңілдету туралы заң қабылдады. Оған тиесілі сома (2400 фунт стерлинг) сол кезде оған берілген өтемақыдан босатылды, оның мұрагерлері 2000 доллардан аспады. 1830 жылы Мюррейдің басқарушылары жерге қатысты Chancery ісін қозғады, бірақ жерді сатып алған оның өкілі, жерге қатысты дау болғандықтан, оған құқық алған жоқ. Талапқа қатысты дау шешілмеді және ақша төленбеді. Осы аралықта, 1789 жылдан 1840 жылға дейін плантация қирады. Бастапқы шешімге сәйкес, жер алғашқы сатып алынған сомадан гөрі тек 13000 долларға сатылды. Бұл Гриннің өкілдеріне 2400 фунт стерлингтің орнына шамамен 2000 доллар қалдырды. 1840 жылы олар екі соманың арасындағы айырмашылықты Конгреске ұсынды. 1854 жылы бұл мәселе марқұм генерал Гриннің басқарушысы болған Финес Найтингейлге көмек көрсету үшін Конгресске жіберілді.
Тарихи беделі
Қорғаныс сарапшысы Роберт Киллебрю Гринді "әріптестері мен тарихшылар Революциялық соғыста Вашингтондан кейінгі екінші ең жақсы американдық генерал деп санайды" деп жазады. Тарихшы Рассел Вейгли "Гриннің стратегия ретіндегі ерекшелігі – партизандық шабуылдарды біртұтас үлгіге тоқу қабілеті, оларды әскери қимылдармен үйлестіру, әйтпесе әлсіз болатын дала армиясының маневрлерімен байланыстырып, осы комбинацияны қауіпті ету. Ол стратегиялық соғыстың шебері ретінде американдықтардың арасында жалғыз тұр" деді. Голвейдің сөзінше, "кем дегенде екі рет әріптес офицерлер мен саясаткерлер Гриннің Вашингтонның қаза тауып немесе тұтқынға түскен жағдайда оны ізбасар ретінде тағайындағанын айтты". Гринге қарсыластары да құрмет көрсетті; Корнуоллис Грин "Вашингтон сияқты қауіпті" деп жазды. Ол – епті, белсенді және мүмкіндіктерге толы адам, одан үстемдік табуға шамалы үміт бар". Александр Гамильтон Гриннің қазасы елді "сенатқа де, соғысқа да лайықты, әмбебап және кең таралған генийден" айырды деп жазды. Киллебрю Гриннің американдық тарихындағы "ең арзан бағаланған генерал" екенін айтады. Гриннің естелігіне Филадельфияда және оның маңында, Вэлли Фордж Ұлттық тарихи паркінде, Гринсборо (Солтүстік Каролина), Гринсбург (Пенсильвания) және Гринвилл (Оңтүстік Каролина) қалаларындағы мүсіндер арналған. Саваннадағы Натанаэль Грин ескерткіші оның жерленген орны болып табылады. АҚШ-та Гриннің есімімен көптеген жерлер мен нысандар аталған. Гриннің атымен он төрт округ аталған, олардың ішіндегі ең халқы көп округ – Миссури штатының Грин округі. Гриннің есімімен аталған муниципалитеттерге Солтүстік Каролинадағы Гринсборо, Грузиядағы Гринсборо, Пенсильваниядағы Гринсбург, Солтүстік Каролинадағы Гринвилл, Оңтүстік Каролинадағы Гринвилл және Теннессидегі Гринвилл жатады. Гриннің есімімен аталған басқа да нысандарға Кентуккидегі Грин өзені, Бруклиндегі Форт Грин паркі және бірнеше мектептер жатады. Гриннің құрметіне бірнеше кеме аталған, соның ішінде "Грин-Гейтс", "Генерал Грин", "USS Натанаэль Грин" және "USAV MGen Натанаэль Грин". Род-Айленд штатының Ковентри қаласындағы Натанаэль Гриннің үйінде 1774 жылы салынған генерал Гриннің үйі болған Spell Hall орналасқан. Грин осы жаңа үйге қойылатын үстел мен кітап сөресін жасауды шебер Томас Спенсерге тапсырды. Үстел мен кітап сөресі қазір Атлантадағы (Джорджия штаты) High Museum of Art мұражайында сақталады. Ол Чығыс Гринвичте, Род-Айленд штатында, Чиппендейл стилінде салынған. Ішкі бөлігінде графитпен жазылған жазуда бұл үстелдің бастапқыда Натанаэль Гринге тиесілі болғаны айтылған.
Негізгі дереккөздер
Генерал Натанаэль Гриннің құжаттары. Солтүстік Каролина университетінің баспасы:
Vol. I: 1766 жылдың желтоқсанынан 1776 жылдың желтоқсанына дейін.
Vol. II: 1777 жылдың қаңтарынан 1778 жылдың 16 қазанына дейін.
Vol. III: 1778 жылдың 18 қазанынан 1779 жылдың 10 мамырына дейін.
Vol. IV: 1779 жылдың 11 мамырынан 31 қазанына дейін.
Vol. V: 1779 жылдың 1 қарашасынан 1780 жылдың 31 мамырына дейін.
Vol. VI: 1780 жылдың 1 маусымынан 25 желтоқсанына дейін.
Vol. VII: 1780 жылдың 26 желтоқсанынан 1781 жылдың 29 наурызына дейін.
Vol. VIII: 1781 жылдың 30 наурызынан 10 шілдесіне дейін.
Vol. IX: 1781 жылдың 11 шілдесінен 2 желтоқсанына дейін.
Vol. X: 1781 жылдың 3 желтоқсанынан 1782 жылдың 6 сәуіріне дейін.
Vol. XI: 1782 жылдың 7 сәуірінен 30 қыркүйегіне дейін.
Vol. XII: 1782 жылдың 1 қазанынан 1783 жылдың 21 мамырына дейін.
Vol. XIII: 1783 жылдың 22 мамырынан 1786 жылдың 13 маусымына дейін.
Vol. I: December 1766 to December 1776. Vol. II: January 1777 to October 16, 1778. Vol. III: October 18, 1778, to May 10, 1779. Vol. IV: May 11 to October 31, 1779. Vol. V: November 1, 1779, to May 31, 1780. Vol. VI: June 1 to December 25, 1780. Vol. VII: December 26, 1780, to March 29, 1781. Vol. VIII: March 30 to July 10, 1781. Vol. IX: July 11 to December 2, 1781. Vol. X: December 3, 1781, to April 6, 1782. Vol. XI: April 7 to September 30, 1782. Vol. XII: 1 October 1782 to May 21, 1783. Vol. XIII: May 22, 1783, to June 13, 1786. .