Кіріспе

Қолмен шайқас

Ойындарда қолданылуы

Жақын арадағы шайқастағы қолмен шайқас (ағылш. melee, фр. mêlée) – бұл ұрыс басталғаннан кейін орталық басқарудың аз болуымен ерекшеленетін, шатасқан қолмен шайқас. Әскери авиацияда, жақын арадағы шайқас – «бірнеше достық және жау ұшақтарының шатастыратын әуе шайқасы» деп анықталады.

Терминнің пайда болуы

Плутархтың 1579 жылғы "Асыл гректер мен римдіктердің өмірі" аудармасында сэр Томас Норт "италикалық=жоқ" терминін ұйымсыз қашуды білдіру үшін қолданады. Кейін бұл тіркес Шекспирдің "Ричард III" пьесасында 1594 жылы қазіргі түрінде қолданылды.

Бұл тіркес француз тіліндегі pêle mêle сөзінен шыққан, ол ескі француз тіліндегі mesler сөзіне негізделген ұйқас, яғни араластыру немесе қосылу деген мағынаны білдіреді. Француз тіліндегі melee термині алғаш рет шамамен 1640 жылы ағылшын тілінде қолданылды (ол да ескі француз тіліндегі mesler сөзінен алынған, бірақ ескі француз түбірі медли және меддл сөздерінде сақталған). Лорд Нельсон Трафальгар шайқасы үшін өзінің тактикасын "пелл мел шайқасын" тудыру деп сипаттады, ол жеке кемелер арасындағы қақтығыстарға бағытталған, онда Корольдік теңіз флотының жоғары рухы мен шеберлігі үстемдік ететін еді.

Спортта қолдану

Австралиялық футболда "мели" термині Австралиялық футбол лигасы, спорт комментаторлары және журналистер футбол матчы кезінде футболшылардың физикалық шабуыл жасауына байланысты туындаған төбелес немесе ұрыс-керіс сипаттағанда қолданылатын әдепті атау. Төбелес көбінесе қарсы командалардың бірнеше ойыншысы арасындағы ауызша пікір келіспеушіліктерден басталады, бірақ екі команданың көптеген ойыншыларының осы физикалық қақтығысқа қатысуына дейін тез жетеді.