Рана, Норвегия: муниципалитет в округе Нордланд, 4-ый по площади в стране. Мо-и-Рана – административный центр, здесь находится Национальная библиотека Норвегии.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Норвегияның Нордланд округіндегі муниципалитет, Мёре-ог-Ромсдал округіндегі тау.
Municipality in Nordland, Norway
the mountain in Møre og Romsdal county
Рана – Норвегияның Нордланд округіндегі муниципалитет. Ол Хельгеландтың дәстүрлі аймағының бір бөлігі. Муниципалитеттің әкімшілік орталығы – Мо-и-Рана қаласы, онда Норвегияның Ұлттық кітапханасы орналасқан. Ранадағы басқа халық орталықтарына Басмоен, Дандерленд, Эйтерага, Флостранд, Хаукнес, Мæла, Микелебустад, Невернес, Рёссволл, Селфорс, Сконсенг, Сторфорсхай, Утскарпен және Иттерен жатады. Муниципалитет Норвегиядағы 356 муниципалитет ішінде аумағы бойынша төртінші орында (Тромс және Финнмарк округтерінен тыс ең үлкен муниципалитет). Рана – Норвегиядағы халық саны бойынша 46-шы муниципалитет, оның халқы 25 980 адамды құрайды. Бұл оны Нордланд округінің екінші ірі муниципалитеті және Солтүстік Норвегиядағы үшінші ірі муниципалитеті етеді. Муниципалитеттің халық тығыздығы және халқы соңғы 10 жылда 0,9%-ға өсті. 2007 жылы Рана муниципалитеті жасаған кейбір инвестицияларға байланысты «Терра Секьюритис» алаялығына қатысты. Экономика: 2023 жылдың мәліметі бойынша, FREYR компаниясы жұмыс істейді, қараша айының соңында 10 адам жұмыстан босатылғанға дейін 70 қызметкері болды. 2023 жылдың 4-тоқсанынан бастап бірінші өндіріс желісі кешіктірілді. Компания 2024 жылға дейін қолма-қол ақшалай шығындарын жартысына дейін азайтатынын мәлімдеді.
Rana is a municipality in Nordland county, Norway. It is part of the Helgeland traditional region. The administrative centre of the municipality is the town of Mo i Rana, which houses the National Library of Norway. Other population centers in Rana include Båsmoen, Dunderland, Eiteråga, Flostrand, Hauknes, Mæla, Myklebustad, Nevernes, Røssvoll, Selfors, Skonseng, Storforshei, Utskarpen, and Ytteren. The municipality is the 4th largest by area out of the 356 municipalities in Norway (the largest municipality outside Troms and Finnmark counties). Rana is the 46th most populous municipality in Norway with a population of 25,980. This makes it the second largest municipality in Nordland county—and the third largest in North Norway. The municipality's population density is and its population has increased by 0.9% over the previous 10 year period. Rana was a part of the Terra Securities scandal in 2007 relating to some investments that were made by the municipality. Economy: as of 2023, FREYR has a so called and it had 70 employees before 10 were laid off in late November. As of Q4 2023, the first production line is delayed. The company said that it will halve its cash expenses, for year 2024.
Муниципальдік тарих
Рана муниципалитеті 1838 жылдың 1 қаңтарында құрылды (formannskapsdistrikt заңын қараңыз). Бірақ, 1839 жылы ол Норд-Рана және Сор-Рана болып екіге бөлінді. 1844 жылы Норд-Рана Мо, ал Сор-Рана Хемнес деп аталды. Мо ауылы Мо ауылдық округінен бөлініп, 1923 жылдың 1 қаңтарында жеке қала және муниципалитетке айналды. Сол кезде ауылдық округ қайтадан Норд-Рана деп аталды. 1960 жылдары Шей комитетінің жұмысының нәтижесінде Норвегияда көптеген муниципалитеттер біріктірілді. 1964 жылдың 1 қаңтарында Мо қаласы (халық саны: 9,616), Норд-Рана муниципалитеті (халық саны: 11,636), Сор-Рана муниципалитетінің солтүстік бөлігі (халық саны: 697) және Несна муниципалитетінің Сёна аймағы (халық саны: 543) біріктірілді. Біріккен муниципалитет қарапайым Рана деп аталды.
The municipality of Rana was originally established on 1 January 1838 (see formannskapsdistrikt law). However, it was divided into Nord Rana and Sør Rana in 1839. In 1844, Nord Rana was renamed Mo and Sør Rana was renamed Hemnes. The village of Mo was separated from the rural district of Mo and became a town and municipality of its own on 1 January 1923. At that time, the rural district changed its name back to Nord Rana. During the 1960s, there were many municipal mergers across Norway due to the work of the Schei Committee. On 1 January 1964, the town of Mo (population: 9,616), the municipality of Nord Rana (population: 11,636), the northern part of the municipality of Sør Rana (population: 697), and the Sjona area of the municipality of Nesna (population: 543) were all merged. The united municipality was named simply Rana.
Атауы
Қалалық округ Ранельва өзенінің атымен аталады. Өзеннің аты, ықтималда, "шапшаң", "жылдам" немесе "көшпенді" деген мағына беретін "raðr" сөзінен туындаған. Тағы бір мүмкіндік – бұл атау ежелгі саам құдайы Рана Нейтадан келген болуы мүмкін.
The municipality is named after the river Ranelva The name of the river is probably derived from the word raðr which means "quick", "fast", or "rapid". Another possibility is that the name comes from the old Sami god Rana Niejta.
Елтаңба
Герб 1965 жылдың 5 наурызында бекітілді. Ресми сипаттамасы – "Per bend sinister vert and Or" (Venstre skrådelt av grønt og gull). Бұл, елтаңбаның төменгі сол жақтан жоғарғы оң жаққа қарай диагональды сызықпен бөлінген өрісі (фоны) бар екенін білдіреді. Сызықтың төменгі жағындағы өріс алтын түсті, яғни ол көбінесе сары түспен бейнеленеді, бірақ металдан жасалған болса, алтын қолданылады. Сызықтың жоғарғы жағындағы өріс жасыл түсті. Елтаңба орманды (жоғарғы бөлігі / жасыл) және минералдарды (төменгі бөлігі / алтын) көрсетеді, себебі аймақта көптеген минералдар, әсіресе темір кені кездеседі. Бұл елтаңба алғаш рет 1960 жылдың 29 сәуірінде Мо муниципалитетіне берілген, бірақ 1964 жылдың 1 қаңтарында бұл муниципалитет таратылып, Рана муниципалитетінің құрамына енді. Елтаңбаны Гуннар Алм жасаған.
The coat of arms was granted on 5 March 1965. The official blazon is "Per bend sinister vert and Or" (Venstre skrådelt av grønt og gull). This means the arms have a field (background) that is divided by a diagonal line from the lower left to the upper right. The field that is below the line has a tincture of Or which means it is commonly colored yellow, but if it is made out of metal, then gold is used. The field that is above the line has a tincture of green. The arms symbolize the forests (upper part/green) and the minerals (lower part/gold), as there many minerals can be found in the area, especially iron ore. The arms were originally granted to the municipality of Mo on 29 April 1960 until that municipality was dissolved in 1 January 1964 when it became part of the new municipality of Rana. The arms were designed by Gunnar Alm.
География
Муниципалитет Арктикалық шеңбердің оңтүстігінде, Норвегияның екінші ірі мұздығы – Свартисен мұздығы орналасқан Солтфеллет тауларының оңтүстік беткейінде орналасқан. Ранадағы ірі таулардың қатарында Болна және Наса бар. Мо Солтүстік поляр шеңберіне тым жақын орналасқандықтан, маусымның басынан шілде айының басына дейін күннің бір бөлігі үздіксіз көкжиектің үстінде болады (түн ортасы), ал мамырдың ортасынан тамыздың басына дейін қараңғылық болмайды. Бірақ желтоқсанда нағыз полярлық түн болмайды. Солтфеллет–Свартисен ұлттық паркінің бір бөлігі Рана ауданында орналасқан. Мұнда Дандерленд аңғары және Грённфьелльдал сияқты көптеген аңғарлар бар. Муниципалитет халқының көп бөлігі Мо-и-Ранада тұрады, мұнда Ранелва (өзен) Ранфьорденмен қосылады. Мо-и-Рананың солтүстігінде Е6 тас жолы Селфорс елді мекені арқылы өтеді. Батыс Ранада халық көбінесе Сьона фьорды төңіресінде шоғырланған. Рана мен Салтфеллет әртүрлі үңгірлерімен танымал. Муниципалитетте бірнеше табиғат қорықтары бар, мысалы, Альтерхауг, онда жылы климатқа бейімделген бірнеше өсімдіктер өседі, соның ішінде қарағай. Енгасьен – Рана өзенінің құйылатын жері, көктемде құстарға толы. Блэккадалда ежелгі шырша ормандары бар. Фисктйорнада топырағы өте құнарлы болғандықтан, өте бай өсімдік әлеміне ие, көбінесе бұзылмаған аралас ежелгі орман орналасқан.
The municipality is located just south of the Arctic circle, on the southern side of the Saltfjellet mountains with the Svartisen glacier, Norway's second largest glacier. Some of the large mountains in Rana include Bolna and Nasa. Mo is so close to the Arctic Circle that parts of the sun is continuously over the horizon (Midnight sun) from early June to early July, and there is no darkness from mid May to the beginning of August. But there is no true polar night in December. The Saltfjellet–Svartisen National Park is partly located in Rana. There are many valleys such as the Dunderland Valley and Grønnfjelldal. The majority of the population in the municipality lives in Mo i Rana, where the Ranelva (river) meets the Ranfjorden. North of Mo i Rana, the European route E6 highway passes through the suburb of Selfors. In western Rana, the population centers around the Sjona fjord. Rana and Saltfjellet are famous for their numerous caves due to the limestone rock. There are several nature reserves in the municipality, such as Alterhaug with several warmer climate plants grow including the elm. Engasjyen, the estuary of the Rana river, has a rich bird life in the spring. Blakkådalen has old growth spruce forests. Fisktjørna, has a largely undisturbed mixed old growth forest with unusually rich plant life due to the extremely lime rich soil.
Климат
Рана ұзын Ранафьордтың ең ішкі бөлігіне жақын орналасқан, қыстары суық болуы мүмкін, әсіресе фьордтан алшақтағанда. Қыста көбінесе көп қар жауады. Ранадағы жазғы күндер Солтүстік Норвегиядағы ең жылы күндердің қатарына жатады.
Rana is situated near the innermost part of the long Ranafjord, and the winters can be cold, especially away from the fjord. There is often a lot of snow in winter. Summer days in Rana are among the warmest in North Norway.
Үкімет
Норвегиядағы барлық муниципалитеттер бастауыш білім беруге (10-сыныпқа дейін), стационарлық емес денсаулық сақтау қызметтеріне, зейнеткерлерге қызмет көрсетуге, әлеуметтік қамтамасыздандыруға және басқа да әлеуметтік қызметтерге, жер участақтарын жоспарлауға, экономикалық дамуға, сондай-ақ муниципалитеттік жолдар мен коммуналдық қызметтерге жауапты. Муниципалитетті тікелей сайланған өкілдерден құралған муниципалитеттік кеңес басқарады. Әкім муниципалитеттік кеңес мүшелерінің дауысымен тағайындалады. Муниципалитет Хельгеланд аудандық сотының және Хологваланд апелляциялық сотының қарауына бағынады.
All municipalities in Norway are responsible for primary education (through 10th grade), outpatient health services, senior citizen services, welfare and other social services, zoning, economic development, and municipal roads and utilities. The municipality is governed by a municipal council of directly elected representatives. The mayor is indirectly elected by a vote of the municipal council. The municipality is under the jurisdiction of the Helgeland District Court and the Hålogaland Court of Appeal.
Муниципалды кеңес
Рананың муниципалдық кеңесі (Kommunestyre) 37 өкілден тұрады, олар төрт жылдық мерзімге сайланады. Келесі кестелерде саяси партиялар бойынша кеңестің қазіргі және бұрынғы құрамы көрсетілген.
The municipal council (Kommunestyre) of Rana is made up of 37 representatives that are elected to four year terms. The tables below show the current and historical composition of the council by political party.
Көлік
Ранада Мо-и-Рана әуежайы, Россволь ауылындағы Россволь орналасқан, ол Мо-и-Рана қаласынан көп алыс емес. Рана арқылы бірнеше ірі тас жолдар өтеді: Еуропалық E6 бағыты, Норвегияның 17 облыстық жолы және Норвегияның 12 облыстық жолы. Illhollia туннелі E6 тас жолының бір бөлігі. Нордланд теміржол желісі Ранадан өтеді, оның ішінде Мо-и-Рана станциясы, Дандерленд станциясы және Болна станциясы сияқты бірнеше станциялар бар.
Rana has an airport, Mo i Rana Airport, Røssvoll in the village of Røssvoll, not far from the town of Mo i Rana. There are several large highways in Rana: European route E6, Norwegian County Road 17, and Norwegian County Road 12. The Illhollia Tunnel is part of the E6 highway. The Nordland Line passes through Rana, with several stations including Mo i Rana Station, Dunderland Station, and Bolna Station.
Мәдениет
Havmannen, Антони Гормлидің (1995) жасаған мүсіні, Artscape Nordland-тың бір бөлігі. Havmanndagene, жыл сайынғы көпмәдениетті фестиваль, мамыр айының бірінші демалыс күні. Nordland Teater, Нордланд округінің аймақтық драма театры. Vikafestivalen, жыл сайынғы поп және рок музыка фестивалі. Нордланд округі кітапханасы. Норвегия Ұлттық кітапханасы.
Havmannen, sculpture made by Antony Gormley (1995), part of Artscape Nordland. Havmanndagene, annual multi cultural festival, first weekend of May. Nordland Teater, regional drama theatre for Nordland County. Vikafestivalen, annual pop and rock music festival. Nordland County library. National Library of Norway.