Кіріспе

Статистика мен психометриядағы өлшемнің жалпы тұрақтылығы

Статистика мен психометрияда сенімділік – өлшемнің жалпы тұрақтылығы. Егер өлшем тұрақты жағдайларда ұқсас нәтижелер көрсетсе, онда оның сенімділігі жоғары деп есептеледі: "Бұл – тест нәтижелері жиынтығының сипаттамасы, ол нәтижелерге енген өлшеу процесінен туындаған кездейсоқ қателік мөлшерімен байланысты. Жоғары сенімді нәтижелер дәл, қайталанатын және бір сынақтан екіншісіне сәйкес келеді. Яғни, егер сынақ процесі сол топпен қайталанса, негізінен бірдей нәтижелер алынар еді. Нәтижелердегі қателік мөлшерін көрсету үшін әдетте 0,00 (көп қателік) мен 1,00 (қателік жоқ) аралығындағы мәндермен әртүрлі сенімділік коэффициенттері қолданылады. Мысалы, адамдардың бойы мен салмағын өлшеу әдетте өте сенімді болады.

Жалпы үлгі

Іс жүзінде, сынақ шаралары ешқашан толық сәйкес келмейді. Өлшемнің дәлдігіне сәйкессіздіктің әсерін бағалау үшін сынақ сенімділігі теориялары жасалған. Тест сенімділігінің дерлік барлық теорияларының бастапқы негізі – тест нәтижелері екі түрлі фактордың әсерін көрсетеді деген идея:

1. Өлшемнің орташа қатесі = 0

2. Шынайы нәтижелер мен қателер өзара байланысты емес

3. Әртүрлі өлшемдердегі қателер өзара байланысты емес

Сенімділік теориясы көрсеткендей, алынған нәтижелердің дисперсиясы – шынайы нәтижелердің дисперсиясы мен өлшем қателерінің дисперсиясының қосындысы. Кронбахтың альфасы – ішкі тұрақтылықты бағалаудың бұрынғы түрі, Кудер-Ричардсонның 20-формуласының жалпылануы. Бұл сенімділік өлшемдері әртүрлі қате көздеріне сезімталдықтарымен ерекшеленеді, сондықтан олар міндетті түрде бірдей болуы керек емес. Сондай-ақ, сенімділік – өлшемнің өзінің емес, оның нәтижелерінің қасиеті, демек, ол үлгіге тәуелді болып саналады. Бір үлгіде алынған сенімділік бағалаулары екінші үлгідегіден (егер екінші үлгі басқа популяциядан алынған болса) өзгеше болуы мүмкін, себебі екінші популяциядағы шынайы өзгергіштік басқаша. (Бұл барлық типтегі өлшемдерге қатысты: аула таяқтары үйлерді жақсы өлшесе де, жәндіктердің ұзындығын өлшегенде сенімділігі төмен болуы мүмкін.) Сенімділікті жазбаша бағалауларда сөздің анықтығын арттыру, өлшемді ұзарту және басқа да бейресми жолдармен жақсартуға болады. Дегенмен, формалды психометриялық талдау, яғни элементтік талдау, сенімділікті арттырудың ең тиімді тәсілі саналады. Бұл талдау элементтердің қиындық деңгейін және элементтерді ажырата алу индексін есептеуден тұрады, соңғы индекс элементтер арасындағы корреляцияны және бүкіл тест бойынша элементтердің жиынтық нәтижелерін есептеуді қамтиды. Егер тым қиын, тым оңай немесе нөлге жақын немесе теріс ажырата алуға ие элементтер жақсырақ элементтермен ауыстырылса, өлшемнің сенімділігі артады. мұнда қателік деңгейі көрсетілген.