Кіріспе

Жедел хабар алмасу клиенті
файлдарды бөлісу желісі және қосымшасы

WASTE – 2003 жылы Джастин Франкель Nullsoft компаниясында әзірлеген peer-to-peer және friend-to-friend протоколы және бағдарламалық қамтамасы. Ол жедел хабар алмасу, чат бөлмелері және файлдарды қарау/бөлісу мүмкіндіктерін ұсынады. WASTE атауы Томас Пиншонның «49-шы лоттың жоқтауы» романына сілтеме жасайды. Романда W.A.S.T.E. (басқа нәрселермен қатар) құпия почта қызметі болып табылады. 2003 жылы, WASTE шығарылғаннан кейін 24 сағаттан аспайтын уақыт ішінде, Nullsoft компаниясының бас компаниясы AOL оны таратудан алып тастады. Алғашқы бет, бағдарламалық қамтама GNU General Public License шарттары бойынша шығарылғаны туралы мәлімдемеге қарамастан, бағдарламалық қамтаманы жариялауға рұқсат жоқ екенін және оны жүктеп алған ешкімнің оған заңды құқығы болмайтынын мәлімдейтін хабарламамен ауыстырылды. Бірнеше бағдарламашы WASTE клиентін және протоколын өзгертіп, жаңартты. Көптеген адамдар SourceForge нұсқасын ресми даму тармағы деп санайды, бірақ бірнеше тармақтар бар.

Сипаттама

WASTE – орталықтандырылмаған чат, жылдам хабар алмасу және файлдарды бөлісу бағдарламасы мен протоколы. Ол пайдаланушылар анықтаған сенімді компьютерлер тобына қосылу арқылы виртуалды жеке желі сияқты жұмыс істейді. Мұндай желілер көбінесе «қарлы желі» деп аталады. Ол үшінші тараптар жіберілген хабарламаларды оқу мүмкін болмауы үшін күшті шифрлауды пайдаланады. Осы шифрлау жылдам хабарлар, чат және файлдарды жіберуге, қабылдауға, қосылысты сақтауға, сондай-ақ іздеу және шолуға қолданылады.

ҚАРАҚ желілері

WASTE желілері орталықтандырылмаған (әлеуметтік желілерді қараңыз), яғни барлығы қосылатын орталық хаб немесе сервер жоқ. Қатысушылар бір-бірімен тікелей байланыс орнатуы керек. Әдетте, бұл жеке тұлғалар RSA ашық кілттерін бөлісу арқылы жүзеге асырылады, осы арқылы олардың компьютерлеріне тиісті порттар арқылы қол жеткізуге мүмкіндік беріледі (бір немесе бірнеше қатысушының басқаларына жету үшін IP-адресі мен порты болуы керек), содан кейін желідегі біреудің IP-адресі мен портын енгізу арқылы қосылу жасалады. Желіге қосылғаннан кейін, ашық кілттер қатысушылар арасында автоматты түрде алмасылады (егер жеткілікті мүшелер ашық кілттерді жіберуге және қабылдауға дайын болса), ал түйіндер бір-бірімен қосылуға тырысады, желіні нығайтады (кез келген түйіннің істен шығуы немесе желінің кез келген бөлігін тоқтату ықтималдығын азайтады), сондай-ақ кез келген нүктеден кез келген басқа нүктеге дейінгі мүмкін маршруттар санын арттырады, байланыс және файлдарды беру үшін қажетті кешігу мен өткізу қабілетін азайтады. WASTE үлкен, ашық емес, шағын жеке топтарды байланыстыратындықтан, желілік іздеу мүмкіндігі барлық тараптандырылмаған P2P қолданбаларының арасында ең жылдамдарының бірі болып табылады. Оның жылдам хабар алмасу және файлдармен бөлісу мүмкіндіктері AOL Instant Messenger-ге көбірек ұқсайды, қарапайым файлдармен бөлісу бағдарламаларына емес. Желі мүшелері жеке және ашық чат-бөлмелерін құра алады, бір-біріне жылдам хабар жібере алады, бір-бірінің файлдарын қарап шыға алады және файлдармен алмаса алады, оның ішінде хосттар файлдарды итеріп немесе белсенді түрде жібере алады, сондай-ақ пайдаланушылар жүктеуді жиі пайдаланады. Файлдарды чат терезесіне қарапайым сүйреп тастау арқылы тікелей мақсатты жерге жіберуге болады. WASTE желісінің ұсынылатын мөлшері (пайдаланушылар оны тор деп атайды) 10-50 түйін, бірақ желінің мөлшері трафикті бағыттауға дайын түйіндер мен бағыттамайтын түйіндер арақатынасынан кем маңызды екені айтылады. Nullsoft клиенттерінің бастапқы топтары он жылдан асып кеткендіктен, тұрақты торлар бірнеше терабайт қауіпсіз мазмұнды орналастыруы әдеттегі жағдай. WASTE әдепкі бойынша 1337 портында келіп түсетін қосылымдарды тыңдайды. Бұл, әдетте, 1337 санының "leet" мәнімен байланысты. Орталық хаб болмағандықтан, WASTE желілері әдетте, қақтығысты болдырмау үшін пароль немесе құпия сөз қолданады. Яғни, бір желідегі мүше басқа желідегі мүшеге қосылса, екі желі арасында көпір пайда болады. Желіңізге бірегей идентификатор (құпия сөз) беру арқылы, қақтығыс қаупін, әсіресе бастапқы клиенттермен азайтуға болады.

Ұялы аудармалар

Нуллнет – парольсіз желілер. Нуллнеттердің қаншасы бар екенін білу мүмкін емес, бірақ бір негізгі нуллнет бар. Нуллнетке кірудің ең оңай жолы – WASTE кілт алмасуына өзіңіздің деректеріңізді жариялау. Нуллнет пароль болмағандықтан басқа нуллнеттермен оңай біріге алады, бұл оны ашық талқылаулар мен файл алмасу үшін өте қолайлы орынға айналдырады.

Жақсы жақтары

RSA ашық кілттерін алмасу арқылы қамтамасыз етіледі, бұл сенімді хосттармен қауіпсіз байланыс пен деректерді беруге мүмкіндік береді. Желінің таратылған құрылымы, оның хаб ретінде жұмыс істейтін серверді орнатуға ешкімге тәуелді емес екенін білдіреді. Бұл басқа P2P және чат протоколдарынан өзгеше, олар серверге қосылуды талап етеді. Осының арқасында желіде жалғыз осал нүкте болмайды. Сол сияқты, желіде топ жетекшісі де жоқ; желідегі әрбір қатысушы топқа басқа мүшелерді шақыру құқығын қоса, не істей алатыны және не істей алмайтыны тұрғысынан тең дәрежеде, сондай-ақ ешбір мүше басқа мүшені топтан шығара алмайды, оларды ашық чаттардан шеттетуге болмайды және т.б. WASTE протоколын жасыра алады, осылайша WASTE қолданылып жатқанын анықтау қиынға түседі. WASTE қанықтыру мүмкіндігіне ие, ол кездейсоқ трафик қосып, трафик талдауды күрделендіреді. Тораптар (әрқайсысы сенімді байланыс) трафик үшін ең төменгі задерлі жолды автоматты түрде анықтайды, соның арқасында жүктеме тең бөлінеді. Бұл құпиялылықты да арттырады, себебі дерек пакеттері көбінесе әртүрлі жолдармен жіберіледі.

Кемшіліктер

Қоғамдық кілттерді алмасу, қажет болған жағдайда өрт қабырғаңыздағы порттарды ашу және бір-біріңізге қосылу қиын және/немесе мазасыз процесс болуы мүмкін, әсіресе техникалық білімі жеткіліксіз адамдар үшін. Желінің таралған табиғатына байланысты, кімде бір кіргеннен кейін оны желіден шығару мүмкін емес. Желідегі әрбір мүшеге сол мүшенің ашық кілті қол жетімді болғандықтан, оған қайта кіру үшін тек басқа мүшеге қосылу жеткілікті. Желі атауын өзгертуді үйлестіру өте қиын болғандықтан, ең дұрысы – жаңа желі құрып, барлық мүшелерді оған көшіру. Бұл, әрине, артықшылық ретінде де қарастырылуы мүмкін. Орталық сервер болмағандықтан, егер біреу желіден ажыраса, қайта қосылу үшін кем дегенде бір желілік IP-адресті білуі керек. Желі бұрын қолданылған IP-адрестерден ауысып кетуі мүмкін, нәтижесінде ешқайсысы белгілі болмайды, сондықтан желі мүшесімен байланысып, қайта қосылу үшін мекенжай туралы ақпарат сұрау қажет болады. Шындығында, желі осылай екіге бөлінуі де мүмкін. WASTE желісін тұрақты ұстау үшін кем дегенде біраз үйлестіру қажет; бұл статикалық IP-адресі немесе тұрақты динамикалық DNS (DDNS) мекенжайы (көптеген провайдерлерден тегін алуға болады) бар бір немесе бірнеше еріктілердің түйіндерін қосымша ұстап тұру сияқты қарапайым нәрсе болуы мүмкін, бұл адамдарға желіге қайта қосылуға мүмкіндік береді. Шифрлау Blowfish алгоритмі арқылы жүзеге асырылса да, ол күшті деп есептелгенімен, қолданылатын PCBC режимінде бірнеше мәлім қауіпсіздік кемшіліктері бар. Лақап аттары тіркелмейді, бұл тыңдау және жалған ақпарат таратуға мүмкіндік береді. WASTE нұсқасы 1.6 байланыс үшін ашық кілттерді пайдалану арқылы тыңдау мүмкіндігін азайтады, бірақ желі мүшелері кез келген лақап атты таңдай алатындықтан, пайдаланушы өзімен байланыс құруды қалайтын адамның хэшін білуі және тануы керек, осылайша оның кім екеніне көз жеткізе алады. Өрт қабырғаның артынан қосылу үшін бір тараптың компьютеріне тиісті порт ашылуы керек; WASTE желілері орталық серверге тәуелді болмағандықтан, бұдан қашау жолы жоқ. Дегенмен, егер бір түйін кіріс қосылымдарын қабылдаса, ол сервер ретінде әрекет ете алады және кіріс қосылымдарын қабылдамайтын түйіндерді қосады. Шындығында, WASTE желісінің ұзақ мерзімді тұрақтылығы осы хабтарға байланысты.

Нұсқалар

1.7 нұсқасынан бастап WASTE эксперименттік және тұрақты нұсқаларда қол жетімді. Эксперименттік тармақ жаңа 16к пакеттік өлшемді енгізеді, бұл жүктеме мен деректерді беру жылдамдығын жақсартады, бірақ 4к пакеттік өлшемді қолдайтын бұрынғы нұсқалармен үйлесімсіз. WASTE 1.7.4 Windows үшін 2008 жылдың 24 желтоқсанында жарық көрді және 2009 жылға дейін қолданыста болды. Бұл SourceForge платформасындағы WASTE-тің негізгі даму тармағындағы әрекетсіздік салдарынан құрылған жаңа тармақ. Қазіргі таңдағы ең толық мүмкіндіктерге ие нұсқа осы. WASTE-тің кросс-платформалық (Linux, OS X және Microsoft Windows-ты қоса алғанда) бета-нұсқасы, WxWidgets құралдар жиынтығын пайдалана отырып, Waste 1.5 beta 4 a. k. a. wxWaste деген атпен қол жетімді. VIA Technologies PadlockSL деген атпен WASTE-тің түйіндемесін шығарды, бірақ бірнеше аптадан кейін өнімнің веб-сайтын жойды. Пайдаланушы интерфейсі Qt-да жазылған, ал клиент Linux және Windows үшін қол жетімді болды. BlackBelt WASTE – WASTE-тің бөлінген нұсқасы. Оның құрастырылуы 1.8 деп белгіленген, бұл оның функционалдық салаларындағы маңызды жақсартуларын көрсетеді. Ол Tor және i2p желілерін, сондай-ақ ашық желіні (clearnet) қолдайды. Маршрутизациясы ішкі деректердің жасыруын күшейту үшін жаңартылды. Порттарды автоматты түрде басқару үшін uPnP қолдауы бар. Сондай-ақ, бірегей пайдаланушыларды ынталандыру үшін автоматты түрде жалған ақпаратты анықтау технологиясы бар. 2023 жылдың мамыр айынан бастап, ол конференциялық VoIP-ты да қамтиды. 2010 жылдан бері дамытылып келе жатқан бұл нұсқа қазіргі уақытта (2023 жылдың мамыр айы) тұрақты түрде жаңартылып, жетілдірілуде.