Кіріспе
Тік қашықтықтың өлшемі. Тік қашықтықтың өлшемі. Биіктік – тік қашықтықтың өлшемі, ол тік өлшем (бір нәрсе немесе адам қаншалықты "биік" екендігі) немесе тік орналасу (бір нүктенің қаншалықты "биік" екендігі) болып табылады. Мысалы, "Осы ғимараттың биіктігі 50 метр" немесе "Ұшудағы ұшақтың биіктігі шамамен 10 000 метр". Мысалы, "Шақ О'Нилдің бойы 7 фут 1 дюйм". Егер термин теңіз деңгейінен тік орналасуын (мысалы, ұшақтың) сипаттау үшін қолданылса, биіктік көбінесе абсолютті биіктік деп аталады. Сонымен қатар, егер нүкте Жерге (мысалы, тау шыңы) бекітілсе, онда биіктік (теңіз деңгейінен биіктік) рельефтік биіктік деп аталады. Екі өлшемді картезиан кеңістігінде биіктік белгілі бір нүкте мен y координатасы әртүрлі нүкте арасындағы тік ось (y) бойымен өлшенеді. Егер екі нүктенің де y координатасы бірдей болса, олардың салыстырмалы биіктігі нөлге тең болады. Үш өлшемді кеңістікте биіктік тік z ось бойымен өлшенеді, бұл x y жазықтығынан (немесе "жоғарыдан") қашықтықты көрсетеді.
the measure of vertical distance
Height is measure of vertical distance, either vertical extent (how "tall" something or someone is) or vertical position (how "high" a point is). For example, "The height of that building is 50 m" or "The height of an airplane in flight is about 10,000 m". For example, "Shaq O’Neal is 7 foot 1 inches in vertical height." When the term is used to describe vertical position (of, e. g., an airplane) from sea level, height is more often called altitude. Furthermore, if the point is attached to the Earth (e. g., a mountain peak), then altitude (height above sea level) is called elevation. In a two dimensional Cartesian space, height is measured along the vertical axis (y) between a specific point and another that does not have the same y value. If both points happen to have the same y value, then their relative height is zero. In the case of three dimensional space, height is measured along the vertical z axis, describing a distance from (or "above") the x y plane.
Этимология
Ағылшын тіліндегі "high" сөзі көне ағылшын тіліндегі hēah сөзінен, ал түпкілікті түрде протогерман тіліндегі *xauxa z сөзінен, ең соңында PIE негізі *keuk сөзінен туындаған. Осы сөзден алынған "height" есімдігі, сондай-ақ қолданыстан шыққан "heighth" және "highth" формалары көне ағылшын тіліндегі híehþo, кейін héahþu сөздерінен, протогерман тіліндегі *xaux iþa сөзінен пайда болған.
Геология саласында
Биіктік әдетте бағдарлау жазықтығына қатысты болғанымен, физикалық әлемде биіктікті өлшеулердің көпшілігі теңіз деңгейі деп аталатын нөлдік бетке негізделген. Биіктік және көтеріңкілік, биіктіктің екі синонимі, әдетте орташа теңіз деңгейінен жоғары нүктенің орны ретінде анықталады. Теңіз деңгейінің бетін құрлықтардың астына созуға болады: қарапайым түрде, құрлықтардың ішінде көптеген тар каналдарды көзге елестете аласыз. Іс жүзінде, құрлықтың астындағы теңіз деңгейін гравитациялық өлшемдер арқылы есептеу қажет, және әртүрлі есептеу әдістері бар; Геодезия, биіктіктер тақырыбын қараңыз. Географиялық нысандардың вертикальды орналасуынан өзге, вертикальды кеңдігі топографиялық еңіздік арқылы анықталуы мүмкін. Мысалы, ең биік тау (теңіз деңгейіне қатысты биіктігі бойынша) Непал және Қытайдың Тибет шекарасында орналасқан Эверест тауы болып табылады; бірақ, ең биік тау, негізінен шыңына дейінгі өлшем бойынша, Гавайидегі Мауна-Кеа, АҚШ.
Геодезияда
Геодезистер теңіздің орташа деңгейін (MSL) геоид арқылы формальдастырады, геоид – MSL-ге ең жақсы сәйкес келетін эквипотенциалдық бет. Одан кейін нормативтік, динамикалық, ортометриялық сияқты биіктіктердің әртүрлі түрлері анықталады, бұл континенттер астында MSL-ді жалғастыру үшін қажетті топографиялық массалардың тығыздығын ескере отырып жасалады. Эллипсоидтық биіктік – эталондық эллипсоидтың бетінен есептелетін және таза геометриялық шама болып табылады. Геодезиялық жүйе, вертикальдық тік сызықтарды қараңыз.
Әуе қатынасында
Авиациялық терминологияда биіктік, абсолютті биіктік және жер биіктігі терминдері синоним емес. Әдетте, ұшақтың абсолютті биіктігі теңіз деңгейінен, ал биіктігі жер бетінен өлшенеді. Жер биіктігі де теңіз деңгейінен өлшенеді, бірақ көбінесе жердің қасиеті ретінде қарастырылады. Осылайша, жер биіктігі мен биіктіктің қосындысы абсолютті биіктікке тең болуы мүмкін, бірақ абсолютті биіктік термині авиацияда бірнеше мағынаға ие.
Адам мәдениетінде
Адамның бойы – антропометрияның зерттеу салаларының бірі. Қоршаған орта факторлары адамның бойының өзгеруіне белгілі бір дәрежеде әсер етеді, бірақ бұл әсерлер халықтар арасындағы барлық айырмашылықтарды түсіндіруге жеткіліксіз, яғни генетикалық факторлар адам популяциялары арасындағы айырмашылықтарды түсіндіруде маңызды рөл атқарады. Біріккен Ұлттар Ұйымы дамушы елдердегі тамақтану деңгейінің өзгеруін қадағалау үшін биіктік (басқа статистикалық мәліметтермен қатар) пайдаланады. Адамдардың орташа бойы – топтың тууы, өсуі, әлеуметтік жағдайы, тамақтануы және денсаулық сақтау жүйесі туралы күрделі мәліметтерді көрсетеді. Бэтен, Штегль және ван дер Энг жасаған зерттеулерде орташа бойдың өзгеруі экономикалық дамудың өзгеруінің көрсеткіші деген қорытындыға келді. Индонезия бойынша жиналған кең көлемді мәліметтерге сүйене отырып, зерттеушілер ел тарихындағы бірқатар оқиғалар экономикалық өзгерістерге ғана емес, сонымен қатар халықтың орташа бойының өзгеруіне де себеп болғанын айтады.