Кіріспе
Ирландиялық теледидар және радио жүргізушісі (1934–2019)
Ол "Гей аға" деп лақап аталды. Ұлыбританияда "Granada Television" телеарнасымен жұмыс істеген кезінде ол "The Beatles" тобын экранға алғаш рет шығарған адам болды, ал кейін 1993 жылы "Boyzone" тобын алғаш рет таныстырды. 1973 жылдан 1998 жылға дейін Бёрн "The Gay Byrne Hour" бағдарламасын жүргізді, кейін ол екі сағатқа ұзартылып "The Gay Byrne Show" деп аталды, және ол "RTÉ Radio 1" арнасында әр апта сайын таңертең эфирге шықты. Ұзақ жылдар бойы радио және теледидарлық бағдарламаларын жүргізгеннен кейін, Бёрн тағы бірнеше бағдарламалар ұсынды, олардың ішінде "Who Wants to Be a Millionaire?", "The Meaning of Life" және "For One Night Only" ("RTÉ One" арнасында) мен "Sunday Serenade/Sunday with Gay Byrne" ("RTÉ lyric fm" арнасында) бағдарламалары бар. 2006 жылы ол Ирландияның Жол қауіпсіздігі басқармасының төрағасы болып сайланды. Зейнеткерлікке шыққаннан кейін ол "ирландиялық хабар таратудың ақсақал лимоны" деп сипатталды. 2010 жылы "The Irish Times" газеті Бёрнның "ирландия мемлекеті тарихындағы ең ықпалды радио және теледидар адамы" екенін мәлімдеді. Кейіннен ол Ирландияның тәуелсіздік соғысына қатысқан. 1920 жылдардың басында Эдвард Бёрн "Guinness' St. James's Gate Brewery" сыра зауытында жұмыс істеді, және ол өмірінің көп бөлігін Лиффи өзенінде жүретін баржаларда өткізді, "St. James's Gate Brewery" сыра зауытынан Дублиннің Солтүстік жағалауындағы теңіз кемелеріне ағаш бөшкелерді тасымалдады. Бёрннің әкесі Эдвард 1917 жылы анасы Энниге үйленді, ол соғыстан қысқа мерзімдік демалысқа келген кезде. Олар соғыс басталмас бұрын Брей маңында танысқан. Екеуі де Уиклоу округінен шыққан. Оның бауырлары Рей, Ал, Эрнест және Мэри болды; Мэриден басқаларының барлығы одан бұрын қайтыс болды. Бёрн 1934 жылдың 5 тамызында дүниеге келді және Дублиннің Либерти ауданында өсті. Ол алғашқыда отбасымен бірге 17 Rialto Street, Rialto, Дублин мекенжайында тұрды, содан кейін 1944 жылы оның ата-анасы 124 (кейін 512 болып қайта нөмірленген) South Circular Road, Дублинге көшіп кетті. Бёрннің анасы Энни 1964 жылдың соңында қайтыс болды. Бёрн Rialto National School (қазір жабық) және басқа да бірнеше мектептерде қысқа мерзім оқыды. Кейіннен ол Ирландиялық христиан бауырларының Synge Street CBS мектебінде білім алды. 2009 жылы "Guinness" сыра зауытының 250 жылдығын тойлаған кезде, ол бала кезіндегі үйінің жанындағы сыра зауытында жұмыс істеуге тырысқанын айтты. Жастық шағында Бёрн британдық теледидарда сәтті мансап жасаған хабар таратушы Эмонн Эндрюспен шабыттанды, және ол "оның орнында болғысы келді". Эндрюс Бёрннің үлкен ағасымен дос болған.
Радиодағы мансабы
Байрн өзінің хабар тарату карьерасын радиодан бастады. Радио Эйран оған дүйсенбі күндері кешке 15 минуттық уақыт берді, ол оны джаз жазбаларын ойнату үшін пайдаланды, ал стансадағы алғашқы хабарламасы 1958 жылы жарық көрді. Байрн «The Gay Byrne Show» бағдарламасынан зейнеткерлікке шыққаннан кейін, 2006 жылы RTÉ lyric fm арнасында апта сайынғы жексенбі күнгі «Sunday Serenade» бағдарламасын жүргізе бастады. 2010 жылдан кейін оны lyric fm радиосында жексенбі күндері джаз ойнағанда естуге болады. Галвей епископы Майкл Браун оны "зиярат етуші" деп атады, ол бір әйелден үйлену тойында қандай түсті көйлек кигенін сұрағаннан кейін, ол ештеңе кимегенін айтты. «The Late Late Show» бағдарламасының жүргізушісі қызметінен кеткеннен кейін он жылдан астам уақыт өткен соң, Байрн бұрынғы саясаткер Пэдриг Флинн және Галвей епископы Эмон Кейсидің сүйіктісі Энни Мерфи және тағы басқалармен есте қаларлық сұхбаттар жүргізгені үшін еске алынады. Байрн мен «The Late Late Show» Мэри Коуглан сияқты тұлғалардың мансабының дамуына үлкен үлес қосты. Ол «The Late Late Toy Show» бағдарламасын жүргізген кезде «Бинг Кросби свитері» кигенімен ерекшеленді. Байрн Тубриддидің алғашқы маусымында екі рет қонақ ретінде «The Late Late Show» бағдарламасына оралды, соңғы рет Джерри Райанның қайтыс болған күні эфирге шықты.
Өмірдің мәні
2009 жылдың сәуір айында RTÉ One "Өмірдің мәні" атты телесериалды көрсетуге бастады, оның барысында Гей Бёрн мағына мен өмір туралы мәселелерді талқылап, қоғамдық тұлғалармен сұхбаттасты. Ол өзінің діни сенімі туралы әңгімелеуден қанағаттанбады: cquote|Мен оны айтпаймын, себебі егер адамдар менің позициям бар екенін білсе, бұл бағдарламаға қатысты менің бейтараптығыма нөл қояр еді. Көресіз, барлығы ізденісте. Ешкімде толық шындық жоқ. және Стивен Фрайдың оншы серияда Құдайды сынауы туралы.
Теледидардағы басқа да жұмыстар
1960 жылдары Бёрн Granada Television телеарнасында танымал әнші Марион Райанмен бірге "Let's Dance" бағдарламасын жүргізді. Бағдарлама Манчестердегі Белл Вью сарайында түсірілді, сондай-ақ "Come Dancing" жұлдыздары Сид Перкин мен Эдна Даффилд та қатысты. Бёрн 1966 және 1967 жылдары Каслбар ән сайысының финалын өткізді. Ол сонымен қатар 1994 жылға дейін 17 жыл бойы Трали Роза фестивалін жүргізді. 1989 мен 2001 жылдар аралығында Бёрн бірнеше рет RTÉ People in Need телемарафонын ұйымдастырды. "Зейнетке шыққаннан" кейін Бёрн "Кім миллионер болғысы келеді?" ирланд нұсқасын жүргізді. Ол сондай-ақ "Гей Бёрн музыкалық шоуы", "Оларды күлдіріңіз" (Ирландиядағы комедия туралы сериал), "Гейбоның мұңды адамдары" және "Сыныптық қайта кездесу" бағдарламаларын жүргізді. 2000 жылдың жазғы маусымында Бёрн "Гей Бёрн музыкалық шоуы" студиялық бағдарламасын жүргізді, ол 8 шілде мен 19 тамыз аралығында демалыс күндері жазғы эфирді толтыру мақсатында RTÉ концерттік оркестрінің қатысуымен әртүрлі музыка жанрларын көрсетті. 2011 жылдан бастап ол "For One Night Only" түрінде жазғы ойын-сауық бағдарламаларын ұсынды.
Зейнеткерлік
Бэрн толыққанды зейнеткерлікке шықпады және «The Late Late Show» және «The Gay Byrne Show» бағдарламаларынан кеткен соң да радио мен телеарналарда эпизодтық түрде пайда бола берді. 2011 жылдың қазан айында ол «Harry's Bar» кешкілігінде Джо Даффидің «Just Joe» атты автобиографиясын таныстырды. 2006 жылдың наурызында Бэрн Ирландия Республикасындағы жол қауіпсіздігін жақсарту міндеті жүктелген мемлекеттік орган – Ирландия жол қауіпсіздігі басқармасының төрағасы болып тағайындалды. Осы лауазымда ол Ирландия президенті Мэри МакАлизбен бірге ауруханада жатқан зардап шеккендерді көріп тұрды.
Көзқарастар
"Зейнетке шыққаннан" кейін де Бёрн саяси көзқарастарын білдіріп, сол кездегі Taoiseach Брайан Коуэннен "Taoiseach болып тұрып, жергілікті пабта бір кружка ішуге бола ма? Офисқа лайықты болу керек" деп сұрақ қойды. Кейінгі жылдары ол Еуроодаққа қарсы пікірлерімен белгілі болды. Букмекерлер Бёрнның Дублин қаласының мэрі болуы мүмкін екенін айтты.
Президенттік перспективалар
2011 жылдың тамызында Бернге сол жылғы президенттік сайлауға мүмкін тәуелсіз кандидат ретінде бұрынғы үстем саяси партия Фианна Фейл жүгінді. Ұзақ жылдар бойы өнерпаз ретінде халықпен әкедей қарым-қатынаста болған Бернге бұқаралық ақпарат құралдары мұндай қадамнан бас тартуға кеңес берді. "Ирландияның Independent" газетінің редакциондық мақаласында: "Бұл шындықтан алыс телешоу емес, елдің ең жоғары лауазымы үшін күрес" делінген. "The Irish Times" газеті Бёрннің өнерпаз және жеке тұлға ретіндегі айырмашылығын сұрады. "Бірақ ирланд халқы кімді шын жүректен жақсы көреді? Гейбо ма, әлде Габриэль Бёрн ба? Олар оның өзін жақсы білмейді, өмір бойы жеке өмірін сақтап келген адам, сондықтан махаббат адамға емес, оның бейнесіне арналған болып көрінеді". Бёрн дауыс беруге ниет білдіргендердің арасында ең көп дауыс жинайтын кандидат болып саналды. 2011 жылдың 13 тамызында Бёрн президенттікке үміткер болмайтынын жариялады. Кейіннен TV3 телеарнасының "Орта апта" бағдарламасында ол сайлауға Синн Фейн партиясының өкілі ретінде қатысқан Мартин МакГиннесті "өтірікші" деп атады.
Бір адамдық шоу
Бёрн 2011 жылдың 18 қыркүйегінде Гейт театрында толы залға бір адамдық қойылым көрсетті. Бұл қойылым Ирландиялық қатерлі ісіктерге қарсы қоғамға қаржы жинау мақсатында өткізілген қайырымдылық кештің бөлігі болды. Британия елшісі Джулиан Кинг және сенатор Дэвид Норрис та бұл шараға қатысты.
Жеке өмір
Бірн Кэтлин Уоткинске үйленген. Уоткинс сонымен қатар 1961 жылғы Жаңа жыл қарсаңында Telefís Éireann телеарнасының ашылу кешінде экранда алғашқы рет пайда болған үздіксіз хабарлаушы болды. Бірн 1957 жылы Дублин графтығының Саггарт қаласының тумасы Уоткинспен алғаш танысты. Олар 1964 жылы Саггарттағы католик шіркеуінде неке қиды. Олардың Сюзи және Крона есімді екі қызы болды. Оның хоббилерінің бірі джаз болатын.
Денсаулық
Кейінгі жылдары Берн бір құлағында есту қабілеті нашарлағанын айтты. Бастапқыда ол 50 жылдан астам теледидар мен радио индустриясында жұмыс істегендіктен есту қабілеті төмендеді деп ойлады, бірақ кейіннен бұл генетикалық екенін білді, өйткені оның анасы, қарындасы және үш ағасы да есту проблемаларымен күрескен. 2011 жылы Берн Сэндимаунттағы үйінде тыныс алуда қиындыққа тап болды, бұл оның денсаулығына қауіп келтірді. Ол Сент-Винсент ауруханасына түсіп, өкпесі "бетоннан жасалғандай" сезінгенін, "ішке ештеңе кірмейтінін" және өледі деп күткенін айтты. 2015 жылы, Рождествоны отбасымен өткізгеннен кейін, ол жүрек талмасына ұшырап, қайтадан ауруханаға жатты. 2016 жылдың 20 қарашасында RTÉ Lyric FM радиосындағы Time Warp бағдарламасында тікелей эфирде простата қатерлі ісігіне емделуді бастайтынын және қатерлі ісік арқаның төменгі бөлігіне де тараған болуы мүмкін екенін мәлімдеді. Ол тыңдаушыларға жұмысына оралуға дейін бір апта демалатынын айтты. Бірақ ол эфирге қайта оралмады. Ирланд айнасы Берннің сөзін келтірді: "Ең бастысы, мен Lyric FM радиосындағы жексенбілік түстен кейінгі бағдарламама оралуды қалаймын, бірақ әйелім мен қыздарым менің дайын емеспінімді айтып, рұқсат етпейді".
Өлім
Бэрн 2019 жылғы 4 қарашада 85 жасында Хоут қаласындағы үйінде простата қатерлі ісігімен үш жылдық күресінен кейін қайтыс болды. 2019 жылғы 5 қарашада RTÉ One телеарнасында «The Late Late Show» бағдарламасының арнайы тікелей эфирі көрсетілді, оған оның есімін арнап көптеген құрмет көрсетілді. Оның қосылу рәсімі 2019 жылғы 8 қарашада Дублиндегі Әулие Мария соборында өтті және RTÉ арнасында тікелей эфирде көрсетілді. Қосылу рәсімінен кейін Бэрннің мәйітін тасыған көлік Хоутқа қайтып келді, ал жол бойында оның жанкүйерлері қарсы алды. Ол Саттон қаласындағы Әулие Финтан зиратында жекелеген рәсіммен жерленді.
Құрметтер мен марапаттар
1988 жылы Бёрн Дублиндегі Тринити колледжінен хаттар бойынша құрметті докторлық дәрежесін алды. 1999 жылы оған Дублин қаласының азаматтығының құрметті белгісі табысталды. 2007 жылдың ақпанында Ирландияның Фильм және Телевидение Желісінен өмірлік жетістіктері үшін сыйлық алды. Ол радио және теледидардағы еңбектері үшін алты рет «Жекоб» сыйлығына ие болып, осы сыйлықты ең көп алған рекордты сақтап тұр. 2006 жылы Ирландиядағы Жол қауіпсіздігі басқармасының төрағасы болып тағайындалды. 2011 жылы RTÉ телеарнасының 50 жылдығын мерекелеуге орай Бёрн пошта маркасында бейнеленді, бұл маркалар жинағына Энн Дойл мен Эмма О'Дрисколл да кірді. Гей Бёрннің балауыз мүсіні Дублиннің Колледж Гринде орналасқан Wax Museum Plus музейінде көпшілікке қойылды.
Мұра
1960 жылдан бері Ирландия қоғамының өзгеруіне серпіліс берген Бёрн контрацепция, гомосексуализм және аборт сияқты мәселелерді талқылап, бірнеше әлеуметтік шектеулерді бұзды. Ол сонымен қатар "тарихтағы ең танымал ирланд хабаршысы" деп аталды. 1998 жылғы сауалнама нәтижесінде Бёрн елдегі ең жек көрінетін тұлға ретінде бұрынғы премьер-министр Чарльз Хоухимен тең дәрежеде болды, бірақ сол сауалнама Бёрнның ең танымал тұлға екенін де көрсетті.