Азиялық жасыл аражеміш құсы

Кіріспе

Құс түрлері

Азиялық жасыл ара жегіш (Merops orientalis), сондай-ақ кішкентай жасыл ара жегіш және Шри-Ланкада жасыл ара жегіш деп те аталады, ара жегіштер тұқымдасына жататын құс. Ол жыл бойы тұрақты мекендейді, бірақ маусымдық қозғалыстарға бейім және Азияда, Иранның оңтүстік жағалауынан бастап, Үндістан субконтиненті арқылы Вьетнамға дейін кеңінен таралған. Бұрын осы түрге (жасыл ара жегіш) жатқызылған Африка мен Арабия түбегіндегі популяциялар қазір жеке түрлер деп саналады: Африкалық жасыл ара жегіш және Арабиялық жасыл ара жегіш. Олар негізінен жәндіктермен қоректенеді және шөп далаларында, сирек бұталы жерлерде және орманды аймақтарда, көбінесе су көздерінен қашық жерлерде кездеседі. Олардың қауырсынында бірнеше аймақтық айырмашылықтар бар, сондай-ақ бірнеше түршелері белгілі.

Таксономия және жүйелеу

Азиялық жасыл ара жегішті алғаш рет 1801 жылы ағылшын орнитологы Джон Лэтам қазіргі биномдық атауын қолданып сипаттады. Бірнеше популяциялар кіші түрлер ретінде белгіленді:
M. o. beludschicus (=M. o. biludschicus) Ираннан Пәкістанға дейін (көкшіл мойынмен)
M. o. orientalis Үндістан мен Шри-Ланкада (басы мен мойны қызғылт реңде)
M. o. ferrugeiceps (=birmanus) Солтүстік-шығыс Үндістанда, Мьянмада, Таиландта және Вьетнамда (қызыл қоңыр тәж, жаға және арқасы бар)
Шри-Ланкадағы M. o. ceylonicus-тың мойны мен артқы мойнындағы алтын қоңыр жылтырлық көбінесе номинативтік түрге жатады.
Африкалық жасыл ара жегіш (M. viridissimus, сондай-ақ оның M. v. viridissimus, M. v. cleopatra және M. v. flavoviridis кіші түрлері) және Араб жасыл ара жегіші (M. cyanophrys, сондай-ақ оның M. c. cyanophrys және M. c. muscatensis кіші түрлері) бұрын бір түр деп есептелген, бірақ 2021 жылы IOC оларды жеке түрлер ретінде бөліп қарады.

Сипаттама

Басқа ара жейтін құстар сияқты, бұл түр де әдемі түсті, жұқа денелі құс. Оның ұзындығы шамамен алғанда, құйрығының созылған орталық қауырсындары оның ұзындығының бөлігін құрайды. Еркек және ұрғашысын көзге көріп ажырату мүмкін емес. Бүкіл қауырсыны жарқын жасыл, әсіресе, жақ пен мойны көгілдір реңде боялған. Басы мен жоғарғы арқасы алтын-қызыл түске боялған. Ұшу қауырсындары қызыл-қоңыр, жасыл түсті және ұштары қаралау. Көздің алдынан және артынан жіңішке қара сызық өтеді. Көздің қабыршағы қызыл, мүсізі қара, ал аяқтары қара сұр түсті. Аяқтары әлсіз, үш саусағы тамырында біріккен. Оңтүстік-Шығыс Азия құстарының басы мен беті қызыл-қоңыр, астыңғы жағы жасыл, ал Арабиялық белудшикусының басы жасыл, беті көк және астыңғы жағы көгілдір. Қанаттары жасыл, мүсізі қара. Жас құстарда созылған құйрық қауырсындары жоқ. Еркек және ұрғашы құстар бір-біріне ұқсайды.

Таралуы және мекендейтін ортасы

Бұл - көптеп таралған, жақсы үйренген құс, өмір сүретін аймағында кеңінен таныс. Бұл құс ашық далада, бұталар арасында көбейеді. Африка мен Арабияда құрғақ аймақтарда кездеседі, бірақ шығысқа қарай оның мекен ету орындары көбірек әртүрлі. Бұл түр көбінесе төменгі тұрақтардан аң аулайды, мүмкін бір метрден де төмен биіктікте. Ол қоршау сымдары мен электр сымдарын оңай пайдаланады. Басқа ара жейтін құстардан айырмашылығы, оларды су көздерінен алыс жерлерде де кездестіруге болады.

Мінез-құлық және экология

Тұқымдағы басқа түрлер сияқты, ара жейтіндер негізінен жәндіктермен қоректенеді, әсіресе аралар, шершеңдер мен құмырсқалар, оларды ашық тұрақтан ұшып тұрып аулайды. Жемін жұту алдында, ара жейтін оның тікенегін алып тастайды және олжаның сыртқы қабығын тұраққа қайта-қайта соғып сындырады. Көші-қон туралы мәлімет жоқ, бірақ олар жаңбырға байланысты маусымдық қозғалыстар жасайды. Кішкентай жасыл ара жегіш қалалық және қала маңындағы аудандарда да жиі кездеседі, теледидар антенналарына қонды, содан кейін жәндікті аулау үшін қысқа, зигзаг тәрізді ұшуға шығып, қайтадан сол тұраққа оралып, жемін жейді. Мұндай мінез-құлық көбінесе таңғы сағат 7:00 мен 8:00 аралығында және кешкі сағат 4:00-ден кейін байқалады. Олардың көбею маусымы наурыздан маусымға дейін созылады. Көптеген ара жейтіндерден өзгеше, бұл түр көбінесе құмды жартастарға үңгір қазып, жалғыз ұя салады. Көбею жұптарына көбінесе көмекшілер де қосылады. Олар тік, сазды жартастардың ойықтарында ұялайды. Олар қазатын ұя тоннелінің ұзындығы 2 метрге дейін жетеді, ал 3-5 жұмыртқа тоннельдің соңындағы ашық жерге салынады. Жұмыртқалары шар тәрізді, жылтыр ақ түсті болады. Бір зерттеуде жасыл ара жейтіндердің адамдардың бақылауын түсінуге қабілетті болуы мүмкін екені болжайды. Олар белгілі бір жердегі адам ұяның кіреберісін көре ала ма, жоқ па, соны болжап, ұяның орнын жасыру үшін тиісті әрекеттер жасайды. Бұрын басқаның көзқарасымен қарау қабілеті тек приматтарға ғана тән деп есептелген. Өзен жағалауындағы жерлер Оңтүстік Үндістанда көптеген популяцияларды қолдайды, ал шаруашылық жерлерде және адамдар қоныстанған жерлерге жақын жерлерде олардың саны азаяды. Олар ұшатын жәндіктермен қоректенеді және кейде ара өсірушілерге қиындық туғызуы мүмкін. Ең көп жейтін жемі – көбінесе қоңырқұрттар, содан кейін қанаттылар. Тік қанаттыларға (orthopterans) жақын болмайды. Кейде олар шабақтарды да жейді. Басқа құстар сияқты, олар жемісінің қатаң бөліктерін шашақ түрінде қайта шығарады. Ішектеріне кейде эндопаразиттік нематода (Torquatoides balanocephala) жұғады. Олардың қанында Haemoproteus manwelli атты protozoal паразиті табылды, ол Үндістаннан сипатталған.

Like other species in the genus, bee eaters predominantly eat insects, especially bees, wasps and ants, which are caught in the air by sorties from an open perch. Before swallowing prey, a bee eater removes stings and breaks the exoskeleton of the prey by repeatedly thrashing it on the perch. Migration is not known but they make seasonal movements in response to rainfall. The little green bee eater is also becoming common in urban and sub urban neighborhoods, and has been observed perching on television antennae, only to launch into a brief, zig zag flight formation to catch an insect, then return to the same perch and consume the meal. This behaviour is generally observed between the hours of 7:00 and 8:00am, and after 4:00pm. The breeding season is from March to June. Unlike many bee eaters, these are often solitary nesters, making a tunnel in a sandy bank. The breeding pairs are often joined by helpers. They nest in hollows in vertical mud banks. The nest tunnel that they construct can run as much as 5 feet (2 m) long and the 3–5 eggs are laid on the bare ground in the cavity at the end of the tunnel. The eggs are very spherical and glossy white. A study suggested that green bee eaters may be capable of interpreting the behaviour of human observers. They showed an ability to predict whether a human at a particular location would be capable of spotting the nest entrance and then behaved appropriately to avoid giving away the nest location. The ability to look at a situation from another's point of view was previously believed to be possessed only by primates. Riverside habitats were found to support high populations in southern India dropping off to in agricultural areas and near human habitations. They feed on flying insects and can sometimes be nuisance to bee keepers. The preferred prey was mostly beetles followed by hymenopterans. Orthopterans appear to be avoided. They are sometimes known to take crabs. Like most other birds they regurgitate the hard parts of their prey as pellets. An endoparasitic nematode (Torquatoides balanocephala) sometimes infects their gizzard. A protozoal parasite in their blood, Haemoproteus manwelli, has been described from India.