Кіріспе
Оңтүстік Африкадағы телекоммуникация туралы мәлімет
Оңтүстік Африкадағы телекоммуникация инфрақұрылымы қалалық аймақтарға, оның ішінде ұялы және интернет қызметтерін қазіргі заманғы және тиімді түрде қамтамасыз етеді. Оңтүстік Африканың тәуелсіз коммуникация органы (ICASA) – елдегі телекоммуникацияны қадағалайтын орган. 1997 жылы Оңтүстік Африканың мемлекеттік телекоммуникация компаниясы Telkom ішінара жекешелендіріліп, екі компаниядан тұратын консорциуммен стратегиялық акционерлік серіктестікке кірді, оның ішінде АҚШ-тың телекоммуникациялық компаниясы SBC. Белгілі бір қызметтерді 5 жыл бойына эксклюзивті түрде (монополия) ұсыну бағасында Telkom желіні жаңарту және қызмет көрсетілмейтін аймақтарға кеңейту міндеттемесін алды. 2002 жылы екінші желі операторына Telkom-мен қызмет спектрі бойынша бәсекелесуге лицензия беру жоспарланған, бірақ бұл лицензия 2005 жылдың соңында ғана ресми түрде тапсырылды және жақында Neotel деген атпен жұмыс істей бастады. Оңтүстік Африкада төрт лицензияланған ұялы оператор бар: MTN, Vodacom (көп бөлігі Ұлыбританияның Vodafone компаниясына тиесілі), Cell C (75% халықаралық телекоммуникациялық холдингтік компания Saudi Oger компаниясына тиесілі) және Telkom еншілес компаниясы 8ta. 2012 жылы ұялы телефондардың қолдану деңгейі 10%-дан асқан деп есептелді, бұл әлемдегі ең жоғары көрсеткіштердің бірі. 2019 жылы ұялы телефонның таралуы 95%-қа жетті. Оңтүстік Африкадағы ұялы нарықтың басым бөлігі төрт ұялы провайдердің – Vodacom, MTN, Cell C және Telkom (Mobile) – бақылауында, олар Telkom компаниясының басқаруында. Vodacom және MTN нарықтың 75% үлесін иеленеді, ал ICASA ұялы брендтік қызметтер елде жоғары деңгейде шоғырланғанын атап өтеді. 2018 жылы Rain деген жаңа провайдер пайда болды, ол негізінен деректерді ұсынады.
Тарих
Оңтүстік Африка Республикасында телекоммуникацияның алғашқы қолданылуы Кейптаун мен Саймонстаунды байланыстырған бір сызылды телеграф болды. Алғашқы телеграф 1859 жылдың 2 желтоқсанында іске қосылды, ал 1860 жылдың сәуір айында «Жақсы Үміт» телеграф компаниясы желіні ашты. 1876 жылдан кейін «Белл Телефон Компаниясының» телефон индустриясын дамыту кезінде алғашқы теңіз асты телеграф байланыстары енгізілді, біріншісі Дурбан мен Еуропаны, кейіннен елді әлемнің қалған бөлігімен байланыстырды. 1879 жылы Оңтүстік Африканы Еуропамен байланыстырған алғашқы су асты кабель жүйесі «Оңтүстік Африка телеграф компаниясының» Шығыс жағалау кабелі арқылы жұмыс істей бастады. 1889 жылы Батыс жағалаудағы алғашқы Кейптауннан Еуропаға дейінгі су асты кабелі орнатылды. «CS Scotia» компаниясы ұсынған 1584 теңіз шақырымынан (nm) тұратын кабель «Батыс Африка телеграф компанияларының» кабельдерімен байланысты. «Telcon» байланысты жүзеге асырды. Тағы бір кабель 1899 жылы Екінші Бур соғысы кезінде Кейптаунға, бұл жолы Ассенсион аралынан «Шығыс телеграф компаниясы» (кейін «Cable & Wireless plc») арқылы орнатылды. ХХ ғасырдың ортасында теңіз асты телефон кабельдері де іске қосылды. 1968 жылы «SAT 1» кабелі төселді. Ол Оңтүстік Африкадағы Мелкбосстрандтан Португалиядағы Сесимбраға дейін созылды. «Telkom» 1991 жылдың 30 қыркүйегінде Оңтүстік Африка компаниялар заңының 1973 жылғы 61-бабына сәйкес тіркелген акционерлік қоғам ретінде құрылды. 1993 жылы GSM алғаш рет Африкада Кейптаундағы «Telkom '93» көрмесінде көрсетілді. 1994 жылы Оңтүстік Африкада Африкадағы алғашқы GSM желісі іске қосылды. 1994 жылы Оңтүстік Африка «Vodafone» компаниясымен серіктестікте «Telkom» компаниясының кепілдігімен 36 000 белсенді абоненті бар желіде ұялы байланыс операцияларын бастады. Бұл еншілес компания «Vodacom» атымен белгілі болды, оны «Telkom» 2008 жылдың соңында өзінің 3G желісіне басымдық беру үшін сатты. «Vodacom» абоненттер базасы 45 миллионнан астам адамды құрайды, әр пайдаланушыға шаққандағы орташа кіріс ауылдық және қалалық абоненттер үшін 60 миллионнан астам теңгені құрайды. «Vodacom» және басқа операторлар 2009 жылдың соңында үкімет пен жұртшылық тарапынан жоғары қосылу бағалары үшін сынға ілікті. Бұл мәселе қазіргі уақытта Парламенттік телекоммуникация комитеті талқылауда. Африка мен Солтүстік Америка арасындағы алғашқы видеоконференция 1995 жылдың 24 маусымында (2:00-3:00 PST) өтті. «Cybersafari Digital Be In» және «Internet Love Fest» технологиялық жәрмеңкесі Сан-Францискодағы Форт-Мейсон қаласында, ал Кейптаундағы Вудсток қаласында техно «рейв» және кибер-делимен байланысты. Бір сағат бойы тұрғындар қарапайым «Picturetel» жүйесі арқылы 128 кбит ISDN желісін пайдалана отырып бір-бірімен байланысты. Сан-Франциско тарапынан «когнитивтік диссидент» және коммуникация белсендісі Дэвид Роберт Льюис видеоконференцияны және бейбітшілік хабарын бастады, ал Фредди Белл Кейптаундағы Вудстокта шақыруды қабылдады. ISDN стандарттарының өзгешелігіне байланысты Бостон арқылы бейнекөпір құрылып, оған интерактивті билер де қосылды. Технологиялық демеушілер «Picturetel» және «Telkom», сондай-ақ «Peacecast» ұйымдастырушылары «Unity 95», «Parallel University», «Vortex», «Creativity Cafe» және желілік продюсер «Cybersafari to Africa» өз үлесін қосты. 2004 жылы Коммуникация министрлігі Электрондық коммуникация туралы заңды қайта қарастырды, ол Оңтүстік Африкадағы телекоммуникация лицензиялау ландшафтын (көшкіш және стационарлық) біріктіріп, қайта анықтады. Қазіргі уақытта Тәуелсіз коммуникация органы (ICASA) 400-ден астам тәуелсіз операторларға Электрондық коммуникация желісі лицензиясын (өзін-өзі қамтамасыз ету мүмкіндігімен), сондай-ақ бөлшек сауда саласында инфрақұрылым арқылы қызмет көрсету үшін Электрондық коммуникация қызметтері лицензиясын береді. «Telkom» енді Оңтүстік Африкадағы жалғыз оператор емес, ол екінші стационарлық желі операторы лицензиясының иегері «Neotel» және төрт ұялы байланыс операторы «Vodacom», «MTN», «Cell C» және «Rain» компанияларымен бәсекелеседі. Алайда, ол кіші операторлар мен Бәсекелестік комиссиясынан Оңтүстік Африканың кеңжолақты тарифтерін өз пайдасына белгілегені үшін сынға ұшырауда (кейінірек қараңыз). 2020 жылы «MTN», «Vodacom» және «Rain» компаниялары Оңтүстік Африкада 5G желісін іске қосты.
Теледидар
Төрт негізгі телеарна халыққа қолжетімді. Олар – SABC 1, SABC 2, SABC 3 және eTV. Сонымен қатар, Soweto TV және Cape Town TV (ctv) сияқты қоғамдық арналар да ұсынылады. DStv қазіргі уақытта Оңтүстік Африканың жалғыз жұмыс істейтін және Африкадағы ең ірі спутниктік теледидар провайдері болып табылады. Компания 100-ден астам бейне және 78-ден астам дыбыс арнасын ұсынады, ал 2008 жылы алғашқы HD бейне арнасын таныстырды. Содан бері M Net HD, SuperSport HD, Discovery HD, SuperSport HD 2, M Net Movies 1 HD және SuperSport HD 3 сияқты қосымша бес HD арнасы қосылды. 2008 жылы Оңтүстік Африкадағы бірнеше компанияға қосымша ақылы теледидар лицензиялары берілді. 2010 жылдың қаңтарына дейін лицензия алған компаниялардың ешқайсысы да қызмет көрсетуді бастаған жоқ. Дегенмен, On Digital Media (ODM) компаниясы өнімдерін 2010 жылдың мамыр айында сатуды жоспарлап отырғанын және бағасы бәсекелес DStv-ға қарағанда едәуір арзан болатынын мәлімдеді. 2012 жылы DSTV тағы 8 арна қосып, олардың барлығы фильмдерге арналған.
Интернет
Дамыған елдермен салыстырғанда қымбатқа түсетін болса да, Оңтүстік Африкада кеңжолақты интернетке қол жеткізу оңай. Ұлттық оператор Telkom компаниясы ADSL, ISDN, Diginet және жалға берілетін желілер (Leased Lines) сияқты тұрақты желілерді ұсынады. Жақында үкімет лицензиясы бар телекоммуникация провайдерлерінің барлығына өздерінің тұрақты желілерін салуға рұқсат беретін заң қабылдады. Осының нәтижесінде Vodacom, MTN South Africa және Neotel сияқты компаниялар ел және қалалық аймақтарды қамтитын талшықты-оптикалық желілерді салуға белсенді түрде кірісті. Кейптаун, Дурбан, Йоханнесбург және Претория сияқты Оңтүстік Африканың жекелеген қалалары қалалық меншіктегі талшықты-оптикалық желілерді салу процесін аяқтады немесе аяқтауға жақын. Бұл желілер қалалық және мемлекеттік мекемелерге қызмет көрсетеді, сондай-ақ компанияларға артық өткізу қабілетін сату арқылы қосымша кіріс әкеледі. Sentech, iBurst, Vodacom, MTN, Cell C, Telkom және көптеген басқа да интернет-провайдерлерден сымсыз байланыс опциялары қолжетімді. Олар HSDPA технологиясын қолдана отырып, әдетте 7,6 Мбит/с дейін жылдамдықпен қызмет көрсетеді. HSUPA да қолжетімді. MTN South Africa HSDPA қызметін клиенттеріне ұсынған әлемдегі алғашқы ұялы байланыс операторларының бірі болды. Sentech және Telkom компаниялары спутниктік байланыс опцияларын ұсынады. Оңтүстік Африкада Neotel деген SNO (жаңа оператор) лицензиясын алды және қазіргі уақытта таңдалған аймақтарда сымсыз қызмет көрсетеді. Neotel компаниясының мәлімдемесінше, олардың қызметтеріне деген сұраныс күтілгеннен асып түсті, сондықтан Neotel Оңтүстік Африканың ірі қалаларында қызмет көрсету аумағын кеңейтуде. 2009 жылы Оңтүстік Африкаға келген екінші теңіз асты кабелі – SEACOM іске қосылды, ол Neotel компаниясына бірлесіп тиесілі және басқарылады. Neotel SEACOM өткізу қабілетін сату да күтілгеннен асып түсетінін және елдегі интернет бағасының төмендеуіне ықпал ететінін мәлімдеді. 2010 жылдың қаңтарына қарай Оңтүстік Африкада 2 миллионнан астам кеңжолақты интернет абоненті бар еді. Бұл Африкадағы ең көп көрсеткіш болғанымен, Оңтүстік Африканың кеңжолақты интернетке ену деңгейі 4% құрайды, бұл халықаралық стандарттардан айтарлықтай төмен.
ADSL
2009 жылдың соңында Telkom 8 және 12 Мбит/с ADSL қызметтерін сынақтан өткізе бастады. 2010 жылдың тамызында Telkom 10 Мбит/с жылдамдықтағы ADSL-ді ресми түрде ұсынды. 20 000-нан астам 4 Мбит/с абоненттері тегін жаңарту алды. 2018 жылдың қазанына қарай, ұсынылатын стационарлық DSL жылдамдықтары 2 Мбит/с-тен 40 Мбит/с-ке дейін ауыспалы.
Үйдегі талшықты (FTTH)
Қазіргі уақытта Openserve (Telkom бөлімшесі), Vumatel, MTN және Broadband Infraco ірі қалалар мен елді мекендерде үйге оптикалық талшық желісін (FTTH) жүргізіп жатқан провайдерлердің қатарында. Сонымен қатар, негізінен қақпалы аудандар мен шағын үйлерге желі тарқан он шақты кіші провайдерлер де бар. Бұл желілер ашық қолжетімді, оптомдық соңғы шақырымдық желілер болып табылады, яғни Vox, Webafrica, Axxess немесе Telkom сияқты интернет-провайдерінен (ISP) пакет сатып алу қажет. 51,4% мемлекеттік меншіктегі Openserve қазіргі уақытта Блумфонтейн, Порт-Элизабет және Книсна сияқты көптеген шағын қалалар мен елді мекендерді қамтитын ең үлкен желіге ие. Бұл провайдерлердің көпшілігі веб-хостинг сияқты қосымша жоғары деңгейлі бизнес-қызметтерді ұсынады. Желіні жүргізу жылдам қарқынмен жүріп жатыр. Жылдамдық 4/1 Мбит/с-тан 1000/1000 Мбит/с-қа дейін жетеді. 100/50 Мбит/с тарифтік жоспардың құны аймақтағы қолжетімді провайдерлерге және деректер пакетінің көлеміне байланысты R900-ден R1050-ге дейін (АҚШ долларымен шамалас) құрайды. 1 Гбит/с/1 Гбит/с шексіз тарифтік жоспардың құны шамамен R1700 ($) тұрады, сондықтан FTTH желісі бар басқа елдермен салыстырғанда бағалар әлі де жоғары, бірақ желіні жүргізу басталғаннан бері бағалар үнемі төмендеп келеді. Мысалы, Google Fiber АҚШ-та шексіз (шексізсіз) 1000/400 Мбит/с үшін тұтынушылардан 70 доллар ғана алады.
Баға белгілеу
Кең жолақты байланыс қызметтері әлемдік орташа деңгейден жоғары. Ақы төлеу үш бөліктен тұрады: ADSL желісін жалға алу құны (2 Мбит/с үшін R169, 8 Мбит/с үшін R389 және 40 Мбит/с желісіне қол жеткізу үшін R555), аналогты телефон желісін жалға алу (2013 жылдың тамызына қарай R157). Бірқатар компаниялар кең жолақты байланысқа балама ұсыныстар жасауда. Iburst өзінің танымал қызметін ұсынады, ал ұялы байланыс операторы Cell C GPRS және EDGE, сондай-ақ жақында 21,1 Мбит/с қызметін ұсынады. MTN және Vodacom да 21,1 Мбит/с HSDPA+ жылдамдығымен 3G ұсынады. Telkom Гаутенг облысында 7,2/2,4 Мбит/с HSDPA/HSUPA қызметін ұсынады. Бұл ұсыныстардың көпшілігі орташа және көп мөлшерде пайдалану үшін ADSL-ден қымбат, бірақ аз пайдалану қажет болған жағдайда тиімді болуы мүмкін. 2007 жылдың ақпан айының соңында MTN баға соғысын бастады, әр 1 ГБ сатып алынған сайын 2 ГБ сыйлады, Iburst өзінің келісімшарт клиенттеріне шағын "деректер бонусын" ұсынды, ал Sentech бағаларын төмендетті. Vodacom 2007 жылдың 1 сәуірінде бағаны күрт төмендетіп, одан кейін Cell C MTN мен Vodacom компанияларына бағаны төмендету үшін өздерінің кеңейтілген ұсыныстарының бағасын төмендетті. Интернет-хотспоттар қонақүйлерде, кофеханаларда және басқа да орталарда кең таралған. Бұл туристер немесе жолда жүрген адамдар сияқты пайдаланушыларға интернет-провайдермен тұрақты келісімшарт жасамай-ақ оңай онлайн режиміне шығуға мүмкіндік береді. Көптеген хотспоттар пайдалануды тегін ұсынады, бірақ көбінесе тіркелгеннен кейін және/немесе шектеулі уақыт ішінде немесе белгілі бір көлемдегі деректер үшін ғана қол жетімді.
A number of companies offer broadband alternatives. Iburst offer their namesake, while cellular network company Cell C offer GPRS and EDGE and more recently a 21.1 Mbit/s service. MTN and Vodacom also offer 3G with up to 21.1 Mbit/s HSDPA+. Telkom offers a 7.2/2.4 Mbit/s HSDPA/HSUPA service in Gauteng. Most of these offerings are more expensive than ADSL for mid to high usage, but can be cost effective if low usage is required. MTN triggered a price war in late February 2007, offering 2 GB for each 1 GB bought, with Iburst giving a small "data bonus" to their contract customers and Sentech also reducing their prices. Vodacom responded with dramatic price cuts of their own on 1 April 2007, after which Cell C reduced prices on their larger offerings to undercut both MTN and Vodacom. Internet hotspots are ubiquitous in hotels, coffee shops, and the like. This enables users—often tourists or people on the move—to easily go online without having to enter into a fixed contract with an ISP. Many hotspots offer usage free of charge, though frequently only after registration and/or for a limited amount of time or data.
Интернет арқылы сөйлесу протоколы (VoIP)
2005 жылдың 1 ақпанына дейін Оңтүстік Африканың коммуникациялық заңдарына сәйкес, компаниялық желілерден тыс VoIP пайдалану заңсыз болды, бұл жұмыс орындарын сақтау мақсатында жасалған. VoIP-ті либерализациялау туралы 2004 жылдың қыркүйегінде бұрынғы коммуникация министрі Айви Матсепе Касабури хабарлады.
1G
1G желісі бұрын Vodacom, MTN, Cell C және Telkom компанияларымен ұсынылған. Одан бері Оңтүстік Африкадағы барлық 1G ұялы байланыс мұнаралары 2G, 3G, 4G немесе 5G инфрақұрылымына айналдырылды немесе тоқтатылды.
2G
Оңтүстік Африка GSM 900 және GSM 1800 желілерін ұсынады, олардың қамту аймағы шамамен 99% құрайды. Қазірге дейін Vodacom компаниясы 2G желісін өшіруге ниет білдірген, бірақ ол әлі де жұмыс істеп тұр.
3G
Оңтүстік Африка UMTS 900 және UMTS 2100 ұсынады, халықтың 99,7 пайызы осы желілердің қамту аймағында.
4G/LTE
Оңтүстік Африка LTE 1800, LTE 2100 және LTE 2300 ұсынады.
LTE желісін тасымалдаушы бойынша қамту 2020
Операторлардың желісінің қамтуыMTN89.5%Cell C81%Vodacom83.6%Telkom88.6%
5G
Vodacom және MTN операторлары 5G 3500 желісін ұсынады, бұл Йоханнесбург және Кейптаун қалаларында іске қосылды.