Кіріспе
Филиппин теңізі – Филиппин архипелагының шығысы мен солтүстік-шығысында орналасқан Батыс Тынық мұхитының шеткі теңізі (атауы осыдан шыққан) және әлемдегі ең үлкен теңіз, оның ауданы шамамен … құрайды. Филиппин теңізінің табаны Филиппин теңізі тақтасымен құралған. Оның батыс шекарасын батысқа қарайғы бірінші арал тізбегі құрайды, оған солтүстік-батыста Рюкю аралдары және батыста Тайвань кіреді. Оның оңтүстік-батыс шекарасына Филиппиннің Лусон, Катандуанес, Самар, Лейте және Минданао аралдары кіреді. Оның солтүстік шекарасын Жапонияның Хонсю, Шикоку және Кюсю аралдары құрайды. Оның шығыс шекарасын шығысқа қарайғы екінші арал тізбегі құрайды, оған солтүстік-шығыста Бонин аралдары мен Иво Джима, шығыста Мариан аралдары (Гуам, Сайпан және Тиниан кіреді), оңтүстік-шығыста Халмахера, Палау, Яп және Улити (Каролин аралдары) кіреді. Оның оңтүстік шекарасын Индонезияның Моротай аралы құрайды. Теңіздің күрделі және әртүрлі су асты рельефі бар. Батысында – Шығыс Үнді архипелагының шығыс шекарасы, Оңтүстік Қытай теңізі және Шығыс Қытай теңізі. Солтүстігінде – Кюсюдің оңтүстік-шығыс жағалауы, Ішкі теңіздің оңтүстік және шығыс шекаралары, Хонсю аралының оңтүстік жағалауы. Шығысында – Жапонияны Бонин, Вулкан және Ладрон (Мариана) аралдарымен байланыстыратын қырқа, олардың барлығы Филиппин теңізіне кіреді. Оңтүстігінде – Гуам, Яп, Пелев (Палау) және Халмахера аралдарын қосатын сызық.
The Philippine Sea is a marginal sea of the Western Pacific Ocean east of the Philippine Archipelago (hence the name) and the largest sea in the world, occupying an estimated surface area of The Philippine Sea Plate forms the floor of the sea. Its western border is the first island chain to the west, comprising the Ryukyu Islands in the northwest and Taiwan in the west. Its southwestern border comprises the Philippine islands of Luzon, Catanduanes, Samar, Leyte, and Mindanao. Its northern border comprises the Japanese islands of Honshu, Shikoku and Kyūshū. Its eastern border is the second island chain to the east, comprising the Bonin Islands and Iwo Jima in the northeast, the Mariana Islands (including Guam, Saipan, and Tinian) in the due east, and Halmahera, Palau, Yap and Ulithi (of the Caroline Islands) in the southeast. Its southern border is Indonesia's Morotai Island. The sea has a complex and diverse undersea relief. On the west. By the eastern limits of the East Indian Archipelago, South China Sea and East China Sea. On the north. By the southeast coast of Kyushu, the southern and eastern limits of the Inland Sea and the south coast of Honshu Island. On the east. By the ridge joining Japan to the Bonin, Volcano and Ladrone (Mariana) Islands, all these being included in the Philippine Sea. On the south. By a line joining Guam, Yap, Pelew (Palau) and Halmahera Islands.
Геология
Филиппин теңізінің плитасы Филиппин теңізінің түбін құрайды. Ол Филиппиннің жылжымалы белдеуінің астына батып, Филиппин архипелагының және Шығыс Тайваньның көп бөлігін алып жүреді. Екі плитаның арасында Филиппин шұңқыры орналасқан.
Теңіздің биологиялық әртүрлілігі
Филиппин теңізінің теңіздік аумағы 2,1 млн км²-дан асады, ал эксклюзивті экономикалық аймағы (ЭЭА) 2,2 млн км² құрайды. Көлемді викариандық және аралдық интеграцияларға байланысты, Индо-Малай Филиппин архипелагындағы елдермен салыстырғанда, Филиппин бірлік ауданына шаққанда теңіз түрлерінің ең көп санын қамтиды және теңіз биоәртүрлілігінің орталығы деп танылды. Құрамындағы Мәржан үшбұрышына кіретіндігінің арқасында, Филиппин теңізі 3212-ден астам балық түрі, 486 коралл түрі, 800 теңіз шөптері түрі және 820 су асты балдырлары түрін қамтиды, мұндағы Верде аралы жолы "теңіз балықтары биоәртүрлілігінің ортасының орталығы" деп аталады. Оның аумағында балықтардың отыз үш эндемикалық түрі анықталды, оның ішінде көк нүктелі ангел балық (Chaetodontoplus caeruleopunctatus) және теңіз сымбазы (Arius manillensis) бар. Филиппин теңіз аумағы кит акуласы (Rhincodon typus), дугонг (Dugong dugon) және мегамут акуласы (Megachasma pelagios) сияқты жойылып бара жатқан теңіз түрлерінің көбейіп, қоректену орнына айналды.
Коралл үшбұрышы
Коралл үшбұрышы (кейде Индо-Малай үшбұрышы деп те аталады) теңіз биоәртүрлілігінің жаһандық орталығы саналады. Оның жалпы мұхиттық ауданы шамамен 2 миллион шаршы километрді құрайды. Оған Малайзия, Индонезия, Филиппин, Шығыс Тимор, Папуа-Жаңа Гвинея және Соломон аралдарының тропикалық сулары кіреді. Филиппин аралдары, оның ең жоғарғы нүктесінде орналасқан, оның бір бөлігін құрайды. Филиппин аумағындағы Коралл үшбұрышының коралл рифтерінің ауданы ...-ден ...-ға дейін жетеді. Онда 500-ден астам склерактиндік немесе тас коралл түрлері және кем дегенде 12 эндемикалық коралл түрі кездеседі. Коралл үшбұрышындағы ерекше жоғары биоәртүрліліктің нақты бір себебі анықталмаған, бірақ көптеген ғалымдар оны геологиялық факторларға, мысалы, плиталардың тектоникалық қозғалысына байланысты деп санайды. Филиппин теңізі 120 миллион адамның күнкөрісін қамтамасыз етеді және Филиппин жағалау қауымдастықтары мен әлемдегі миллиондаған адамдар үшін тағам көзі болып табылады.
Биологиялық әртүрлілік
Филиппин теңізі теңіз биологиялық әртүрлілігінің орталығы және биологиялық әртүрліліктің аса маңызды аймағы болып табылады. Дегенмен, кем дегенде 418 түрдің қорғалуына қауіп төніп тұр, себебі олардың саны тұрақсыз пайдалану салдарынан азайып барады. Температураның көтерілуі теңіз экожүйелерінде өзгерістерге алып келді, бұл теңіз суының температурасының өзгеруіне байланысты маржандардың өлуіне себеп болуы мүмкін. Балықтар және басқа да теңіз жануарлары тіршілік ету үшін және тамақтану үшін маржанға тәуелді болғандықтан, балық аулаумен айналысатын елді мекендер де ауыр зардап шегеді. Филиппин теңізі Батыс Тынық мұхитының тропикалық дауылдардың белсенді аймағында орналасқандықтан, шығыстан келетін тайфундар теңіздің табиғи ортасын одан әрі қиратуы мүмкін.
Тарих
Филиппин теңізін алғаш 1521 жылы Фердинанд Магеллан кезіп өтті. Филиппин аралдарын зерттеуге дейін, ол және оның серіктері Мариан аралдарында болғанда, оны Мар Филипинас деп атады. Кейін 1522-1565 жылдар аралығында басқа испан саяхатшылары оны ашты.
Филиппин теңізіндегі шайқас
Филиппин теңізінің жанында АҚШ және Жапония әскери-теңіз күштері арасында тарихи шайқас өтті. Бұл шайқас Филиппин теңізі шайқасы деп аталды және 1944 жылдың 19-20 маусымында Мариана аралдарының жанында болды. Бұл сонымен қатар тарихтағы ең ірі авианосецтер арасындағы шайқас болып табылады, онда АҚШ-тың Бесінші флоты және Жапон Императорлық Әскери-теңіз күштерінің 1-ші жылдам әскері қатысты. Әскери-теңіз күштерінен бөлек, Филиппин теңізі шайқасында әуе шайқасы да болды, екі елдің жүздеген ұшақтары бір-біріне шабуыл жасады. Америкалықтар жеңіске жетті және құлатылған жапон ұшақтарының көп санына байланысты әуе шайқасын "Ұлы Мариана аң ауы" деп атады. Жапония императорлық әскери-теңіз күштері мен әуе күштеріне келген ауыр зиянды қалпына келтіруге күресті. Бұл АҚШ-тың Филиппин теңізі шайқасындағы жеңісіне үлкен үлес қосты, бұл американдықтардың Филиппин мен Мариана аралдарын Жапониядан қайтарып алуының маңызды бөлігі болды.
Екінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі кезең
1989 жылы АҚШ Қорғаныс министрлігі 1965 жылғы Филиппин теңізіндегі А 4 оқиғасы кезінде бір мегатондық ядролық бомбаның жоғалғанын мәлімдеді. 2011 жылы Спратли аралдарына қатысты даудың күшеюінен кейін, Филиппиннің әртүрлі мемлекеттік органдары Оңтүстік Қытай теңізінің кейбір бөліктерін атау үшін «Батыс Филиппин теңізі» деген терминді қолдана бастады. Дегенмен, PAGASA өкілі Филиппин архипелагының шығысындағы теңіз бұрынғыдай Филиппин теңізі деп атала беретінін айтты.
Балық шаруашылығы
Филиппин азық-түлігінің маңызды көзі ретінде Филиппин теңізіне, сондай-ақ көптеген адамдардың күнкөрісіне тәуелді. Коралл үшбұрышы аймағында Филиппин теңіз балдырын, сүт балығын, креветканы, устрицаны, мидияны және тірі риф балықтарын аквамәдениет өнімдері ретінде өндіреді. Балықшылар ұсақ пелагикалық балықтар, анчоус, сардина, скумбрия және тунец сияқты көптеген балық түрлерін аулайды. Бенхам үстірттігі Аврора, Кесон және Бикол облыстарының балықшылары үшін өнімді балық аулау алабы болып табылады. Филиппиннің Балық шаруашылығы және су ресурстары бюросы балықшыларды тұрақты балық аулау техникаларын үйретеді, осылайша коралл формацияларының бұзылуын болдырмауға көмектеседі, бұл көшпенді балықтарға тәуелді тағам тізбегіне кері әсер етуі мүмкін. Көшпенді балықтар көбінесе жоғары бағаға сатылады. Мысалы, Бенхам үстірттігінен ауланған бір көк тунец нарықта сатылуы мүмкін.