Кіріспе

Кембридж және Оксфорд арасындағы есу жарыстары – Оксфорд пен Кембридж университеттері арасындағы жарыстар.

Ерлер қайықтар жарысы: CUBC OUBC, алғашқы қайықтар жарысы – 10 маусым 1829 жыл. Жыл сайынғы шара – 1856 жылдан бері. Қазіргі чемпион – Кембридж (2024). Курстық рекорд – Кембридж, 1998 жыл (16 мин 19 сек). Ресми қайықтық ұйым – Royal National Lifeboat Institution (RNLI). Трофей – Кеме жарысы трофесі. Жеңістер саны: Кембридж – 87, Оксфорд – 81. 1877 жылы бір тең түсу тіркелді. Ресми сайт.

Әйелдер қайықтар жарысы: CUBC OUWBC, алғашқы қайықтар жарысы – 15 наурыз 1927 жыл. Алғашқы қатарласып өтетін жарыс – 1936 жыл. Жыл сайынғы шара – 1964 жылдан бері. Курс – Чемпионат жолы, Темза өзені, Лондон (2015 жылдан бастап). Курс ұзындығы – 4.2 миль (7 км). Бұрынғы курстар: Исис, Оксфорд және Кам өзені (1927-1976, бірнеше үзілістермен), Темза өзені, Лондон (1929, 1935), Хенли (1977-2014, NWSC 2001 жолынан басқа), Дорни көлі (2013). Жеңістер саны: Кембридж – 47, Оксфорд – 30. Ресми сайт.

Кембридж университетінің қайық клубы (CUBC) мен Оксфорд университетінің қайық клубы (OUBC) арасындағы жыл сайынғы есу жарыстары, дәстүрлі түрде Англияның Лондон қаласындағы Темза өзенінде ашық салмақты сегіздіктермен өткізіледі. Бұл жарыс Университет қайық жарысы және Оксфорд пен Кембридж қайық жарысы деп те аталады. Ерлер жарысы алғаш рет 1829 жылы өткізілді және 1856 жылдан бері жыл сайын өткізіледі, Бірінші және Екінші дүниежүзілік соғыстар (бірақ ресми емес жарыстар өткізілді) және 2020 жылғы COVID-19 пандемиясынан басқа. Әйелдер арасындағы алғашқы жарыс 1927 жылы өткізілді, ал Әйелдер қайық жарысы 1964 жылдан бері жыл сайын өткізіледі. 2015 жылдан бері әйелдер жарысы бір күні және бір маршрут бойынша өткізіледі, ал 2018 жылдан бері екі жарыстың біріктірілген жарысы "Кеме жарысы" деп аталады. Чемпионат жолы жарыстардың көп бөлігіне табандықта болып табылады. Лондон батысындағы Путниден Мортлейкке дейінгі Темза өзенінің 4.2 миль (7 км) аралығында өткізілетін бұл жарыс, Олимпиадалық жарыстан үш есе ұзын. Екі команданың мүшелері дәстүрлі түрде "көктер" деп аталады, ал әр қайық "Көк қайық" деп аталады, Кембридж – ашық көк, ал Оксфорд – қою көк түсті. 2024 жылғы жарысқа дейін Кембридж ерлер жарысында 87 рет жеңіп, Оксфорд 81 рет жеңген, бір рет тең түскен, және 1930 жылдан бері жалпы жеңістер саны бойынша Оксфордтан озып шыққан. Әйелдер жарысында Кембридж 47 рет жеңіп, Оксфорд 30 рет жеңген, және 1966 жылдан бері жалпы жеңістер саны бойынша Оксфордтан озып шыққан. Ерлер үшін 1965 жылдан бері, ал әйелдер үшін 1966 жылдан бері резервтік қайық жарысы өткізіледі. Көптеген жылдарда 250 мыңнан астам адам жарысты өзен жағасынан тамашалайды. 2009 жылы рекордтық 270 мың адам жарысты тікелей эфирде көрді. Жарыс теледидардан халықаралық деңгейде көрсетіледі; 2014 жылы 15 миллион адам жарысты теледидардан тамашалады.

Шығу тегі

Дәстүр 1829 жылы Кембридж университетінің Сент-Джон колледжінің студенті Чарльз Меривал және Оксфорд университетінің Крайст-Черч колледжінде оқыған, оның ескі мектептегі досы Чарльз Вордсворт бастамасымен құрылды. Кембридж университеті Оксфорд университетін Темзадағы Хенлиде жарысқа шақырды, бірақ оңай жеңіліске ұшырады. Екінші жарыс 1836 жылы өтті, жарыс жолы Вестминстерден Путниге дейін ауыстырылды. Келесі екі жыл бойы жарыстың қайда өткізілуі керек деген мәселеде келіспеушілік болды, Оксфорд Хенлиді, ал Кембридж Лондонды қалаған. 1856 жылдан бері жарыс жыл сайын өткізіліп келеді, Бірінші дүниежүзілік соғыс кезеңінде (1915-1919 жж.), Екінші дүниежүзілік соғыс кезеңінде (1940-1945 жж.) және 2020 жылы COVID-19 пандемиясының саясатымен байланысты өткізілмеді.

1877 жылы өлі жылу

1877 жылғы жарыс тең деп жарияланды. Жарыс төрешісі Джон Фелпстің шешімі күмәнді деп саналады, себебі ол 70 жастан асып, бір көзі көрмейтін болған. Қайықпен жүзу тарихшысы Тим Кох 2014 жылғы ресми жарыс бағдарламасында жарысқа қатысты "өте үлкен және берік орныққан жалғандық" бар екенін, соның ішінде Фелпс "Оксфорд алты футқа озыспен жеңіске жетті" деп хабарлаған деген мәлімдеме де бар екенін айтады (Фелпс айтқан қашықтық әңгімеге қарай өзгеріп тұрады). Фелпстің "Адал Джон" деген лақап аты ирониялық емес еді, және ол (кейде айтылғандай) финиш кезінде бұтаның астында мас болған жоқ. Ол финиш тіректері болмағандықтан (келесі жылғы жарысқа дейін орнатылған) кім жеңгенін анықтауға тиіс болды. |The Times

Әлемдік соғыс кезінде тоқтатулар

Бірінші және екінші дүниежүзілік соғыстардың салдарынан 1915–1919 және 1940–1945 жылдары жарыс өткізілмеді. 1915 жылдың 12 қаңтарында «The Daily Telegraph» газеті жарыстың жылдық өткізілуіне соғысқа аттанған ер адамдардың себеп болғанын хабарлады, «барлық қолда бар ескекшілер, жаңа келгендер де, тәжірибелілер де, әскерге қосылды».

1959 жылғы Оксфорд көтерілісі

1959 жылы Оксфордтың бірқатар бұрынғы ойыншылары президент Ронни Ховардты және жаттықтырушы Жумбо Эдвардсты қызметтен шеттетуге әрекеттенді. Бірақ, Кембридж президентті қолдағандықтан, бұл әрекет сәтсіз аяқталды.

2020 жылғы жою

Басқа спорт жарыстарындағыдай, 2020 жылғы қайық жарысы да COVID-19 пандемиясының салдарынан болдырғандықтан өткізілмеді.

2021 жылы көшіру

2021 жылғы жарыстар Кембриджширдегі Элидегі Ұлы Оузе өзенінде, қысқа түзу учаскеде өтті. Бұл Хаммерсмит көпірінің қауіпсіздігіне қатысты мәселелермен, сондай-ақ COVID-19 пандемиясының шектеулері әлі де күшінде болғандықтан болды. 2022 жылғы қайық жарысы Темзаға оралып, Путни мен Мортлейк арасындағы дәстүрлі бағытқа қайта келді.

Суға батулар

1912 жылы өте нашар ауа райы мен қатты жел болған жарыста екі команда да суға батып кетті. Оксфорд бастап кетіп, едәуір үстемдікке ие болды, бірақ су жинап ала бастады және Хаммерсмит көпірінен өткеннен кейін көп ұзамай қайықты судан босату үшін жағаға бет бұрды: олар қайтадан жарысқа түсуге тырысты, бірақ Кембридж Харродс қоймасынан өтіп бара жатқанда батып кеткендіктен жарыс тоқтатылды. Кембридж 1859 жылы және 1978 жылы да суға батқан, ал Оксфорд 1925 жылы және 1951 жылы батқан; 1951 жылғы жарыс келесі дүйсенбіде қайта өткізілді. 1984 жылы Кембридж қайығы жарыс басталмас бұрын баржамен соқтығысып, суға батып кетті, содан кейін жарыс келесі күнді жоспарланды. 2016 жылы Барнс көпірінде Кембриджтің әйелдер командасы суға бата бастады, бірақ жарысты аяқтау үшін біртіндеп қалпына келді.

Әйелдер жарысының тарихы

1927 жылғы әйелдер арасындағы алғашқы жарыстан бастап, әйелдер қайық жарысы 2015 жылға дейін ерлер жарысынан бөлек өткізілді. Екі жарыс арасында маңызды теңсіздік болды. Соңғы жылдары, әсіресе Ньютон Инвестициялық Менеджменттің қолдауы арқасында, екі жарысқа да теңдік орнатылды: екі жарыс 2015 жылдан бері The Tideway-де бірдей күні өткізілуде, ал 2016 жылдан бастап әйелдерге ерлермен салыстырылатын жаңа жаттығу базалары құрылды.

Чемпионат жолы

Чемпионаттық трасса Putney-ден Mortlake-ке дейін 4 миль және 374 ярд (6.779 км) қашықтықты құрайды, Hammersmith және Barnes қалаларынан өтеді, S пішіндес жолмен шығыстан батысқа қарай жалғасады. Старт және финиш сызығы оңтүстік жағалаудағы Университет қайықтар жарысы тастарымен белгіленеді. Клуб президенттері жарыс алдында монетаны (1829 жылғы сувереин) лақтырып, өзеннің қай жағында (станцияда) жүзуге құқылы екенін анықтайды: олардың шешімі ауа райына, тасқынның жылдамдығына және трассаның үш бұрылысы олардың командасының қарқынына қалай әсер ететініне байланысты болады. Солтүстік станциясы ("Мидлсекс") бірінші және соңғы бұрылыстардың артықшылығына ие, ал оңтүстік станциясы ("Сарри") – екінші, ұзын бұрылысқа. Жарыс барысында рульдер өзеннің ең терең бөлігінде орналасқан ең жылдам ағын үшін күреседі, бұл жиі ескектердің соқтығысуына және төрешінің ескертулеріне әкеледі. Бір қайықтан ұзын артықшылыққа ие болған команда қарсыласының алдынан кесіп өте алады, бұл артта қалған командаға жеңіске жетуді өте қиын жасайды. Осы себепті жарыстың тактикасы көбінесе бастапқыда жоғары жылдамдықпен жүзуге негізделген, және көшбасшы команданың жартылай жолдан кейін ауысуы сирек кездеседі (бірақ бұл 2003, 2007 және 2010 жылдары орын алды). Виктория дәуіріндегі үш жағдайды есептемегенде, әр жарыс батысқа қарай жүзіледі, бірақ келіп жатқан (тасқын деп аталатын) ағын кезінде басталады, сондықтан командалар жылдам ағынмен бірге, емес, қарсы жүзеді. Жарыс аяқталғаннан кейін қайықтар Chiswick-тегі екі қайық клубының ортақ құмды жағасына келеді, Chiswick көпірінен батысқа қарай бірнеше метр жерде. Осы жерде, жарыстан кейін көп ұзамай, жеңімпаз командаға қайық жарысының кубогы табыс етіледі. Жеңімпаз команда өздерінің жетістіктерін тойлау үшін рульдерін Темзаға лақтыруы дәстүрге айналған.

Әйелдер қайықтарының жарысы

Алғашқы жылдары (1927 жылдан 1976 жылға дейін, арасында үзілістермен) әйелдер қайық жарысы Оксфордтағы Изис және Кембридждегі Кам өзендерінде, шамамен 1000 ярдтық қашықтықта кезекпен өтті. 1929 және 1935 жылдары екі рет жарыс Лондонның Тидуэй өзенінде өткізілді. 2021 жылы жарыс Кембриджширдегі Элиден бастап Ұлы Уз өзенінде, ерлер жарысымен бірге ұйымдастырылды.

Медиа қамту

Жарыс алғаш рет 1895 жылғы жарыстың «Оксфорд және Кембридж университетінің қайық жарысы» атты қысқаметражды фильмінде көрсетілді, оны Бирт Эйкрс түсірді және өндірді. Шамамен бір минуттық бір кадрдан тұратын бұл фильм Лондоннан тыс Ұлыбританияда коммерциялық түрде көрсетілген алғашқы фильм болды. Бұл шара қазір Ұлыбританияның ұлттық дәстүріне айналды және жыл сайын тікелей эфирде теледидардан көрсетіледі. Әйелдер арасындағы жарыс 2015 жылдан бері теледидарда көрсетіліп, танымалдылығы артып, сол жылы 4,8 миллион көрерменді қамтыды. BBC телеарнасы ерлер жарысын 1938 жылы алғаш рет көрсетті, ал BBC радио арқылы 1927 жылдан бері жарыс туралы хабарлап келген. 2005-2009 жылдары BBC 66 жылдан кейін теледидар құқығын ITV телеарнасына жоғалтты, бірақ 2010 жылы қайтадан корпорацияға оралды. Этнограф Марк де Ронд 2007 жылғы Кембридж командасының жаттығуларын, іріктеу кезеңдерін және жеңісін «Соңғы әуесқойлар: Кембридж қайық жарысы командасымен тозақтан кері» атты кітабында сипаттады.

Ерлер жарысы

Қайық жарысына көптеген танымал тұлғалар қатысқан, олардың ішінде Олимпиада деңгейіндегі спортшылар да болды. Төрт дүркін Олимпиада чемпионы сэр Мэтью Пинсент 1990, 1991 және 1993 жылдары Оксфорд үшін қатысты. 2000 жылғы Олимпиада чемпиондары – Джеймс Крэкнелл (Кембридж 2019), Тим Фостер (Оксфорд 1997), Лука Грубор (Оксфорд 1997), Эндрю Линдсей (Оксфорд 1997, 1998, 1999) және Киран Уэст (Кембридж 1999, 2001, 2006, 2007), 2004 – Эд Куд (Оксфорд 1998), және 2008 – Джейк Уэцэл (Оксфорд 2006) және Малкольм Ховард (Оксфорд 2013, 2014) да өз университеттері үшін жарысқан.

Академиялық мәртебесі

Оксфорд университеті түсу кезінде спорттық стипендиялар ұсынбайды; студент-спортшылар басқа студенттерден ешқандай айырмашылықсыз қабылданады және университеттің академиялық талаптарын орындауы тиіс, спорт кез келген өтінішке бейтарап әсер етеді. Сол сияқты, Кембридж университетіндегі спортшыларға арналған стипендиялар мен шәкіртақы мүмкіндіктері тек академиялық еңбектерімен университетке қабылданған студенттерге ғана қолжетімді. Жарыстың нағыз студенттер арасындағы бәсеке ретіндегі мәртебесін сақтау мақсатында, 2007 жылдың шілдесінде Кембридж университетінің "Блюз" комитеті 2006 және 2007 жылғы Кембриджтің қайық шалғышы Торстен Энгельманға "көк" марапатын беруден бас тартты, себебі ол академиялық курсын аяқтамай, Пекин Олимпиадасына дайындалу үшін Германияның ұлттық қайық шалу командасына оралды. Бұл жағдай ережелерді өзгерту туралы пікірталас тудырды, және бір ұсыныс – кем дегенде екі жылдық оқу бағдарламасына тіркелген студенттер ғана жарысқа қатысуға құқылы болуы керек.

Ерлер командасының штандарты

Олимпиада чемпионы Мартин Кросс айтуынша, 1980-жылдардың басындағы қайық жарысының командалары сол кездегі кейбір халықаралық деңгейдегі гребшілер тарапынан "әлдеқандай қызықсыз нәрсе" ретінде қарастырылған. Алайда, содан бері олардың деңгейі едәуір жақсарды. 2007 жылы Кембридж Лондон өзенінің бас жарысына қатысты, онда олар Ұлыбритания мен басқа елдердің ең үздік командаларымен тікелей салыстырылуы керек еді. Бірақ, бірнеше команданың қиын жағдайда суға батып немесе сумен жабылғаннан кейін жарыс тоқтатылды. Кембридж жарысты аяқтаған аздаған командалардың арасында ең жылдам болды.