Кіріспе
Оксфорд және Кембридж университеттерінің арасындағы бәсекелестік – көп ғасырлар бойы сақталған құбылыс. Көптеген жылдар бойы олар Англия мен Уэльстегі жалғыз екі университет болғандықтан, бәсекелестік қазіргіден де күшті болды. Оксфорд және Кембридж университеттері, кейде бірлесіп Оксбридж деп аталатын, Англиядағы ең ежелгі екі университет. Екеуі де 800 жылдан астам бұрын негізделген, және олар Ұлыбританияның ең көрнекті ғалымдарын, жазушыларын, саясаткерлерін, сондай-ақ көптеген басқа да салалардағы белгілі тұлғаларды тәрбиелеген. Алайда, осы ғасырлардың көп бөлігінде екі университет те қазіргі түсінік бойынша университеттер ретінде танылмайтын, себебі олар көбінесе дін қызметкерлерін дайындаумен айналысқан және осылайша шіркеумен тығыз байланыста болған. Оксфорд пен Кембридж арасындағы бәсекелестіктің тарихы 1208 жылға дейін жетеді, осы жылы Кембридж Оксфордтағы қатігез қала тұрғындарынан паналаған ғалымдар тарапынан құрылды.
Rivalry between the Universities of Oxford and Cambridge is a phenomenon going back many centuries. During most of that time, they were the only two universities in England and Wales, making the rivalry more intense than it is now. The University of Oxford and the University of Cambridge, sometimes collectively known as Oxbridge, are the two oldest universities in England. Both were founded more than 800 years ago, and between them they have produced a large number of Britain's most prominent scientists, writers, and politicians, as well as noted figures in many other fields. Yet for many of these centuries the two universities were unrecognisable as universities in the modern sense, as they were largely institutions for producing clergymen and were thus strongly tied to the Church. Competition between Oxford and Cambridge also has a long history, dating back to around 1208 when Cambridge was founded by scholars taking refuge from hostile townsmen in Oxford.
Екі университет арасындағы тікелей бәсеке
Оксфорд пен Кембридж арасында көптеген жыл сайынғы жарыстар өткізіледі, оның ішінде жыл сайынғы қайық жарысы. Алғаш рет 1829 жылы өткізілген бұл жарыста Кембридж университетінің қайық клубы Темза өзенінің төрт мильдік (6 км) бөлігінде Оксфорд университетінің қайық клубымен күш сынасады. Бірінші қайық жарысын Оксфорд жеңіп алды, бірақ Кембридж жалпы есепте 86 жеңіспен Оксфордтың 81 жеңісінен басымдық танытып отыр, ал 1877 жылы тең түсті (2023 жылғы мәліметтер бойынша). Соңғы жылдары өткен жарыстар қызықты өтті, 2003 жылы Оксфорд барлық уақыттағы ең аз айырмашылықпен – 1 фут (0 м) қашықтықпен жеңіске жетті.
Оксбридж университеттері арасындағы тағы бір маңызды жарыс – Регби одағы және Регби лигасының Varsity матчтары. Регби одағы матчы жыл сайын желтоқсан айында Твикенхэм стадионында өтіледі. Қазіргі таңда Кембридж 64 рет жеңіске жеткен, ал Оксфорд 60 рет (Кембридж 2019 жылдың желтоқсан айында өткен соңғы матчта жеңді), 14 матч тең аяқталды. Регби футбол одағы 2006 жылғы матчты университеттер арасындағы бәсекелестікті насихаттау мақсатында жарнамалады. Олардың Lowe London жарнама агенттігі университеттерден шыққан премьер-министрлердің санын көрсететін плакаттар жасады (Оксфорд – 26, Кембридж – 14) және «Кек алу уақыты келді» деген ұранды қолданды. Регби лигасының Varsity матчы жыл сайын наурыз айында The Stoop стадионында өткізіледі. Бұл жарысқа регби одағының жарысымен салыстырғанда тарихы аз болғанымен, 30 жылдан бері өткізіліп келеді және Sky Sports телеарнасы тікелей эфирде көрсетеді. Қазіргі уақытта Кембридж серияда 16–14 есебімен көш бастап тұр, ал 1994 жылы бір матч тең аяқталды. Қайық жарысы және екі Varsity матчы Ұлыбританияда ерекшеленеді, себебі бұл университеттерден тыс жерде де танымал болатын жалғыз университет спорттық шаралары. Үшеуі де ұлттық телеарнада тікелей эфирде көрсетіледі және ұлттық БАҚ-та кеңінен жарысалады. Басқа да маңызды спорт түрлерінің өздерінің Varsity матчтары бар, мысалы, крикет, мұз хоккейі және поло матчтары бұрын көп назар аударған. The Varsity Games-тегі барлық Varsity матчтарының нәтижелері жинақталады және әр жылы бір университет Varsity Games титулын жеңіп алады. Full Blue спорт түрлерінде Varsity матчтарына қатысқан спортшылар тиісінше Oxford Blue немесе Cambridge Blue құрметті белгісін алуға құқылы. Тікелей спорттық жарыстарда бәсекелестік әрбір университеттің мүшелері қолданатын әдеттегі сөздерде байқалады. Оксфордтықтар Кембридж студенттерін «Shoe the Tabs» деп атайды, бұл сөз «Cantabridgian» сөзінен шыққан. Ал Кембридж студенттері «GDBO» немесе «God Damn Bloody Oxford» деп жауап береді.
Оксбридж ынтымақтастығы
Екі университет арасындағы қызу бәсекелестікке қарамастан, қажет болған жағдайда ынтымақтастық та бар. Оксфорд колледждерінің көпшілігінде Кембриджде бауырлас колледж бар. Кейбір Оксфорд және Кембридж колледждері бірдей немесе ұқсас атаулармен «апалы-қарындас» болып табылады: мысалы, Кембридждегі Иса колледжі және Оксфордтағы Иса колледжі, немесе Оксфордтағы Магдалена колледжі және Кембридждегі Магдалена колледжі. Дегенмен, бір атаулы колледждер әрқашан жұптаспайды: мысалы, Оксфордтағы Сент-Джон колледжі Кембридждегі Сидни Суссекс колледжінің бауырлас колледжі, ал Кембридждегі Сент-Джон колледжі Оксфордтағы Баллиол колледжінің бауырлас колледжі. Бауырлас колледждер арасындағы келісімдер әртүрлі болуы мүмкін, бірақ олар басқа университеттің студенттеріне сапар барысында тұруға өзара мүмкіндік беруді қамтиды. Сонымен қатар, академиялық қызметкерлердің көп бөлігі өмірінде бір кездері «басқа жаққа» қатысқан. Оксфорд пен Кембридж мемлекеттік мектептерден түсетін үміткерлерге қолайлы жағдай жасамайды деген алаңдаушылық жиі айтылады, сондықтан Оксбридж студенттерінің көп бөлігі бай отбасылардан шыққан. Соңғы жылдары екі университет та мүңкіндіксіз жағдайдағы үміткерлерге өзін таныстыру үшін жеке және бірлескен күш-жігер жұмсады. Университеттер жыл сайын қолжетімділік бағдарламаларына шамамен 8 миллион фунт стерлинг жұмсайды және әрбір ЖҚР мен студенттік одақта қолжетімділік жөніндегі өкіл тағайындалған. Екі университеттің де түлектері Лондондағы жеке мүшелер клубы – Оксфорд және Кембридж клубының мүшесі болуға құқылы.