Кіріспе
Маргарет Атвудтың 2000 жылғы "Соқыр сасқан" романы – канадалық жазушы Маргарет Атвудтың романы. Ол алғаш рет 2000 жылы McClelland and Stewart баспасынан жарық көрді. Романның оқиғасы Онтарио штатының Порт Тикондерога деген ойдан шығарылған қалашығында және Торонтода өтеді. Бұл роман қазіргі заманнан баяндалып, ХХ ғасырдың, әсіресе 1930-1940 жылдардағы оқиғаларды қамтиды. Бұл тарихи ойын-шығарма, онда Канада тарихының маңызды оқиғалары, мысалы, Оттаваға аттанғандардың жорығы және 1934 жылы Мейпл Лиф Гарденс аренасында өткен коммунистік митингі, маңызды фон ретінде бейнеленген. Романның оқиғалары мен кейіпкерлері туралы алыстан баяндайтын газет мақалалары оқиғаға шынайылық қосады. Бұл туынды 2000 жылы Букер сыйлығымен, ал 2001 жылы Хаммет сыйлығымен марапатталды және көптеген басқа да номинацияларға ие болды.
The Blind Assassin is a novel by the Canadian writer Margaret Atwood. It was first published by McClelland and Stewart in 2000. The book is set in the fictional Ontario town of Port Ticonderoga and in Toronto. It is narrated from the present day, referring to previous events that span the twentieth century but mostly the 1930s and 1940s. It is a work of historical fiction with the major events of Canadian history forming an important backdrop, for example, the On to Ottawa Trek and a 1934 Communist rally at Maple Leaf Gardens. Greater verisimilitude is given by a series of newspaper articles commenting on events and on the novel's characters from a distance. The work was awarded the Booker Prize in 2000 and the Hammett Prize in 2001 and also received a number of other nominations.
Сюжеттің қысқаша мазмұны
Романның басты кейіпкері Айрис Чейз және оның әпкесі Лора Оңтүстік Онтариодағы шағын қалада жақсы жағдайда, бірақ анасыз өседі. Қартайған әйел ретінде Айрис балалық шағы, жастық шағы және орта жасындағы оқиғалар мен қарым-қатынастарды еске алады, соның ішінде Торонто бизнесмені Ричард Гриффенмен бақытсыз некесін. Кітапта роман ішінде роман бар, «Соқыр қастандықшы» – Лораға жатқызылған, бірақ Айрис баспасында жарық көрген кілт роман. Ол саяси радикал, пульп фантастикасының авторы Алекс Томас туралы, оның сестермен күмәнді қарым-қатынасы бар. Осы кіріктірілген әңгімеде үшінші әңгіме бар – Алекстің екінші романның кейіпкеріне, Лораның ойдан туған бейнесіне айтқан ғылыми фантастикалық әңгіме. Роман Иристің жастық шағы мен қарттығын біртіндеп ашады, содан кейін Екінші дүниежүзілік соғыс кезіндегі олардың өміріндегі шешуші оқиғаларға жетеді. Лаура мен Айрис Авилон деп аталатын үйде тұрады. Аналары жас кезінде қайтыс болады, қыздарға күтімді Ринниге тапсырады. Роман дами келе, роман ішіндегі романның нақты оқиғаларға негізделгені анық көрінеді, және романның нақты авторы мен басты кейіпкері Лора емес, Ирис екені ашылады. Роман ішіндегі романның Лаураның Алекспен болған романынан шабыттанғаны ұзақ уақыт бойы сеніліп келгенімен, «Соқыр қастандықшы» романы Ирис Алекспен болған заңсыз қатынасына негізделген екені анықталады. Айрис кейін жұмысты Лаураның атынан жариялайды, себебі Лаура Алекстің соғыста қаза болғанын білгеннен кейін өзін-өзі өлтіреді. Өзін-өзі өлтіргеннен кейін Айрис әпкесінің күнделігі арқылы Ричардтың некелерінің көп бөлігінде Лораны зорлағанын, оны Алексті билік органдарына тапсырумен қорқытып, оның құрметіне мойынсұнуға мәжбүрлегенін біледі. Айрис кішкентай қызы Эймиді алып, үйінен қашады, Ричардтың Лораны жүкті қылғанын және оған аборт жасауға мәжбүрлегенін жариялаумен қорқытады. Бұл әрекет Айристі оны қолдаған соңғы адамдардан алшақтатады және оның есейген Эймимен арасында ашу тудырады. Айрис Ричардты Лораның Алекс Томаспен қарым-қатынаста болғанына сендіреді, бұл оны өзін-өзі өлтіруге итермелейді. Роман Айрис қайтыс болғаннан кейін аяқталады, шындықты оның жалғыз тірі немересіне қалдырған жарияланбаған өмірбаянында табуға болады.
a roman à clef attributed to Laura but published by Iris. It is about Alex Thomas, a politically radical author of pulp science fiction who has an ambiguous relationship with the sisters. That embedded story itself contains a third tale, a science fiction story told by Alex's fictional counterpart to the second novel's protagonist, believed to be Laura's fictional counterpart. The novel takes the form of a gradual revelation illuminating both Iris's youth and her old age before coming to the pivotal events of her and Laura's lives around the time of the Second World War. Laura and Iris live in a house called Avilion. Their mother dies at a young age leaving Reenie, the caretaker, to take on responsibility for the girls. As the novel unfolds, and the novel within a novel becomes ever more obviously inspired by real events, Iris, not Laura, is revealed to be the novel within a novel's true author and protagonist. Though the novel within a novel had long been believed to be inspired by Laura's romance with Alex, it is revealed that The Blind Assassin was written by Iris based on her extramarital affair with Alex. Iris later published the work in Laura's name after Laura committed suicide upon learning of Alex's death in the war. Following the suicide, Iris realizes through her sister's journals that Richard had been raping Laura for much of their marriage, blackmailing her to comply with him by threatening to turn Alex in to the authorities. Iris takes her young daughter Aimee and flees her home, threatening to reveal that Richard had impregnated Laura and forced an abortion on her. This move estranges Iris from the last people who were supporting her, and creates bitterness between her and the grown Aimee. Iris deceives Richard into believing that Laura was the one having an affair with Alex Thomas, which drives him to commit suicide. The novel ends as Iris dies, leaving the truth to be discovered in her unpublished autobiography that she leaves to her sole surviving granddaughter.
Негізгі кейіпкерлер
Айрис Чейз Гриффен: Әңгіменің баяндаушысы және басты кейіпкері. Лора Чейз: Иристің әпкесі, оның өзіне-өзі қол жұмсауы кітаптың бастауы болады және ол романның авторы ретінде көрсетіледі. Ричард Гриффен: Иристің саяси мақсаттары бар қатал, үлкен күйеуі. Виннифред Гриффен Прайор: Иристің әсем киінетін, манипуляцияға шебер және қоғамдағы жағдайын жақсартуға тырысатын қайын сіңлісі. Алекс Томас: Коммунистік көзқарастары бар жас автор, Авильонға осы әпкелердің көмегімен паналайды. Капитан Норвал Чейз: Ирис пен Лораның әкесі. Бірінші дүниежүзілік соғыста ауыр жарақаттанғаннан кейін, әйелінен айырылып, ішімдікке құмарланып, депрессияға түсіп, отбасының түйме бизнесін көңілі толмастан басқарады. Рин: Ирис пен Лораға анасы сияқты қамқорлық жасаған, Чейз отбасының адал үй шаруасы. Майра Стерджесс: Ринидің қызы (мүмкін, капитан Чейзден туған), ол Айриске қарттық шағында көмектеседі. Айми Аделиа Гриффен: Айристің қызы. Сабрина Гриффен: Иристің немере қызы.
Қабылдау
Қабылдау аралас болды. "Салон" журналының бір сыншысы кітапты "Атвудтың ерекше қарақылды юморімен және шеберлігімен жазылған айлалы әңгіме" деп сипаттады. Christian Science Monitor газетінің сыншысы "Атвудтың өткір зиялылығы мен темірдей реализмі" туралы айта келіп, кітаптың "1930 жылдардағы арзан роман мәдениетін көркем бейнелеуге және әйелдердің осал жағдайын көрсетуге тамаша еңбек еткенін" атап өтті. "Нью-Йорк Таймс" газетінің сыншысы Томас Маллон кітаптан әсер алмады, оны "тынышсыз ұзақ және жаман жазылған" деп бағалады. Адам Марс Джонс "The Guardian" газетінде бұл кітапқа теріс пікір білдірмесе де, оны саяси элементтері қосылған "романтикалық хикая" деп сипаттады. Роман 2000 жылы Букер сыйлығына, ал 2001 жылы Хаммет сыйлығына ие болды. Сондай-ақ, 2000 жылы генерал-губернатор сыйлығына, Orange Prize for Fiction сыйлығына және 2002 жылы Халықаралық Дублин әдеби сыйлығына үміткер болды. "Time" журналы оны 2000 жылғы ең жақсы роман деп жариялады және 1923 жылдан бергі ағылшын тіліндегі 100 ең ұлы роман тізіміне қосты. 2019 жылғы мәліметтерге сәйкес, "Соқыр кісі өлтіруші" Атвудтың "Қызметші қыздың ертегісінен" кейін екінші ең көп сатылған романы болып табылады, оның қатты және жұмсақ мұқабалы нұсқаларының жалпы сатылымы жарты миллионнан асып кеткен. Роман 2000 жылы Букер сыйлығын алғаннан кейін сатылымы он есеге өсті.