Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Ағылшын өнертапқышы (1718–1794)
English inventor (1718–1794)
the English inventor
Джон Роубек Киннелдік, FRS FRSE (1718 – 17 шілде 1794) – ағылшын өнеркәсіпшісі, өнертапқышы, инженер-механик және дәрігер. Ол өнеркәсіптік революцияда маңызды рөл атқарды және күкірт қышқылын өнеркәсіптік масштабта шығаруды дамытумен белгілі.
John Roebuck of Kinneil FRS FRSE (1718 – 17 July 1794) was an English industrialist, inventor, mechanical engineer, and physician who played an important role in the Industrial Revolution and who is known for developing the industrial scale manufacture of sulfuric acid.
Өмір және жұмыс
Джон Роубек Шеффилдте дүниеге келді, оның әкесі, сондай-ақ Джон Роубек, табысты өндірістік кәсіпорнына ие болды. Шеффилд грамматикалық мектебінде және Нортгемптондағы доктор Филип Доддридж академиясында оқығаннан кейін Роубек Эдинбургте медицинаны оқыды, онда Уильям Каллен мен Джозеф Блэктің дәрістерінен химияға деген қызығушылығын арттырды. 1742 жылы Лейден университетінде медицина ғылымының докторы атағын алды. Роубек Бирмингемде медициналық тәжірибесін бастады, бірақ көп уақытын химияға, әсіресе оның практикалық қолданылуына арнады. Осы саладағы алғашқы жетістіктерінің ең маңыздысы – 1746 жылы күкірт қышқылын өндіру үшін қорғасыннан жасалған конденсациялық камераларды енгізу болды. 1749 жылы Сэмюэл Гарбетпен бірге Шотландиядағы Престонпанс қаласында қышқыл өндіруші зауытты салған, және бірнеше жыл бойы монополиялық құқыққа ие болды. Патент алуды ұмытып, Роубек өзгелердің оның әдістерін пайдалануына тосқауыл қоя алмады. Содан кейін Роубек темір өндірумен айналысты және 1759 жылы Гарбетпен және басқа серіктестермен (Эбенезер Роубек, Томас Роубек, Уильям Каделл, Уильям Каделл және Бенджамин Роубек) бірге Стерлингширдегі Карон қаласында Карон компаниясының темір зауытын құрды. Ол өндіріс әдістерін жақсартуға көптеген үлес қосты, соның ішінде (1762 жылы патенттелген) құйма темірді "көмірдің күлінен" алынған қызыл отпен және күшті жасанды желдің көмегімен иілгіш темірге айналдыруды енгізді. Эбенезер 1771 жылы "қасіретті оқиғада" қаза тапты: жұмысты қарап тұрғанда, осы мырзаға үлкен темір бөлігі құлап, сол жерде қаза болды. Эбенезер темір зауытының табысына үлкен үлес қосты, ал оның өлімінен кейін сапасы төмендеді. 1773 жылы Корольдік теңіз флотымен жасалған келісімдер тоқтатылды, ал 1774 жылы Корольдік артиллерия инспекциясы көрсеткендей, "[Эбенезер] Роубектің өлімінен кейін Кароннан жасалған зеңбіректер жұмысшылардың салғырттығынан нашарлап кетті, және фирма өз беделін жоғалтты". Роубек Бонесс маңындағы көмір шахтасын да жалға алды, Карон зауытына көмірмен қамтамасыз ету үшін, бірақ жаңа қабаттарды қазу кезінде ол көп мөлшерде суға тап болды, сондықтан қолданылған Ньюкомен машинасы шахтадан суды шығара алмады. Джеймс Уатттың машинасы туралы естіген Роубек оның ойлап тапқан авторымен байланысқа түсті. Бұл машина да жеткіліксіз болды, бірақ Роубек оның болашағына сенімді болды. Ол Уаттқа өнертабыстың үштен екі бөлігін беруге көмектесіп, оның барлық қарыздарын төледі және жұмыс істеуге орын берді. Жұмыс орны Джеймс Уатттың үйі деп аталды және Роубек өнеркәсіптік тыңшылықтан қорқуы себепті Киннел үйінің оқшауланған аймағында салынды. Роубектің Карон зауытындағы және көмір шахтасындағы қиындықтары, сондай-ақ сілті өндіруге жасалған тырысудың сәтсіздігі оны қаржылық қиындыққа ұшыратты және ол Уатт машинасына қатысу үлесін Мэтью Болтонға 1200 фунт стерлингтік қарызын өтеу шартымен сатуға мәжбүр болды. Кейіннен, Роубек Бонесс зауытына деген қызығушылығынан бас тартса да, оны басқаруын жалғастырды және көршілес Киннел үйінде тұрып, кең аумақта шаруашылықпен айналысты. 1784 жылы Роубек Каделл отбасынан керамикалық шеберхананы алды, онда ол жаңа технологияларға деген қызығушылығын арттырды. Роубек 1794 жылы Эдинбургте қайтыс болды және Бонесс маңындағы Карриден шіркеуінің маңызында жерленді. Ол Джон Артур Роубектің атасы болды.
John Roebuck was born in Sheffield, where his father, also John Roebuck, had a prosperous manufacturing business. After attending Sheffield Grammar School and Dr. Philip Doddridge's academy at Northampton, Roebuck studied medicine at Edinburgh, where he developed a taste for chemistry from the lectures of William Cullen and Joseph Black. He finally graduated M. D. at the University of Leiden in 1742. Roebuck started medical practice at Birmingham, but devoted much of his time to chemistry, especially its practical applications. Among the most important of his early achievements in this field was the introduction, in 1746, of leaden condensing chambers for the manufacture of sulfuric acid. Together with Samuel Garbett, in 1749 he built a factory at Prestonpans, in Scotland, for the production of the acid, and for some years they enjoyed a monopoly. Having neglected to take out patents, Roebuck's was unable to prevent others from making use of his methods as they eventually became known. Roebuck next became involved in the manufacture of iron, and in 1759 founded the Carron Company ironworks at Carron, Stirlingshire with Garbett and other partners (Ebenezer Roebuck, Thomas Roebuck, William Cadell, William Cadell and Benjamin Roebuck). There he introduced various improvements in methods of production, including the conversion (patented in 1762) of cast iron into malleable iron "by the action of a hollow pit coal fire" urged by a powerful artificial blast. Ebenezer was killed in 1771 in a "melancholy accident: While viewing the works, a huge piece of iron fell on this gentleman, which killed him on the ſpot". Ebenezer had been a vigorous contributor to the success of the ironworks, and quality declined after his death. Its Royal Navy contracts were cancelled in 1773 and a Royal Artillery inspection in 1774 found that "on the death of [Ebenezer] Roebuck the Carron Guns had through the carelessness of the workmen very much deteriorated, and the firm lost ground." Roebuck had also leased a colliery at Bo'ness to supply coal to the Carron Works, but in sinking for new seams he encountered such quantities of water that the Newcomen engine used was unable to keep the pit clear. Hearing of James Watt's engine, Roebuck contacted its inventor. This engine also proved inadequate, but Roebuck became a strong believer in its future. In return for a two thirds share in the invention he assisted Watt in perfecting its details by paying Watt's debts and by providing him with a place to work. The workplace became known as James Watt's Cottage and was built in a secluded area of Kinneil House as Roebuck was worried about industrial espionage. Roebuck's troubles at the Carron Works and the colliery, aggravated by the failure of an attempt to manufacture alkali, brought him into financial difficulties and he was forced to sell his share in Watt's engine to Matthew Boulton in return for cancellation of a £1200 debt. Subsequently, though Roebuck had to give up his interest in the Bo'ness works, he continued to manage them and to reside at the neighbouring Kinneil House, where he occupied himself with farming on a considerable scale. In 1784, Roebuck obtained a pottery from the Cadell family where he pursued his interest in new technologies. Roebuck died in Edinburgh in 1794 and was buried at Carriden Churchyard near Bo'ness. He was grandfather to John Arthur Roebuck.