Кіріспе

1804–1877 ж. ағылшын саясаткері және педагогы, сэр Джеймс Филлипс Кей Шаттлворт, 1-ші баронет (20 шілде 1804 – 26 мамыр 1877, туған Джеймс Кей), Ланкаширдегі Говторп Холлде тұрған британдық саясаткер және педагог. Ол кейіннен Плимут Марджон университетіне айналған жоғары білім колледжін құрды.

Ерте өмір

Ол Ланкашир графтығындағы Рочдейл қаласында Джеймс Кей болып дүниеге келді, Роберт Кейдің ұлы, ал Джозеф Кей мен сэр Эдвард Эбенезер Кейдің бауыры.

Мансап

Алғашында Рочдейл банкімен айналысқан ол 1824 жылы Эдинбург университетінің медицина студенті болды. Ол 1827 жылдары Манчестерде қоныстанды және Манчестер Статистикалық қоғамын құруға мұрын қойды. Ол "Ардвик пен Анкоатс" диспансерінде жұмыс істеді. Әлі доктор Джеймс Кей ретінде танымал болғанда, Манчестердегі мақта өндірісімен айналысатын жұмысшы табының моральдық және физикалық жағдайы (1832) атты еңбегін жазды, оны Фридрих Энгельс "Англиядағы жұмысшы табының жағдайы" еңбегінде сілтеме ретінде келтірді. Ланкаширдегі фабрикалық аудандардағы кедейлердің жағдайы туралы алған тәжірибесі және экономикалық ғылымға деген қызығушылығы 1835 жылы Норфолк пен Саффолк округтеріндегі, кейіннен Лондон округтеріндегі кедейлер заңдарының комиссары лауазымына тағайындалуына әкелді. 1839 жылы ол Ұлыбританиядағы мемлекеттік білім беруге бөлінетін үкіметтік грантты басқару үшін Тайлық кеңес құрған комитеттің бірінші хатшысы болды. 1840 жылы ол Е. Карлтон Туфнеллмен бірлесіп кедей балалардың мұғалімдерін даярлайтын Баттерси Нормаль колледжін құрды. Бұл колледж кейіннен Сент-Марк және Сент-Джон колледжіне біріктіріліп, Плимут қаласына көшірілді. 2012 жылы толыққанды университет мәртебесін алды. Алғашқы колледж мектеп мұғалімдерін даярлаудың алғашқы білім орны болды; бүгінгі күнгі ұлттық мектеп білім беру жүйесі, мемлекеттік инспекция, білікті мұғалімдер және мемлекеттік, сондай-ақ жергілікті қаражаттардың қолдауы оның негізін қалаушыларының бастамасының нәтижесі болып табылады. Бірақ денсаулығының жақсаруы оған 1861-1865 жылдардағы Ланкашир мақта аштығы кезінде лорд Дерби басшылығымен құрылған орталық көмек комитетінің жұмысына белсенді қатысуға мүмкіндік берді. 1849 жылы ол Ланкастер Палатин графтығындағы Гоуторп Холлдың баронеті атанды. Өмірінің соңына дейін Ланкаширдегі Либералдық партияның қозғалысымен және білім берудің дамуымен қызығушылық танытты. Оның "Физиология, патология және асфиксияны емдеу" атты еңбегі стандартты оқулық ретінде қалыптасты. Ол сонымен қатар халыққа білім беру туралы көптеген мақалалар жазды. Ол Қыздардың мемлекеттік күндізгі мектебі компаниясының құрылуындағы маңызды тұлға болды және өліміне дейін оның кеңесінің мүшесі болып қызмет етті.

Жеке өмір

1842 жылы ол Джанет Шаттлвортқа (9 қараша 1817 жылы туған, Марианна Норттың жартылай қарындасы) үйленді, патшалық рұқсатымен әйелінің атын және тегін қабылдады. Оның әйелі төрт айлық кезінде Падихамдағы Гауторп сарайына орталықтанған мүлікті мұраға алған. Оның үлкен ұлы, сэр Угред Джеймс Кей Шаттлворт (1844–1939) белгілі либерал саясаткер болды, 1869 жылдан 1880 жылға дейін Гастингстің депутаты, ал 1885 жылдан 1902 жылға дейін Ланкаширдің Клитеро округінің депутаты болды, содан кейін ол Шаттлворт бароны атанды. 1886 жылы Ланкастер герцогтығының канцлері, 1892 мен 1895 жылдар аралығында Адмиралтейство хатшысы болды. Шарлотта Бронте 1850 жылы және 1855 жылы Гауторп сарайында Кей Шаттлворттарға екі рет қонаққа барды. Кей Шаттлворттар оны Елизавета Гаскеллмен де таныстырды, екеуі де 1850 жылы көлдер аймағындағы жалға алынған үйлеріне шақырылған. Джеймс Кей Шаттлворт 1877 жылы Лондонда қайтыс болды және Лондонның Бромптон зиратына жерленді.