Кіріспе

Қызыл кірпіш университеті (немесе қызыл кірпіш университеті) – бастапқыда 19 ғасырда Англияның ірі өнеркәсіптік қалаларында құрылған тоғыз азаматтық университеттің бірі болатын. Алайда, 1960 жылдары шыныдан жасалған университеттердің (plate glass universities) көбеюі және 1992 жылғы «Жоғары және қосымша білім туралы» заңымен политехникалық институттардың 1992 жылдан кейінгі университеттер ретінде қайта жіктелуіне байланысты, қазіргі таңдағы ірі қалаларда 19 ғасырдың соңы мен 20 ғасырдың басында құрылған барлық британдық университеттер кейде «қызыл кірпіш» деп аталады. Алғашқы қызыл кірпіш университеттерінің немесе олардың алдыңғы институттарының алтауы Бірінші дүниежүзілік соғысқа дейін университет мәртебесіне ие болды және бастапқыда азаматтық ғылым немесе инженерлік колледждер ретінде құрылды. Алғашқы тоғыз институттың сегізі Рассел тобының мүшесі болып табылады.

Терминнің пайда болуы және қолданылуы

"Қызыл кірпіш" немесе "қызыл кірпіш" терминін Ливерпуль университетінің испан тілінен профессор Эдгар Эллисон Пирс 1943 жылы жазған "Redbrick University" кітабында "Брюс Траскот" атты псевдониммен қолданып, азаматтық университеттерді сипаттау үшін енгізді. Пирс кітаптың бастапқы атауында "қызыл кірпіш" сөзін пайдаланса, мәтінде және 1945 жылғы жалғасында "қызыл кірпішті" сын есім ретінде қолданды. Кейіннен ол кітап атауында "қызыл кірпіш" сөзін қолдануына өкінгенін айтқан. Осы санаттағы университеттерді "қызыл кірпіш" деп атау, барлық тастан салынған, көне және беделді университеттерге қарама-қарсы ретінде пайдаланылды. Кірпіш қолдану – бұл арзан және дәстүрлі емес балама ретінде қарастырылды, сондықтан бұл жаңа университеттердің беделі, көне университеттерге қарағанда төмен бағаланды. Пирстің бұл сілтемесі Ливерпуль университетіндегі Виктория ғимаратынан (Альфред Уотерхаус жобалаған, 1892 жылы Ливерпуль университетінің колледжінің бас ғимараты ретінде аяқталған) шабыттанды. Бұл ғимарат ерекше қызыл, қысылған кірпіштен салынған және терракотамен әсемделген. Осыған байланысты Ливерпуль университеті өзін алғашқы "қызыл кірпіш" институты деп санайды, бірақ атақты, ойдан шығарылған "Редбрик университеті" сол замандағы барлық азаматтық университеттердің символы болды. Ливерпуль университеті 1903 жылы университет мәртебесін алғандықтан, Пирс кітабындағы "қызыл кірпіш" университетіне шабыт бергенімен, Бирмингем университеті 1900 жылы тәуелсіз университет мәртебесін алған азаматтық университеттердің біріншісі болды. Университет "қызыл кірпіш" терминінің танымалдығының өзінің канцлерлік кеңесіне тиесілі екенін мәлімдеді, ол Акрингтон қызыл кірпішінен салынған. Бирмингем университеті Мейсон ғылым колледжінен өркендеді (Ливерпуль университетінің колледжінен екі жыл бұрын, 1880 жылы ашылған), ол орталық Бирмингемдегі қызыл кірпіштен және терракотадан салынған әсем ғимарат болды және 1962 жылы бұзылды.