Кіріспе

Саяхатшыларды немесе туристерді бейтаныс жерлерде көрсетіп, жетекшілік ететін адам. «Гид» термині сондай-ақ басқаларды білім немесе даналық сияқты абстрактілі мақсаттарға бағыттайтын адамға да қолданылуы мүмкін.

Саяхат және демалыс

Ежелгі уақытта өз халқына беймәлім аймақтарға батыл шабуыл жасаған зерттеушілер міндетті түрде жол көрсетушілерді жалдаған. Әскери саяхатшылар Льюис пен Кларкты Тынық мұхитының солтүстік-батысын зерттеу үшін АҚШ Конгресі жалдады. Олар өз кезегінде, оларға көмектесу үшін біліктілігі жоғары жергілікті тұрғын Сакагевеяны жалдады. Вилфред Тезигер өзі барып тұрған шөлдерде, мысалы, 1938 жылы Тибести тауларына саяхатында Кури сияқты жол көрсетушілерді жалдаған.

Экскурсиялық нұсқаушы

Экскурсиялық нұсқаушылар туристерді туристік орындармен таныстырады және олардың табиғи және мәдени маңызы туралы мәлімет береді. Көбінесе, олар жергілікті тілді білмейтін саяхатшылар үшін аудармашы ретінде де жұмыс істейді. Кейде адамдық экскурсиялық нұсқаушылардың орнына аудио турлар сияқты автоматтандырылған жүйелер қолданылады. Туроператорлар туристік топтарды сүйемелдеу үшін жиі гидтерді жалдайды.

Таулық нұсқаулық

Тау жетекшілері – альпинизммен айналысатын мамандығы бойынша жұмыс істейтін адамдар; олардың міндеті тек жол көрсету ғана емес, сонымен қатар тас пен қарды меңгерген, кәсіби альпинист ретіндегі білімі мен тәжірибесін әуесқойларға үйрету және альпинисттер тобының қауіпсіздігін қамтамасыз ету болып табылады. Мұндай кәсіби жетекшілер тобы 19 ғасырдың ортасында альпинизм спорт түрі ретінде танылған кезде пайда болды.

Аңшылық нұсқаулық

Аңшылық жетекшілерді жабайы табиғатта, әсіресе ірі жануарларды аңғаруға ниеттенгендер жалдайды. Африкада жұмыс істейтін еуропалық аңшылық жетекшілерді кейде "ақ аңшылар" деп атайды, бірақ бұл термин көбінесе 20 ғасырдың басында қолданылған.

Сафари туралы нұсқаулық

Сафаридегі нұсқаушылар көбінесе қазіргі таңда жануарларды бақылау және фотоға түсіру үшін, ал тарихта – ірі аңдарды аулау үшін жұмыс істейді. Сафари нұсқаушылары дербес жұмыс істейді немесе нұсқаушылық қызмет арқылы қызмет етеді. Белгілі бір біліктілік талаптары мен жалпыға ортақ лицензиялау рәсімдері жоқ; әдет-ғұрыптар мен талаптар орналасқан жеріне қарай өзгереді. Оның орнына көптеген нұсқаушылар кәсіби қауымдастыққа мүше болуды қалайды. Бұл қауымдастықтар әдетте нақты елдермен байланысты және олардың заңдары мен саясатымен басқарылады. Оңтүстік Африка далалық нұсқаушылар қауымдастығы (FGASA) және Уганда сафари нұсқаушылар қауымдастығы (USAGA) сияқты қауымдастықтар сафари нұсқаушыларын оқыту және білім беруде, олардың білімін арттыруда және топтың қауіпсіздігін қамтамасыз етуде маңызды рөл атқарады. Көптеген танымал сафари нұсқаушыларын атақты аң аулаушылар тізімінен табуға болады.

Балық аулау жөніндегі нұсқаулық

Балық аулау жетекшілерінің тарихы ұзақ. Олардың қызметі кішкентай арналар мен көлдерде жеңіл балық аулауға көмектесуден бастап, терең тұзды судағы ірі ойын балықтарын аулауға дейін жетеді. Балық аулау жетекшілері танымал аймақтарға Норвегия жағалауы, Швеция архипелагы, Флорида жағалауы және Канаданың түрлі бөліктері кіреді. "Балық аулауға жалдау" немесе "жалдамалы қайық" деген халықтық атаулар, кеме капитаны, білікті маман немесе тәжірибелі спортшы болсын, жетекшінің қызметтерін білдіреді.

Әскери нұсқаушылар және нұсқаушылар полктары

Тарихи тұрғыдан алғанда, егжей-тегжейлі карталар жоқ болған аймақтарда, әскери операциялар кезінде барлау және алдын ала басшылықты жүргізу үшін жергілікті білімі бар жетекшілер пайдаланылды. 18 ғасырдағы Еуропада әскери ресурстарды қатаң ұйымдастыру салдарынан, көптеген елдерде әскери бөлімдер үшін жол табу және қажет болған жағдайда жаңа жолдар салуды негізгі міндет етіп тапсырған жетекші офицерлерді арнайы даярлау енгізілді.

Сапарға қараушы

Психоделикалық нұсқаушы – есірткі қолданушының тәжірибесіне жетекшілік ететін адам, ал күтуші жаман сапарларды болдырмауға және төтенше жағдайларды шешуге дайын тұрады, бірақ көбінесе араласпайды. Нұсқаушылар энтеогендерді рухани мақсатта қолданушылардың арасында көбірек кездеседі. Психоделикалық нұсқауды Тимоти Лири және "Психоделикалық тәжірибе: Тибет өлілер кітабына негізделген нұсқау" кітабының авторлары батыл қолдады. Сапарды қадағалаушылар "Жауапты есірткі қолданушының сертінде" де айтылады.

Ислам діні

Ислам дінінде ар-Рашид – Алланың 99 есімінің бірі, ол «Жол көрсетуші» деген мағынаны білдіреді. Осыдан арабша кең таралған Рашид есімі шыққан.