Кіріспе

Галактикалар шоғырларының немесе галактикалар топтарының ірі тобы

Супершоғыр – галактикалар шоғырларының немесе галактикалар топтарының ірі тобы; олар ғаламдағы ең ірі белгілі құрылымдардың бірі болып табылады. Көкжол жергілікті галактикалар тобының (54-тен астам галактиканы қамтиды) құрамына кіреді, ол өз кезегінде Қыз супершоғырының, одан кейін Ланьякея супершоғырының және Балықтар-Кит супершоғыр кешенінің бөлігі болып табылады. Супершоғырлардың үлкен көлемі және төмен тығыздығы олардың, шоғырлардан өзгеше, Хаббл кеңеюімен бірге кеңейетінін білдіреді. Байқалатын ғаламдағы супершоғырлардың саны 10 миллионға жуық деп есептеледі.

Тіршілік ету

Супершоғырлардың болуы Ғаламдағы галактикалардың біркелкі таратылмағанын көрсетеді; олардың көпшілігі топтар мен шоғырларда біріктіріледі, топтарда ондаған галактикалар, ал шоғырларда бірнеше мың галактика болады. Осы топтар мен шоғырлар, сондай-ақ, басқа да оқшауланған галактикалар өз кезегінде супершоғырлар деп аталатын одан да үлкен құрылымдарды құрайды. Олардың бар екендігін алғаш рет Джордж Абелл 1958 жылы галактикалар шоғырларының Абелл каталогында айтқан. Ол оларды "екінші реттік шоғырлар" немесе "шоғырлардың шоғыры" деп атады. Супершоғырлар галактикалардың "филаменттер", "супершоғыр кешендері", "қабырғалар" немесе "жапсырмалар" деп аталатын массивті құрылымдарын қалыптастырады, олардың ұзындығы бірнеше жүз миллионнан 10 миллиард жарық жылына дейін жетеді және байқалатын Ғаламның 5%-дан астамын қамтиды. Бұл – бүгінгі күнге дейін белгілі ең үлкен құрылымдар. Супершоғырларды бақылау Ғаламның бастапқы жағдайы туралы, осы супершоғырлар қалай пайда болғандығы туралы ақпарат бере алады. Ғалам тарихындағы галактикалардың ерте қалыптасу процесіне түсінік беруі мүмкін деген сеніммен супершоғырлар ішіндегі галактикалардың айналу осі бағыттары зерттеледі. Супершоғырлар арасында галактикалардың сирек кездесетін кеңістіктік бос кеңістіктері орналасқан. Супершоғырлар жиі галактикалар тобы және галактикалар шоғыры деп аталатын шоғырлар топтарына бөлінеді. Космологиялық принципке сәйкес супершоғырлар Ғаламдағы ең үлкен құрылымдар болуы керек болса да, зерттеулерде, соның ішінде Слоан Ұлы Қабырғасында да одан да үлкен құрылымдар анықталды.

Өте алыс супертораптар

Галактика супершоғырлары Деректер Ескертулер Гиперион протосупершоғыры z=2.45 Бұл супершоғыр 2018 жылы табылған кезде осы күнге дейін табылған ең ерте және ең үлкен протосупершоғыр болды. Lynx супершоғыры z=1.27 1999 жылы табылған (ClG J0848+4453 ретінде, қазіргі таңда батыс шоғырын сипаттау үшін қолданылатын атау, ал ClG J0849+4452 шығыс шоғыры), онда кем дегенде екі шоғыр бар: RXJ 0848.9+4452 (z=1.26) және RXJ 0848.6+4453 (z=1.27). Табылған кезде ол ең алыстағы белгілі супершоғыр болды. Сонымен қатар, супершоғырмен галактикалардың жеті кішігірім тобы байланысты. SCL @ 1338+27 z=1.1 z=1.1 Ұзындығы=70Мпк 2001 жылы z=1.1 23 квазардың ерекше шоғырлануының маңында бірнеше галактика шоғырлары бар бай супершоғыр табылды. Шоғырлар кешенінің көлемі бір ғана супершоғырдың орнына галактикалар қабырғасының бар екендігін көрсетеді. Табылған өлшем CfA2 Ұлы Қабырға жіпшесіне жақын. Табылған кезде бұл супершоғыр z=0.5-тен артық қашықтықтағы ең үлкен және ең алыс супершоғыр болды. SCL @ 1604+43 z=0.9 z=0.91 Бұл супершоғыр 2000 жылы табылған кезде кеңістіктегі ең үлкен супершоғыр болды. Ол екі белгілі бай шоғырдан және оны ашқан зерттеу нәтижесінде жаңадан ашылған шоғырдан тұрады. Сол кездегі белгілі шоғырлар Cl 1604+4304 (z=0.897) және Cl 1604+4321 (z=0.924) болды, оларда тиісінше 21 және 42 галактика бар екені белгілі болды. Жаңадан ашылған шоғыр , SCL @ 0018+16 z=0.54 SA26 z=0.54 Бұл супершоғыр 54W084C (z=0.544) радиогалактикасының айналасында орналасқан және кем дегенде үш үлкен шоғырдан тұрады: CL 0016+16 (z=0.5455), RX J0018.3+1618 (z=0.5506), RX J0018.8+1602 MS 0302+17 z=0.42 Ұзындығы=6Мпк Бұл супершоғырда кем дегенде үш мүше шоғыр бар: шығыс CL 0303+1706, оңтүстік MS 0302+1659 және солтүстік MS 0302+1717.