Кіріспе

Джонстаун қаласы – Нью-Йорк штатының Фултон округіне қарасты қала және округ орталығы. Қаланың аты оның негізін қалаушы, Нью-Йорк провинциясының үнді істері жөніндегі бастығы және Солтүстік Америкадағы Жеті жылдық соғыста генерал-майор болған сэр Уильям Джонсонның құрметіне берілген. Ол Олбаниден солтүстік-батысқа қарай шамамен 45 миль (72 км) қашықтықта, Олбани мен батыстағы Фингер-Лейкс аймағының арасындағы жолдың үштен біріндей жерде, Мохок аңғарында, Адриондак тауларының етегінде орналасқан. Джонстаун қаласы көбінесе Джонстаун ауданымен қоршалған, ол бұрынғыда ауыл болған кезде оның бір бөлігі болған. Джонстаунға жақын Гловерсвилл қаласы орналасқан. Екі қала қолғаптар және басқа да былғары киімдерді өндіру тарихынан бастау алып, «Қолғап қалалары» деп аталады. Гловерсвилл мен Джонстаун 90 жыл бойы Америка қолғап өнеркәсібінің орталығы болды, бірақ басқа елдерден келген бәсекелестік көптеген өндірушілерді банкротқа дейін жеткізді. 2010 жылғы халық санауы бойынша қаланың халқы 8 743 адамды құрады. TOC

Ертедегі отаршылдық тарихы

Ирландиялық Уильям Джонсон 1738 жылы Ирландиядан Нью-Йорк провинциясына келді. Джонсон үнді тілдерін және мәдениетін үйренген саудагер болды және көптеген үнді басшыларымен, әсіресе мохоктармен және Ирокез конфедерациясының басқа мүшелерімен тығыз қарым-қатынас орнатты. Оның ирокездермен одақтасуы мен ықпалы француз және үнді соғысында маңызды рөл атқарды, онда ол генерал-майор болды. Қызметі үшін сыйлық ретінде Джонсон қазіргі Гамильтон және Фултон округтерінде үлкен жер учаскелерін алды. Ол Джонстаунды құрып, Нью-Йорктің ең бай және ықпалды азаматтарының біріне айналды. Өлімінен бұрын ол Мохок аңғарындағы ең ірі жер иесі болды, оның мүлкі мол болды. Бастапқыда үнді саудагері болған ол, кейіннен бизнесін кеңейтіп, арақ-шаруашылық, ағаш өңдеу және аймақты қамтамасыз ететін ұн диірменін іске қосты. Джонсон округтағы ең ірі құл иесі болды, және Нью-Йорк штатында да 60-қа жуық африкалық құлдар оның бизнесінде жұмыс істеді. Ол сонымен қатар көптеген шотландтық таулы және ирландтық шаруаларды жерін өңдеуге жалдады. Джонсонның табысты бизнесін байқаған жергілікті үнді тұрғындары оны Вараггиваги, яғни "көп сауда жасайтын адам" деп атады. Джонсон 1762 жылы Джонстаун ауылын құрды, оны ұлы Джон Джонсонның құрметіне атады. Джонсон мохок және ақ балаларды оқытуға арналған тегін, бірақ міндетті емес мектеп салды. Сондай-ақ ол Сент-Джон епископальдық шіркеуін ұйымдастыруда маңызды рөл атқарды. Джонсон, қазір Олд Форт Джонсон деп аталатын жерде тұрған, 1763 жылы өзі үшін үлкен сарай және үй салды, Джонсон Холл, ол қайтыс болғанға дейін онда өмір сүрді. Джонсон Холл 1960 жылы Ұлттық тарихи ескерткіш деп жарияланды. Оны Нью-Йорк штаты тарихи орын ретінде басқарады. Джонсонның иелігіндегі және қоныстанған аумақ өскен сайын, ол губернатор Уильям Трайонды Нью-Йорк штатының солтүстігінде, Олбэни округінің батысында жаңа округ құруға көндірді. Бұл жаңа округ губернатордың құрметіне Трайон деп аталды, ал Джонстаун округ орталығы болды. Сэр Уильям Джонсон 1774 жылы американдық колониялар Ұлыбританиядан тәуелсіздік алғанға дейін қайтыс болды.

Революциялық соғыс және оның салдары

Америка Тәуелсіздік соғысы басталғаннан кейін, көптеген британдық лоялистер, оның ішінде Джонсонның ұлы Джон және оның отбасы Джонстауннан және айналасынан Канадаға қашып кетті. Отбасының лоялистік көзқарастары мен британдықтардың мүддесін қолдауына байланысты Джонсонның барлық мүлігі 1779 жылы мемлекет тарапынан тәркіленді. Джонсон Холлға континенттік әскерлер орналасып, оны қиратты. Үй мен меншік кейіннен Америка Тәуелсіздік соғысының батыры және теңіз офицері Сайлас Талботқа сатылды. Тәуелсіздік соғысы кезінде көптеген шайқастар басқа жерлерде болғанымен, Джонстаунда соғыстың соңында да шайқастар болды. Аймақ тұрғындары Вирджиниядағы Йорктаун шайқасында Корнуоллистің жеңілісі мен капитуляциясы туралы білмегендіктен, 1781 жылғы 25 қазанда Революцияның соңғы шайқастарының бірі – Джонстаун шайқасында шамамен 1400 әскер қатысты. Форт Джонстаунның полковнигі Марин Уиллетт басқарған континенттік күштер, Мохок аңғарында кең аумақты өртеп жіберген британдықтарды жеңіп, қуып шықты. Соғыстан кейін Джонстаун Монтгомери округінің құрамына кірді, ал Квебек шайқасында қаза тапқан континенттік генерал Ричард Монтгомеринің құрметіне Трайон округінің атауы өзгертілді.

XIX ғасырдан бүгінгі күнге дейін

1803 жылы Джонстаун қауымы ауыл ретінде құрылды. 1838 жылы Джонстаунның округтік байланысы тағы өзгерді, сол кезде Монтгомери округінің қалған бөлігі екі жеке округке бөлінді: Монтгомери және Фултон. Фонда ауылы Монтгомери округінің жаңа орталығы болса, Джонстаун Фултон округінің орталығы болды. Джонстаун ауылы 1895 жылы қалаға айналып, айналасындағы елді мекендерден бөлінді. Әйелдер құқығы үшін күрескен белгілі Элизабет Кейди Стэнтон 1815 жылы Джонстаунда дүниеге келді және Джонстаун академиясында білім алды. 1889 жылы Джонстаунда қатты су тасқыны болды. Кейадатта өзені арнасынан шығып, Шрайбердің тері фабрикасы мен Стейт-стрит көпірі суға кетіп, Перри-стрит көпірінің суға келуі салдарынан жиырмадан астам адам қаза тапты немесе жоғалып кетті. 1906 жылы Нью-Йорк штаты Джонсон залын жеке меншік иелерінен сатып алып, оны қайта жаңарту және сақтау үшін қолға алды.

Индустрияландыру

Жонстаун шамалы гемилок ормандарының және олардан алынатын ағаш қабығының арқасында 19 ғасырдың соңында тері өңдеудің маңызды орталығына айналды. 20 ғасырдың басында Жонстаун, көршілес Гловерсвилл қаласымен бірге әлемдегі қолғап жасаудың астанасы ретінде танылды. "Глоув Сити" деген атпен белгілі болған бұл екі қала бүгінге дейін осылай аталады. Нокс 1908 жылы қайтыс болғаннан кейін, оның әйелі Роза Нокс бизнес басқаруды өз қолына алды. Ол алғашқы табысты американдық кәсіпкер әйелдердің бірі болды. Нокс отбасы және олардың қайырымдастық қоры қалаға көп көмек көрсетті. Олардың қайырымдастығының нәтижелерін бүгін де сол жерде көруге болады. Олар қалаға Нокс Филд деп аталатын жерді сыйға тартты, онда ойын алаңдары, спорт алаңдары және ат жолы орналасқан. Нокс орта мектебі отбасының құрметіне аталды. Бір кезде Жонстаунның ірі кәсіпорны болған Нокс гелатин зауыты 1975 жылы компания Липтон шай компаниясына сатылғаннан кейін жабылды.

География

Джонстаун Нью-Йорк штатының солтүстігіндегі көркем Мохок аңғарында, Фултон округінің оңтүстік шетінде орналасқан. Қазіргі Монтгомери округі арқылы салынған Эри каналының бағытынан солтүстікке қарай жатыр. Джонстаун таулы мекен болмаса да, Фултон округінің солтүстік бөлігінде жатқан Адриондак тауларына жақын орналасқан. Ол Адирондак саябағының оңтүстік шекарасына таяу. АҚШ Халық санағы бюросы мәліметінше, қаланың жалпы ауданы құрайды, оның ішінде жер және , немесе 0,17%-ы су. Өзен оңтүстікке қарай ағып, Фондада Мохок өзенімен қосылады. Шығыс-батыс бағытындағы Нью-Йорк штатының 29 және 67 тас жолдары қалада қиылысып, солтүстік-оңтүстік магистралі – Нью-Йорк штатының 30А тас жолын кесіп өтеді. NY 29 шығысқа қарай 51 шақырым (32 миль) Саратаға Спрингс қаласына, ал солтүстік-батысқа қарай 13 шақырым (8 миль) Рокудқа дейін жетеді. NY 67 оңтүстік-шығысқа қарай 18 шақырым (11 миль) Амстердамға, батысқа қарай 29 шақырым (18 миль) Сент-Джонсвиллге барады. NY 30A солтүстік-шығысқа қарай 6 шақырым (4 миль) Гловерсвиллге, 16 шақырым (10 миль) Мейфилдке, сондай-ақ оңтүстікке қарай 7 шақырым (4.5 миль) Фондаға және 10 шақырым (6 миль) Нью-Йорк трассасына дейін созылады.

Демография

2000 жылғы халық санауы бойынша қалада 8511 адам, 3579 шаруашылық, 2208 отбасы тұрды. Халық тығыздығы құрады. Қаланың нәсілдік құрамы: 96,6% ақ нәсілді, 0,6% қара немесе афроамерикалық, 0,3% американдық үндістер, 1,0% азиялық, <0,1% Тынық мұхиты аралдарынан, 0,4% басқа нәсілдер және 1,1% екі немесе одан көп нәсілді. Кез келген нәсілдегі испан немесе латын американдықтары халықтың 1,1% құрады. 3579 шаруашылықтың 29,5%-ында 18 жасқа дейінгі балалар тұрды, 44,1%-ы бірге тұратын некедегі жұбайлар, 13,5%-ы күйеуі жоқ әйелдер басқаратын үйлер, ал 38,3%-ы отбасы емес. Барлық шаруашылықтың 33,3%-ы жеке адамдардан тұрды, ал 16,6%-ында 65 жасқа толған немесе одан асып кеткен жалғыз адамдар тұрды. Шаруашылықтың орташа мөлшері 2,30 адам, ал отбасының орташа мөлшері 2,91 адамды құрады. Қала халқының жас ерекшеліктері: 18 жасқа дейінгілер 24,4%, 18-24 жас аралығындағылар 7,2%, 25-44 жас аралығындағылар 27,6%, 45-64 жас аралығындағылар 21,6% және 65 жасқа толған немесе одан асып кеткендер 19,2% құрады. Орташа жас 39 жас болды. Әр 100 әйелге 87,8 еркек шақ келді. 18 жастан асқан әйелдердің әр 100-іне 82,8 еркек шақ келді. Шаруашылықтың орташа табысы 32 603 доллар, ал отбасының орташа табысы 39 909 долларды құрады. Ер адамдардың орташа табысы 30 636 доллар, ал әйелдердің орташа табысы 22 272 доллар болды. Қаланың жан басына шаққандағы орташа табысы 17 324 долларға тең. Отбасылардың 9,3%-ы және халықтың 13,2%-ы кедейлік шегінен төмен тұрды, оның ішінде 18 жасқа дейінгілердің 19,5%-ы және 65 жасқа толған немесе одан асып кеткендердің 8,2%-ы.

Силас Талбот

Сайлас Талбот отбасымен Джонстаунға көшіп барды, онда ол сэр Уильям Джонсонның мүлігі мен сарайын сатып алды. Америка революциясының батыры болған ол, кейін Нью-Йорк Ассамблеясының мүшесі (1792–1793) және АҚШ Өкілдер палатасының конгрессмені (1793–1794) қызметін атқарды. 1797 жылы ол Бостон, Массачусетс штатындағы Чарльзтаун теңіз кеме жасаушылығында "Ескі темір жақтары" деп аталған USS Конституциясының құрылысын бақылады. Талбот 1799 жылдан 1801 жылға дейін, негізінен Батыс Үндістанда, USS Конституциясына қолбасшылық етті, содан кейін АҚШ Әскери-теңіз күштерінен зейнетке шықты.

Дэниел Кейди

Фултон округін қалыптастыруға зор үлес қоскан адамдардың бірі – Джонстаун қаласында тұратын көрнекті судья Дэниел Кейди болды. Кейде «Фултон округінің әкесі» деп атайтын Кейди жаңа округті Роберт Фултонның құрметіне атады, ол Кейдидің әйелі Маргарет Ливингстонмен туыс болған. Роберт Фултон – өнертапқыш, ол бу кемелерін коммерциялық тұрғыдан тиімді етуге қажетті жаңалықтарды ойлап тапқанымен танымал. Судья Дэниел Кейди Джонстаунның ең маңызды азаматтарының бірі болды. Джон Джейкоб Астормен некелік байланысы арқылы және оның табысты тері бизнесімен байланысы болғандықтан, Дэниел Кейди осы байланыстарды және өз бизнесін тиімді басқара білді, соның нәтижесінде Нью-Йорктегі ең бай жер иелерінің қатарына кірді. 1799 жылы Джонстаунға көшіп келгеннен кейін ол Маргарет Ливингстонға үйленді, оның әкесі, полковник Джеймс Ливингстон, Америка революциясы кезінде Квебек пен Саратога шайқастарында Континенттік армияда күресті. Полковник Ливингстонның шарапатымен Бенедикт Арнольдтың жасаған опасыздығына тосқауыл қойылды, ол Арнольдты қауіпсіз жерге жеткізуге арналған «Вултуре» кемесіне оқ атты. Мемлекеттік қызметкер, сонымен қатар білгір заңгер және кәсіпкер болған судья Кейди 1808 жылдан 1814 жылға дейін Нью-Йорк штатының заң шығарушы органында қызмет етті. 1814 жылы ол Федералист партиясынан АҚШ Өкілдер палатасына бір мерзімге сайланды. 1816 жылы ол Вашингтондан Джонстаунға оралып, заңгерлік тәжірибесін қайта бастады. Кейіннен ол 1847 жылдан 1855 жылға дейін Нью-Йорк Жоғарғы сотының төртінші округінің судьясы болды. Кейди 1859 жылы Джонстаун қаласында қайтыс болды және сол жердегі зиратқа жерленді.

Джон Д. Макдональд

Джон Д. Макдональд (1816–1900) Джонстаун қаласында дүниеге келген. 12 жасында жетім қалған ол 20 жасында Висконсин аймағына кетіп, онда 63 жыл бойы бір шаруашылықта фермерлік жасады, сондай-ақ Висконсин штатының Әлемдер жиналысында және түрлі жергілікті лауазымдарда қызмет етті.

Израиль Т. Хатч

Хэтч Джонстаун қаласында дүниеге келген. Кейіннен ол Нью-Йорк штатының Буффало қаласының мэрі болды және АҚШ Өкілдер палатасына сайланды. Ол Генри К. Смитпен бірге заңгерлік практикамен айналысты, ол да Буффало қаласының мэрі болған.

Элизабет Кейди Стэнтон

Дэниел Кейди бүгінде 1815 жылы Джонстаун қаласында туған белгілі әйелдер құқығын қорғаушы Элизабет Кейди Стэнтонның әкесі ретінде жақсы танымал. Кейін Сьюзан Б. Энтонимен бірлесіп жұмыс істеген және ұзақ жылдар бойы Ұлттық әйелдер сайлау құқығы қауымдастығының (NWSA) президенті болған Стэнтон балалық шағын Джонстаунда өткізді, ол Джонстаун академиясында оқыды. Бұл мектеп 19 ғасырдың соңында жаңа құрылған штаттық білім беру жүйесінен оқытушы куәлігін алған Нью-Йорктегі алғашқы мектептердің бірі болды. Нью-Йорк штатының Троя қаласында білімін жалғастырғаннан кейін, Стэнтон заңгер және құлдықты жоюшы болған күйеуі Генри Брюстер Стэнтонмен бірге Джонстаунға оралды, ол оның әкесі Дэниел Кейдиден заң оқыған. Оның атқарған рөлінің арқасында Джонстаун, сондай-ақ 1848 жылы Элизабет Кейди Стэнтон әйелдер құқықтары жөніндегі алғашқы конвенцияны ұйымдастыруға көмектескен Нью-Йорк штатының Сенека-Фоллс қаласы, АҚШ-тағы әйелдер құқықтары қозғалысының бастауында тұрған жер деп есептеледі. Стэнтонның Сезімдер декларациясы деген сөзі, Сенека-Фоллс конвенциясында жарық көрген және Тәуелсіздік декларациясының үлгісінде жасалған, әдетте АҚШ-тағы әйелдердің сайлау құқығы үшін күрестің басталуымен байланысты.

Джордж Линиус Стритер

Джордж Линиус Стритер – көрнекті эмбриолог және Вашингтонның Карнеги институтының директоры. Жорж Остин Стритердің ұлы, қолғап шебері.