Кіріспе
Онтарио округінің қаласы, Нью-Йорк штаты, АҚШ. Канандайгуа ( /kænənˈdeɪgwə/; Тускарора тілінде Utaʼnaráhkhwaʼ) – АҚШ-тың Нью-Йорк штатындағы Онтарио округінің қаласы. 2010 жылғы халық санауы бойынша халқы 10 545 адамды құрайды. Бұл қала Онтарио округінің әкімшілік орталығы; округке қарасты кейбір кеңселер көршілес Хопвелл қаласындағы округтік кешенде орналасқан. Канандайгуа атауы осы жердегі ежелгі сенека ауылының атына байланысты туындаған, ол Kanandarque, Ganandogan, Ga nun da gwa немесе Konondaigua деп әртүрлі жазылған, және еуропалық американдықтар келгенге дейін көп бұрын құрылған. Заманауи транскрипцияда бұл ауыл tganǫdæ:gwęh деп аталады, яғни "қоныс салуға арналған жер" немесе "таңдалған қала" деген мағынаны білдіреді. Қала Канандайгуа қаласымен шектеседі. Канандайгуа қаласы саусақты көлдердің бірі – Канандайгуа көлінің солтүстік жағасында орналасқан, Рочестерден оңтүстік-шығысқа қарай 39 км (24 миль), Сиракузадан батысқа қарай 109 км (68 миль) және Буффалодан шығысқа қарай 150 км (93 миль) қашықтықта жатыр. Алты көршілес қаланың бір бөлігі де Канандайгуа пошталық мекенжайын және 14424 индексін пайдаланады.
the city
Canandaigua (,/k//æ//n//ə//n/'/d//eɪ//g//w//ə///; Utaʼnaráhkhwaʼ in Tuscarora) is a city in Ontario County, New York, United States. Its population was 10,545 at the 2010 census. It is the county seat of Ontario County; some administrative offices are at the county complex in the adjacent town of Hopewell. The name Canandaigua is derived from the Seneca name of its historic village here, spelled variously Kanandarque, Ganandogan, Ga nun da gwa, or Konondaigua, which was established long before any European Americans came to the area. In a modern transcription, the historic village is rendered as tganǫdæ:gwęh, which means "place selected for a settlement" or "at the chosen town". The city is surrounded by the Town of Canandaigua. The City of Canandaigua is on the northern end of Canandaigua Lake, one of the Finger Lakes, 24 mile (39 km) southeast of Rochester, 68 mile (109 km) west of Syracuse, and 93 mile (150 km) east of Buffalo. Parts of six neighboring towns also share the Canandaigua mailing address and 14424 ZIP Code.
Шолу
Канандайгуа көліне жақын, тарихи сенека ауылы Ганандоган орналасқан жерде дамыған Канандайгуа, 19-шы ғасырдың ортасына қарай көлде жүретін бірнеше пароходтар үшін маңызды теміржол түйіні және үй порты болды. Азамат соғысынан кейін жергілікті өнеркәсіптерге екі кірпіш зауыты, Лиск өндіріс компаниясы, бірнеше диірмендер және аймақтық тұрғыда танымал МакКечни сыра зауыты кірді. Батыс Нью-Йорк штатының алғашқы округінің орталық қаласы болған Канандайгуада 1873 жылы Сьюзан Б. Энтони тек ер адамдарға дауыс беруге рұқсат болғандықтан, заңсыз дауыс бергені үшін сотталды. 21-шы ғасырда қала бизнес, үкімет, денсаулық сақтау және білім беру орталығы болып табылады. Канандайгуада Constellation Brands компаниясы орналасқан, ол Manischewitz шарабын өндіреді; Finger Lakes Community College; Томпсон денсаулық сақтау жүйесі; Constellation Brands – Marvin Sands Performing Arts Center (CMAC); Грейнджер Хоумстед; Канандайгуа Леди атты дөңгелекті кемелік турлар; және Сонненберг бақтары мен сарайының мемлекеттік тарихи паркі бар.
Хронологиялық
1669 жылы француз саяхатшылары Роберт де Ла Сал және Рене де Брехан де Галине осы аймаққа келді. Олар қазіргі Бристоль қаласы деп аталатын жерде Сенека тайпасына белгілі болған, жанып тұрған бұлақ туралы жазды. Бұлақтың суы от тәрізді жанады, себебі жер астынан табиғи газ шығып тұрады. Канандайгуа аймағында мұндай жанулы бұлақтар бірнеше жерде кездеседі. Бұл қалада Сенака тайпасының тарихи ауылы – Канандайгуа орналасқан. Ауылдың орны кейін Батыс даңғылындағы зиратқа айналдырылды. Бұл ауылды 1687 жылы француздар қиратқан Ганондаган Сенека ауылының бұрынғы тұрғындары салған. 23 үйден тұратын Канандайгуа Сенека ауылы 1779 жылдың 10 қыркүйегінде американдық революция кезінде Салливан экспедициясымен жойылды. Американдық көтерілісшілер бұл шабуылды Мохок және басқа да британдық одақтастарының аумақтың шығыс бөлігіндегі Черри-Вэллиге жасаған шабуылына жауап ретінде ұйымдастырды. Американдық әскерлер Нью-Йорк штатының батысындағы Ирокездердің ауылдарына шабуыл жасап, 40-қа жуық ауылды қиратты және халықтың қысқы азығын өртеп жіберді. Ирокездер Ниагара бекінісіне қашқан, сол қыста көптеген адам аштықтан қайтыс болды. Соғыстан кейін Нью-Йорк пен Жаңа Англиядан пионерлер келіп қоныстанды. Олар 1791 жылы қаланың мемлекеттік орта мектебін – Канандайгуа академиясын құрды. 1794 жылдың 11 қарашасында Америка Құрама Штаттары мен Ирокездердің алты тайпасының өкілдері Канандайгуа шартына қол қойды. Британдықтар Ирокездердің жерлерін олармен ақылдаспай-ақ берген, ал АҚШ Ирокездердің көптеген түпкілікті американдықтарын штаттан қуғынға салды. Шартта американдық көтерілісшілердің одақтастары болған Сенека және Онида тайпалары үшін екі кішкентай резервация құрылды, бірақ олар соғыстан кейін көптеген жаулыққа және кемсітуге ұшырады. Қазіргі қала 1815 жылы Канандайгуа қаласынан бөлініп, Канандайгуа ауылына, ал 1913 жылы қала статусын алды. 1807-1808 жылдары Женевадан келген ұн саудагері Джесси Хоули 20 айға Канандайгуа борышкерлер түрмесіне қамалды. Ол кеме қатынасын жақсарту және Гудзон өзенін Эри көлімен байланыстыру үшін Мохок аңғары арқылы канал салуды қолдаған алғашқы адамдардың бірі болды. Түрмеде отырған кезінде ол канал туралы 14 мақала жариялады. Стивен А. Дуглас 1830 жылдан 1833 жылдың қаңтарына дейін Канандайгуа академиясында оқыды, кейін батысқа көшіп, Иллинойс штатынан АҚШ сенаторы болып сайланды. Ол 1860 жылы Демократиялық партияның президенттікке үміткері болды, бірақ республикашыл Абрахам Линкольнге жеңілді. Нью-Йорк штатының бұл аймағы әйелдердің сайлау құқығы және басқа да прогрессивті қозғалыстар үшін белсенді орталық болды. 1873 жылы Канандайгуа қаласында орналасқан Онтарио округінің сотында әйелдердің сайлау құқығы қозғалысының жетекшісі Сьюзан Б. Энтонидің ісі қарастырылды. Ол ер адамдарға ғана дауыс беруге рұқсат болған кезде дауыс бергені үшін тұтқындалды. Ол кінәлі деп танылып, 100 доллар айыппұл төлеуге міндеттелді, бірақ ол төлемеді. 1873 жылы Канандайгуада туған Джон Уиллис велосипед сату және жөндеу шеберханасын ашты, кейін сәтті автомобиль өндірушісі болды. 1900 жылдың 30 қазанында Теодор Рузвельт Атуотер паркінде сайлауалды сөйлеу үшін Канандайгуада қысқа тоқтады. 1945 жылы Марвин Сэндс Канандайгуа шарап компаниясын құрды. 20 ғасырдың соңында американдық шарап нарығының өсуімен компания 1980 және 1990 жылдары сатып алулар арқылы тез кеңейді. Ол Constellation Brands компаниясын құру үшін басқа компаниялармен бірікті және әлемдегі ең ірі шарап және спирттік сусындар дистрибьюторы болды. 2006 жылы Канандайгуа шарап компаниясы Constellation Wines, U.S., Inc. компаниясының еншілес компаниясы Centerra Wine Co. болып қайта аталды. 2006 жылдың 14 наурызында президент Джордж Буш Канандайгуаға сапар шегіп, Канандайгуа академиясында және Феррис Хиллсте сөйледі. Ол қарттарға арналған Medicare Part D бағдарламасын түсіндірді. Оның Феррис Хиллстегі сөзінің мәтінін мына жерден табуға болады.
On March 14, 2006, President George W. Bush visited Canandaigua, giving speeches at Canandaigua Academy and Ferris Hills, an independent residential living community for seniors. He was describing Medicare Part D for senior citizens. The text of his speech at Ferris Hills can be found here.
География
АҚШ Халық санағы бюросының мәліметтері бойынша, Канандаигуаның жалпы ауданы 12,5 шаршы километрді құрайды, оның ішінде 11,9 шаршы километрі құрлық, ал 0,6 шаршы километр (немесе 4,75%) су жамылған. Қала Канандаигуа көлінің солтүстік жағында, Нью-Йорк штатындағы ең ірі шарап өндіру аймағы – Фингер-Лейкс аймағында орналасқан. Қала АҚШ 20-шы тас жолымен және Нью-Йорк штатының 5-ші және 21-ші тас жолдарымен байланысады.
Климат
Көппен Dfa, ыстық жазғы ылғалды континенттік климат.
Демография
2010 жылғы санақ бойынша қалада 10 545 адам, 4 789 үй шаруашылығы және 2 470 отбасы тұратын. 2000 жылғы санақ бойынша қалада 11 264 адам, 4 762 үй шаруашылығы және 2 666 отбасы тұратын. Халық тығыздығы 5,066 тұрғын үй бірлігін құрады. Қала тұрғындарының нәсілдік құрамы: 96,04% ақ нәсілді, 1,53% қара немесе афроамерикандық, 0,22% американдық индейлер, 0,66% азиялық, 0,06% Тынық мұхиты аралдарынан шыққандар, 0,26% басқа нәсілдер және 1,23% екі немесе одан көп нәсілге жататын азаматтар. Кез келген нәсілге жататын халықтың 1,02% -ы испан немесе латын американдықтарды құрады. 4 762 үй шаруашылығының 27,1% -ында 18 жасқа дейінгі балалар тұрады, 40,7% -ы бірге тұратын жұбайлар, 12,2% -ы күйеуі жоқ әйелдер басқарады, ал 44,0% -ы отбасы емес. Барлық үй шаруашылығының 35,4% жеке адамдардан тұрады, ал 16,0% -ында 65 жасқа толған және жалғыз тұратын азаматтар бар. Үй шаруашылығының орташа мөлшері 2,25 адамды, ал отбасының орташа мөлшері 2,95 адамды құрады. Қаладағы халықтың жас бойынша бөлінуі: 18 жасқа дейінгілер 23,3% -ды, 18-24 жас аралығындағылар 8,1% -ды, 25-44 жас аралығындағылар 27,7% -ды, 45-64 жас аралығындағылар 22,0% -ды және 65 жастан асқандар 18,9% -ды құрайды. Орташа жас 39 жасқа тең. Әр 100 әйелге 91,8 еркек келеді. 18 жастан асқан әйелдердің әр 100-іне 87,5 еркек келеді. Үй шаруашылығының орташа жылдық табысы 37 197 доллар, ал отбасының орташа жылдық табысы 47 388 долларды құрады. Ер адамдардың орташа табысы 31 950 доллар, ал әйелдердің орташа табысы 26 538 долларға тең. Қаланың жан басына шаққандағы орташа табысы 20 153 долларды құрады. Отбасылардың 5,9% және халықтың 9,5% кедейлік шегінен төмен тұрады, оның ішінде 18 жасқа дейінгілердің 8,9% және 65 жастан асқандардың 8,9% кедейлікте өмір сүреді.
Білім
Канандаигуа қалалық мектеп округі Канандаигуа қаласы мен оны қоршаған аймақтарға қызмет етеді. Округ құрамында Канандаигуа академиясы жоғары мектеп ретінде қарастырылады. Фингер-Лейкс қоғамдық колледжінің бас кампусы қаланың шығыс жағында орналасқан.
Мәдениет және ескерткіштер
Зонненберг сарайы мен бақтары, Виктория стиліндегі сарай және 50 акр (200,000 м2) бақтар, қазір мемлекеттік тарихи саябақ болып табылады; ол мамыр айынан қазан айының ортасына дейін ашық және кіру үшін төлем қабылданады. Нью-Йорк шарап және тағам орталығы 2006 жылы Канандайгуа қаласының орталығында ашылды, онда Нью-Йорк штатының шарап және ауылшаруашылық өнімдеріне қатысты түрлі көрмелер, бағдарламалар мен сабақтар ұйымдастырылады. Канандайгуа көлінің солтүстік жағасындағы (Лейкшор Драйвта) Кершоу жағажайы шағын төлеммен көпшілікке ашық. Канандайгуа көлінің мемлекеттік теңіз саябағы қалада орналасқан және Канандайгуа көліне кіру үшін бірнеше қатты бетті қайық түсіру алаңдарын ұсынады. 116 Gorham көшесінде Нью-Йоркте сақталған аз ғана сегізбұрышты үйлердің бірі орналасқан, бұл үйлер бір кезде штатта танымал болған. Нью-Йорк штатының Хопвелл қаласында тамыз айында "Бу шеруі" атты жыл сайынғы бу жәрмеңкесі өтеді. Finger Lakes Community College (ішінара Нью-Йорк штатының Хопвелл қаласында орналасқан) Constellation Brands – Marvin Sands өнер орталығына ие, онда қоғамдық шаралар мен қойылымдар ұйымдастырылады. Канандайгуа шаруалар базары Биман және Лафайетт көшелеріндегі тұрақ алаңында орналасқан және маусымнан қазанға дейін жұмыс істейді. "Canandaigua Lady" – бұл екі қабатты дөңгелекті бу кемесінің көшірмесі, ол мамырдан қазанға дейін Канандайгуа көлінде экскурсиялық саяхаттар ұсынады. Канандайгуа жыл бойы көптеген фестивальдар мен ірі шараларды қабылдайды, мысалы, Фингер-Лейкс Рислинг фестивалі, Су жағалауындағы өнер фестивалі, Канандайгуа өнер және музыка фестивалі, LakeMusic фестивалі, Гренджер үйі мен ат шаруашылығы музейіндегі Ағаштар фестивалі, Кристакиндл базары және Фингер-Лейкс Пленэр фестивалі. Бристоль тауы – Фингер-Лейкс аймағындағы қысқы курорт. Оның биіктігінен көрініс ашылады, ал 38 баурай және жол әртүрлі қисықтықтарды ұсынады. Ол Канандайгуадан оңтүстік-батысқа қарай 13,2 миль қашықтықта орналасқан.