Кіріспе
Сенека-Фолс – АҚШ, Нью-Йорк штатының Сенека округіндегі қала. 2020 жылғы халық санауы бойынша халқы 9 027 адамды құрайды.
Тарих
Бұл аймақ бұрын Кайуга тайпасының иелік еткен жері, 17 ғасырда оларға иезуит миссионерлері келген. 1779 жылғы Салливан экспедициясы жаңа отарлаушыларды тонап, өлтіргеніне жауап ретінде Кайуга ауылдарына шабуыл жасап, оларды қиратты. Америка революциясы аяқталғаннан кейін аймақ ардагерлерге бөлінген Орталық Нью-Йорк әскери округінің бір бөлігіне айналды. 1818 жылы Сенека және Кайуга көлдері арасындағы қатынасты қамтамасыз ететін канал салынды. Бұл канал 1828 жылы Эри каналымен байланыстырылды. Қала 1829 жылы Джуниус қаласының бір бөлігінен құрылды. Қала ішіндегі Сенека-Фоллс қауымы 1831 жылы ауыл болып ұйымдасып, ерекшеленді. 1848 жылдың 19-20 шілдесінде өткен Сенека-Фоллс конвенциясы – әйелдердің құқықтарын талқылау мақсатында әйелдердің өзі ұйымдастырған алғашқы әйелдер құқықтары конвенциясы болды. 2010 жылдың 16 наурызында Сенека-Фоллс ауылының тұрғындары 2012 жылы ауылды Сенека-Фоллс қаласына қосуға дауыс берді. Жетекші насос өндіруші компаниясы – Goulds Pumps штаб-пәтері Сенека-Фоллсте орналасқан.
География
АҚШ Халық санағы бюросының мәліметтері бойынша, қаланың жалпы ауданы құрайды, оның ішінде жер ауданы және су ауданы, бұл 11,81% құрайды. Қаланың шығыс шекарасы бір бөлігімен Каюга көлімен анықталады. Сенека өзені/Каюга Сенека каналы қала аумағынан өтеді. Жақында, тарихи канал бойындағы көркем жолды аяқтау жұмыстары жүргізілуде. Қаланың шығыс бөлігі Каюга көлінің солтүстік жағында орналасқан, кең аумақты Монтесума батпағының бір бөлігі болып табылады. АҚШ 20-жолы мен Нью-Йорк 5-жолы бірігіп, қала арқылы шығыстан батысқа қарай өтетін тас жолды құрайды. Нью-Йорк штатының 89-жолы Каюга көлінің жағасында солтүстік-оңтүстік бағыттағы тас жол. Нью-Йорк штатының 414-жолы да солтүстік-оңтүстік бағыттағы тас жол, бірақ ол АҚШ 20-жолы мен Нью-Йорк 5-жолымен біріккенде шығыс-батыс бағытына ие. Нью-Йорк штатының 318-жолы қаланың солтүстік-шығыс бөлігінде АҚШ 20-жолы/Нью-Йорк 5-жолын қиып өтеді.
Демография
2010 жылы Сенека-Фолс қаласында 9040 адам тұрды. Халықтың этникалық және нәсілдік құрамы: 93,6% – испан тілді емес ақтар, 1,3% – афроамерикалықтар, 0,4% – жергілікті американдықтар, 0,3% – үнділер, 1,3% – басқа азиялықтар, 0,2% – испан тілді емес басқа нәсілден, 1,4% – екі немесе одан көп нәсілден, 1,0% – пуэрто-риколықтар және 0,7% – басқа испандықтар. 2000 жылғы халық санауы бойынша қалада 9347 адам, 3796 шаруашылық және 2440 отбасы тұрды. Халық тығыздығы 4167 тұрғын үй бірлігін құрады. Қаланың нәсілдік құрамы: 95,86% ақтар, 0,87% қара немесе афроамерикалықтар, 0,22% жергілікті американдықтар, 1,52% азиялықтар, 0,30% басқа нәсілдер және 1,23% екі немесе одан көп нәсілдер. Кез келген нәсілдегі испан тілділер немесе латиноамерикандықтар халықтың 1,33% құрады. Барлығы 3796 шаруашылық бар, олардың 29,8%-ында 18 жасқа дейінгі балалар тұрады, 49,0%-ы бірге тұратын некедегі жұбайлар, 10,9%-ы күйеуі жоқ әйелдер басқарады, ал 35,7%-ы отбасы емес. Барлық шаруашылықтың 28,4%-ы жеке адамдардан тұрады, ал 12,1%-ы 65 жастан асқан жалғыз тұратын адамдардан тұрады. Шаруашылықтың орташа мөлшері 2,38 адам, ал отбасының орташа мөлшері 2,91 адамды құрады. Қала халқының жас ерекшеліктері: 23,6%-ы 18 жасқа дейінгілер, 8,5%-ы 18-24 жас аралығындағылар, 30,3%-ы 25-44 жас аралығындағылар, 21,9%-ы 45-64 жас аралығындағылар және 15,8%-ы 65 жастан асқандар. Орташа жас 37 жасқа тең. Әр 100 әйелге 98,0 еркек шамасында. 18 және одан жоғары жастағы әр 100 әйелге 94,7 еркек шамасында. Қаланың шаруашылықтарының орташа табысы 37 245 доллар, ал отбасының орташа табысы 48 565 долларды құрады. Ер адамдардың орташа табысы 36 631 доллар, ал әйелдердің 25 094 долларға тең. Қаланың жан басына шаққандағы орташа табысы 18 462 долларды құрады. Отбасылардың 9,7%-ы және халықтың 13,2%-ы кедейлік шегінен төмен тұрады, оның ішінде 18 жасқа дейінгілердің 14,4%-ы және 65 жастан асқандардың 8,4%-ы.
Қоғамдар мен жерлер
Бриджпорт – Сенека-Фоллс қалашығының шығысында, NY 89 тас жолында орналасқан көл жағалауындағы шағын елді мекен. Кайуга көлі мемлекеттік паркі – Кайуга көлінің жағалауындағы мемлекеттік парк. Finger Lakes аймақтық әуежайы (0G7) – Сенека-Фоллс қалашығының оңтүстік-шығысында орналасқан жалпы авиациялық әуежай. Халси бұрышы – Қаланың солтүстік-шығыс бөлігіндегі орналасқан жер. Lehigh Valley Junction – Сенека-Фоллс қалашығының солтүстігіндегі шағын елді мекен. Монтесума ұлттық жануарлар қорығы – Қаланың шығыс бөлігінде орналасқан федералдық табиғат қорғау аймағы. Монтесума жабайы табиғатты басқару аймағы – Қаланың шығысындағы мемлекеттік табиғат қорғау аймағы. Николс бұрышы – NY 318 тас жолындағы қаланың солтүстік шекарасындағы жер. Сенека-Фоллс – US 20/NY 5 және NY 414 тас жолдарының қиылысында орналасқан Сенека-Фоллс қалашығы, бұрынғы біріктірілген ауыл.
Сенека-Фоллс орталық мектеп ауданы
Сенека-Фоллс және оның жақын ауылдары үшін мемлекеттік мектеп жүйесі Сенека-Фоллс орталық мектеп округі арқылы қамтамасыз етіледі. Бұл округте төрт мектеп бар. Қазіргі басшысы Мишель Рид. Фрэнк М. Найт бастауыш мектебі – Сенека-Фоллс орталық мектеп округіндегі K–2 сыныптарын оқытатын мемлекеттік мектеп. Онда шамамен 300 оқушы бар. Қазіргі директоры – Джанет Кленденен. Элизабет Кейди Стэнтон мектебі – 3–5 сыныптарды оқытатын мемлекеттік мектеп. Онда шамамен 300 оқушы бар. Қазіргі директоры – Эми Хиббард. Сенека-Фоллс орта мектебі – 6–8 сыныптарды оқытатын мемлекеттік мектеп. Оқушылар саны шамамен 350. Қазіргі директоры – Кевин Райнхарт. Mynderse Академиясы – 9–12 сыныптарды оқытатын мемлекеттік мектеп. 2006 жылғы мәлімет бойынша оқушылар саны шамамен 511. Қазіргі директоры – Фейт Льюис.
Жеке мектептер
Finger Lakes Christian School (FLCS) – Сенека Фолс қаласында орналасқан жеке христиандық мектеп, балабақшадан бастап 12-сыныпқа дейін білім береді. 1990 жылы құрылған бұл мектепте шамамен 100 оқушы білім алады.
Колледждер
Солтүстік-шығыс денсаулық сақтау ғылымдары колледжі 1991 жылдың күзінде Нью-Йорк штатының Лонг-Айленд аймағынан көшіп келді. Бұл колледж сол кезде Нью-Йорк хиропрактикалық колледжі (NYCC) деп аталған және жабық кампусты басқарған штаттан Эйзенхауэр колледжін сатып алғаннан кейін осы жерде құрылды. Колледж елдегі ең жақсы хиропрактикалық колледждердің бірі ретінде танымал.
Көлік
Нью-Йорк штатының 5-ші және АҚШ-тың 20-шы тас жолдары қаладан шығыстан батысқа қарай өтеді. Нью-Йорк орталық темір жолы 1958 жылға дейін Сиракуз бен Рочестер қалалары арасындағы Оберн тармағында күнделікті жолаушылар пойызы қызметін атқарды, және Сеника Фолс қаласында тоқтап тұратын.