Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Финн мифологиясындағы сиқырлы артефакт – финн мифологиясынан шыққан мифологиялық артефакт.
Magical artifact in Finnish mythology
a mythological artifact from Finnish mythology
Финн мифологиясында Сампо – грек мифологиясындағы молшылық мүйізіне (корнукопияға) ұқсас, темірші Ильмаринен жасаған және иесіне байлық пен сәттілік әкелген, түрліше сипатталатын сиқырлы құрылғы немесе нысан. Сампо ұрланғанда Ильмариненнің туған жері қиын жағдайға түсті. Ол оны қайтарып алу үшін экспедиция ұйымдастырды, бірақ одан кейін болған шайқаста Сампо сындырылып, теңізде жоғалып кетті.
In Finnish mythology, the Sampo is a magical device or object described in many different ways that was constructed by the blacksmith Ilmarinen and that brought riches and good fortune to its holder, akin to the horn of plenty (cornucopia) of Greek mythology. When the Sampo was stolen, Ilmarinen's homeland fell upon hard times. He sent an expedition to retrieve it, but in the ensuing battle it was smashed and lost at sea.
Ұқсас құрылғылар
Арн-Томпсон халық ертегілерін жіктеу жүйесінде 565-ші түр тамақ немесе тұзды үздіксіз өндіретін сиқырлы диірменді білдіреді. Мысалдарға «Теңіз неге тұзды?» (Норвегия, «Гроттасонгр» поэмасы негізінде), «Тәмді ботқа» (германдық) және «Су анасы» (қытай) жатады. Мұндай құрылғылар «Стрега Нона» (1975, балалар кітабы) сияқты заманауи ертегілерге де енгізілген. Оқушы-ұстаз қарым-қатынасын және ескертулерді қамтитын тақырыптың нұсқаларына «Ұстаз бен оқушысы» (ағылшын тілінде) және Гётенің 1797 жылғы «Шәкірт-сорлы» поэмасы жатады. Грек мифологиясындағы «Мөлдір мүйіз» де шексіз байлықты өндіреді, ал «Грааль» мифінің кейбір нұсқалары Граальдың қалай тамақ пен иемдік құралдарын жасағанын көрсетеді. Жапон халық ертегісі «Шиофуки усу» кез келген нәрсені жасауға болатын диірмен тасты айтады. «Сампо» сияқты, ол да теңізге батып, үздіксіз тұз ұнтақтап отырды. Санскрит эпосы «Махабхарата» Акшая Патра туралы айтады, ол тамақ жасауға қабілетті ыдыс немесе тостаған. Ол үйдің әйелі соңғы тамағын жеген кезде тоқтады. Сол сияқты, ирланд мифологиясында Дагданың қазандығы (coire ansic немесе «құрғамайтын қазан») кез келген адамды тойдыратын сиқырлы ыдыс болған.
In the Aarne–Thompson classification systems of Folk Tales, tale type 565 refers to a magic mill that continuously produces food or salt. Examples include Why the Sea is Salt (Norway, based on the poem Grottasöngr), Sweet porridge (Germanic), and The Water Mother (Chinese). Such devices have been included into modern tales such as Strega Nona (1975, children's book). Variants on the theme with a cautionary tale and pupil master relationship include The Master and his Pupil (English), and Goethe's 1797 poem The Sorcerer's Apprentice. The Cornucopia of Greek mythology also produces endless goods, and some versions of the Grail myth emphasize how the Grail creates food and goods. Japanese folktale Shiofuki usu speaks of a grindstone that could be used to create anything. Like Sampo, it too was lost to the sea, endlessly grinding salt. The Sanskrit epic the Mahabharatha speaks about the Akshaya Patra, a vessel or bowl capable of creating food. It stopped providing at the end of the day when the lady of the house had her last meal. Similarly in Irish myth the Cauldron of the Dagda (coire ansic or "un dry cauldron") was a magical vessel that satisfied any number of people.
Әсерлер
1959 жылы түсірілген совет-фин фильмінің сюжеті осы оқиғаға негізделген. 1982 жылғы фин телесериалы "Раута айка" ("Темір дәуірі"), "Калевалаға" негізделген, онда Ильмаринен мен оның шеберлері Византия монетасын жасауға арналған қалыпты құрайды, яғни Сампоны жасайды. Дисней суретшісі Дон Розаның "Калеваланы іздеу" атты Дональд Дак туралы әңгімесінде, "Калевалаға" негізделген, Скрудж Мак-Дак, Дональд Дак және Хьюи, Дьюи және Луи Финляндияға Сампоның қалдықтарының орнын табуға тырысады, Сампо – алтын өндіретін мифтік машина. 1933 жылы А. А. Опик брахиоподтардың бір туысын Сампо деп атады. 2091 Сампо астероиды осы артефакттың құрметіне аталған. Финн хэви-метал тобы Amorphis-тің 2009 жылғы "Skyforger" альбомында "Sampo" деген ән бар. Финн симфониялық пауэр-метал тобы Amberian Dawn-ның 2010 жылғы "End of Eden" альбомында "Sampo" деген ән бар. Аалто университетінің Семантикалық есептеу тобы Сампоны өздерінің мәдени мұра веб-қызметтері үшін жалпы атау ретінде пайдаланды, соңғысы – "BiographySampo" (2018).
The 1959 Soviet Finnish film Sampo is loosely based on the story. The Finnish TV series Rauta aika (The Iron Age, 1982), based on Kalevala, has an extended sequence where Ilmarinen and his smiths build the Sampo, which is a Byzantine coin die. In The Quest for Kalevala, a Donald Duck story by Disney cartoonist Don Rosa based on the Kalevala, Scrooge McDuck, Donald Duck and Huey, Dewey, and Louie travel to Finland trying to reveal the location of the remains of the Sampo, a mythical machine that can produce gold. In 1933, A. A. Öpik named a genus of fossil brachiopod Sampo. Asteroid 2091 Sampo is named after the artifact. The Finnish heavy metal band Amorphis has a song called Sampo on their 2009 album Skyforger. The Finnish symphonic power metal band Amberian Dawn has a song called Sampo on their 2010 album End of Eden. The Semantic Computing Group at Aalto University has used Sampo as a generic name for their cultural heritage Web services, most recently BiographySampo (2018).