Кіріспе
Шетелдік студенттер – жоғары білім алу мақсатымен уақытша басқа елге көшіп келген адамдар немесе шетелдік студенттер – өз елінен басқа елде жоғары білімнің толық немесе бір бөлігін алатын студенттер. 2021 жылы 6,39 миллионнан астам халықаралық студент болды, бұл 2016 жылғы 5,12 миллионнан көп. Ең танымал бағыттар – АҚШ (833 204 халықаралық студентпен), Ұлыбритания (600 589 студент) және Австралия (378 439 студент), олар халықаралық студенттердің 28,37%-ын қабылдайды. АҚШ-та халықаралық студенттер – «жоғары білім беру деңгейінде академиялық оқуға мүмкіндік беретін, көшпелі емес, уақытша визамен АҚШ-та оқитын адамдар». АҚШ-тағы халықаралық студенттердің көпшілігі F1 визасын иеленеді. Еуропада Еуропалық Одаққа мүше елдердің студенттері «Эразм» бағдарламасы деп аталатын студенттер алмасу бағдарламасына қатыса алады. Бұл бағдарлама ЕО студенттеріне үкіметтік келісім бойынша басқа елдерде оқуға мүмкіндік береді. Канада халықаралық студенттерді «Канаданың «тұрақты тұрғын» мәртебесіне ие емес және білім алу мақсатымен Канадаға кіру үшін Канада үкіметінің рұқсатын алуға тиіс» деп анықтайды. Оқуға рұқсатта оқу деңгейі және жеке тұлғаның Канадада қанша уақыт оқи алатыны көрсетіледі. Егер курс кіру кезінде рұқсат етілген мерзімде аяқталса және ол алты айдан аспаса, халықаралық студенттерге оқуға рұқсат қажет емес. Австралияда халықаралық студент – «Австралия азаматы, Австралияның тұрақты тұрғыны, Жаңа Зеландия азаматы немесе Австралияның тұрақты тұрғыны гуманитарлық визаның иесі емес». Халықаралық білім беру институтының мәліметінше, Жапониядағы халықаралық студент – «жапондық университеттерде, аспирантураларда, колледждерде, технологиялық колледждерде, кәсіптік оқу орындарында немесе университеттерге дайындық курстарында білім алып жатқан және «студенттік виза» статусымен Жапонияда тұратын шетелдік студент».
International students, or foreign students, are students who undertake all or part of their tertiary education in a country other than their own. In 2021, there were over 6.39 million international students, up from 5.12 million in 2016. The most popular destinations were the United States (with 833,204 international students), the United Kingdom (600,589 students), and Australia (378,439 students) which together receive 28,37% of international students. In the US, international students are "[i]ndividuals studying in the United States on a non immigrant, temporary visa that allows for academic study at the post secondary level." Most international students in the US hold an F1 Visa. In Europe, students from countries who are a part of the European Union can take part in a student exchange program called the Erasmus Programme. The program allows for students from the EU to study in other countries under a government agreement. Canada defines international students as "non Canadian students who do not have 'permanent resident' status and have had to obtain the authorization of the Canadian government to enter Canada with the intention of pursuing an education." The study permit identifies the level of study and the length of time the individual may study in Canada. Unless it takes more than six months, international students do not need a study permit if they will finish the course within the period of stay authorized upon entry. In Australia, an international student "is not an Australian citizen, Australian permanent resident, New Zealand citizen, or a holder of an Australian permanent resident humanitarian visa." According to the Institute of International Education, an international student in Japan is "[a] student from a foreign economy who is receiving an education at any Japanese university, graduate school, junior college, college of technology, professional training college or university preparatory course and who resides in Japan with a 'college student' visa status."
Қытай
2016 жылы Қытай 442 773 шетелдік студентті қабылдап, әлемде шетелдік студенттерді қабылдау бойынша үшінші орынға шықты. Қытайдағы шетелдік студенттердің саны 2003 жылдан бері үздіксіз өсіп келеді, терроризмнің күшеюіне немесе 2008 жылғы әлемдік қаржы дағдарысына ешқандай әсер етпеді. АҚШ және Ұлыбританиядағы оқуға түсу көрсеткіштерінің төмендеуіне қарамастан, Қытайдың халықаралық студенттер нарығы нығаюда. Қытай қазір ағылшын тілді африкалық студенттер үшін басты бағытқа айналды. 2016 жылы Қытайға келген студенттердің көп бөлігі Азиядан (60%), одан кейін Еуропадан (16%) және Африкадан (14%) болды. Дегенмен, 2015-2016 жылдары Африкадан келген студенттердің өсімі ең жоғары – 23,7% құрады. 2018 жылы Қытайға студенттерді жіберген алдыңғы 15 елдің тізімі төменде келтірілген. Африка елдері біріктірілген және студенттердің үлкен бөлігін құрайды. Қытай университеттері тартымды ғылыми-зерттеу орталықтары болып табылады. Оқу құны дамыған елдермен салыстырғанда төмен. Университеттер мен білім беру бағдарламаларының кең ассортименті бар.
Үндістан
2019 жылы Үндістанда 47 мыңнан астам шетелдік студент оқыды және 2023 жылға қарай бұл санды төрт есеге арттырып, 200 мың студентке жеткізуді мақсат етеді. Үндістанның халықаралық студенттерінің көп бөлігі Оңтүстік, Оңтүстік-Шығыс Азия, Батыс Азия және Африка елдерінен келеді. Әртүрлі оқу ақысын жеңілдету және стипендия бағдарламалары қолданыста.
+2019 20 оқу жылы
| Ранг | Ел | Студенттер саны | Жалпы санынан % |
|---|---|---|---|
| 1 | 13 880 | 28,1% |
| 2 | 4 504 | 9,1% |
| 3 | 2 259 | 4,6% |
| 4 | 1 851 | 3,8% |
| 5 | 1 758 | 3,6% |
| 6 | 1 627 | 3,3% |
| 7 | 1 525 | 3,1% |
| 8 | 1 437 | 2,9% |
| 9 | 1 353 | 2,7% |
| 10 | 1 347 | 2,7% |
Ең ірі 10 елдің үлесі: 31 533 – 63,9%
Басқалары: 17 815 – 36,1%
Жалпы саны: 49 348 – 100%
Иран
2018 жылы Иранда 55 000 студент болды. 2021 жылы олардың саны екі есеге артып, 130 000-нан асты, олардың жартысы Азад университеті мен Пайамнурға қабылданды. Иран Ирактың Халықтық мобильдік күштерінен (PMF) студенттерді Тегеран университетінде оқуға тіркеді. 2023 жылға қарай Ливан, Ирак, Ресей, Сирия, Пәкістан және Африка елдері сияқты 15 елден студенттер келді. Олар гуманитарлық ғылымдар, табиғат ғылымдары, құқық, медицина, құрылыс және есептің негіздерін оқиды.
Жапония
Жапония халықаралық студенттер үшін дамып келе жатқан бағыт ретінде қарастырылады. Жапонияда шамамен 180 мың шетелдік студент оқу орнында білім алып жатыр, ал үкімет алдағы бірнеше жылда осы санды 300 мыңға жеткізуді көздеп отыр. Жапония студенттік қызметтер ұйымының (JASSO) мәліметі бойынша, 2022 жылдың 1 мамырындағы халықаралық студенттердің саны 231 146 адамды құрады.
Малайзия мен Сингапур
Малайзия, Сингапур және Үндістан халықаралық студенттер үшін дамып келе жатқан елдер. Бұл үш елдің жалпы әлемдік студенттік нарықтағы үлесі шамамен 12% құрайды, ал 2005-2006 жылдары осы елдерде жоғары білім алуға шешім қабылдаған студенттердің саны 250 мыңнан 300 мыңға дейін болды.
Оңтүстік Корея
2023 жылы Оңтүстік Кореядағы университеттер мен колледждерде білім алып жатқан халықаралық студенттердің саны шамамен 180 000 болды.
Австралия мен Океания
Австралия әлемдегі халық санына шаққандағы шетелдік студенттердің ең жоғары үлесіне ие, 2020 жылы елдің университеттері мен кәсіптік білім беру орындарында 775 475 шетелдік студент оқыды. 2019 жылы Австралия университеттерінің студенттерінің 27 пайызы шетелдік студенттерді құрады. Халықаралық білім беру – елдің ірі экспорт салаларының бірі және көптеген студенттер бітірген соң Австралияда қалуы себепті елдің демографиялық құрамына елеулі әсер етеді.
Франция мен Германия
2016 жылы Франция әлем бойынша халықаралық студенттерді қабылдау бойынша төртінші орында тұрды, оның саны 245 349 студентті құрады. Германия бесінші орында болды, 244 575 халықаралық студентті қабылдады. 2016/17 оқу жылынан бері Германияда университетте оқитын шетелдік студенттердің саны үздіксіз өсіп келеді, бес жыл бұрын 358 895 студент болса, өткен жылы 411 601 студентке жетті. Франко-неміс университеті екі елдің университеттері арасындағы ынтымақтастық үшін жағдай жасады, бұл студенттерге екі елдің бірлескен оқу бағдарламаларына қатысуға мүмкіндік береді. 2016 жылы Францияға студенттерді жіберген алдыңғы 10 ел төменде тізімделген.
Ресей
Ресей, Кеңес заманынан бері, халықаралық студенттердің, әсіресе дамып келе жатқан елдерден келген студенттердің орталығы болып келді. Бұл әлемдегі халықаралық студенттерді қабылдау бойынша бесінші ірі ел, 2019 жылы шамамен 300 мың студентті қабылдаған. 2019 жылы Ресейге студенттерді жіберген алдыңғы 10 ел төменде тізілген. 2019 жылы Канадаға келген халықаралық студенттердің 30%-ы Үндістаннан, ал 25%-ы Қытайдан келген. 2019-2024 жылдарға арналған Канада үкіметінің Халықаралық білім беру стратегиясы (IES) шетелдік студенттер құрамын әртараптандыруға және оларды бірнеше қалаға шоғырландырудың орнына ел бойынша тең бөлуге міндеттеме береді.
Америка Құрама Штаттары
Жыл сайын 750 мыңға жуық қытайлық және 400 мың үнді студенті шетелдегі жоғары білім беру орындарына түсуге өтініш береді. 2016-2017 жылдары американ университеттері мен колледждеріне жаңадан түскен шетелдік студенттердің саны 2,1%-ға немесе шамамен 5000 студентке азайды, бұл тек бірінші оқу жылында ғана 125 миллион АҚШ долларына тең болатын табыс жоғалтуға әкелді. 2013–2014 жылдары АҚШ-тағы халықаралық студенттер санының өсуіне Қытайдан келген бакалаврлар мен магистранттар ықпал етті. Қытай студенттерінің саны АҚШ-тағы барлық шетелдік студенттердің 31%-ына жетті, бұл Халықаралық білім беру институты 1948 жылдан бері халықаралық студенттер туралы мәліметтерді жинап келе жатқаннан бергі кез келген елдің ең жоғары көрсеткіші.
Талаптар
Келешек шетелдік студенттерге оқуға қабылдану алдында көбінесе тіл білімін тексеруге арналған емтихан тапсыру талап етіледі. Емтихан нәтижелеріне қарамастан, кейбір халықаралық студенттер келген кезде жергілікті тілді өте жақсы білсе де, ал кейбіреулері өздерінің тілдік қабілеттері, ел ішінде жақсы деп есептелгенімен, лекцияларды түсіну және/немесе шапшаң әңгімелерде еркін сөйлеу үшін жеткіліксіз болып көрінеді. NAFSA: Халықаралық білім берушілер қауымдастығы тапсырыс берген зерттеу есебі АҚШ-та халықаралық студенттер үшін академиялық санатпен ағылшын тілін дайындаудың қарқынды бағдарламаларын ұсынатын үшінші тарап провайдерлерінің қызметтерін зерттеді. Бұл бағдарламалар ағылшын тілі мен академиялық дайындық бойынша қосымша көмек қажет болатын халықаралық студенттерді тарту және қолдау мақсатында жасалған, оқу бағдарламасына түсуге дейін.
Студент визасы
Жалпы, шетелдік студенттер, басқа елдердің азаматтары ретінде, студенттік виза алуға міндетті, ол екінші елде болудың заңды статусын растайды. АҚШ-та студенттер елге келмес бұрын, студенттік виза алу үшін оқуға баруға ниеттенген мектепті таңдауы керек. Шетелдік студенттің оқу бағдарламасы мен оқу орнының түрі F-1 визасы немесе M-1 визасы қажеттігін анықтайды. Әрбір студенттік визаға үміткер оқу ақысын, оқулықтарды және АҚШ-та оқып жатқандағы тұрмыстық шығыстарын төлеуге қаржылық мүмкіндігі бар екенін дәлелдеуі тиіс.
Экономикалық әсері
Шетелдік студенттерге кеңес беретін ұлттық қауымдастықтың (NAFSA) зерттеулері АҚШ-та халықаралық студенттердің жоғары білімге қабылдануының артуының экономикалық пайдасын көрсетеді. 2021–2022 оқу жылындағы талдауларына сәйкес, шамамен бір миллион халықаралық студент АҚШ экономикасына 33,8 миллиард доллар және 335 000 жұмыс орны үлестірді. Бұл өткен жылмен салыстырғанда доллармен есептегенде шамамен 19% өсімді құрайды. Халықаралық студенттер экономикаға жұмыс орындары мен ақшалай табыстан гөрі көбірек үлес қосады. «Экономикалық белсенділіктің артуы, әрине, қуантарлық жаңалық, бірақ оны дұрыс бағалау керек: бұл өткен оқу жылында жоғалтқанның шамамен жартысын ғана қайтарып алғанымызды көрсетеді», – деді NAFSA атқарушы директоры және бас директоры доктор Эстер Д.Бриммер. «Осы өсу тенденциясы автоматты түрде жалғаса береді деп ойламауымыз керек». NAFSA зерттеулеріне сәйкес, олардың алуан түрлі көзқарастары технологиялық инновацияларға ықпал етеді және Американың жаһандық экономикадағы бәсекеге қабілеттілігін арттырады. Дегенмен, халықаралық студенттер экономикалық және өндірістік тыңшылыққа қатысы бар деген күдікке де ұшырады.
Жоғары білім беруді маркетингтеу
Жоғары білім беруді насирлеу – бүгінде, әсіресе ағылшын тіліндегі ірі елдерде: Австралия, Канада, Жаңа Зеландия, Ұлыбритания және АҚШ-та, нығайып дамыған макропроцесс. Білім беруді насирлеудің бүкіл әлемдік эволюциясының негізгі факторларының бірі – әлемді айтарлықтай кішірейткен жаһандану болуы мүмкін. Шетелдік студенттерге бәсекелестік күшейгендіктен, ірі ағылшын тіліндегі елдердегі жоғары оқу орындары халықаралық аренада өзін-өзі насирлеудің маңыздылығын түсінеді. Халықаралық студенттерді тартудың тұрақты стратегиясын құру үшін жоғары оқу орындары (ЖОО) тартатын нарықтарды кеңейтуі керек, осы арқылы болашақта дамып келе жатқан нарықтардың өсу мүмкіндіктерін пайдалануға, сондай-ақ Қытай, Үндістан және Нигерия сияқты ірі нарықтарға тәуелділікті және олардан туындайтын тәуекелді азайтуға болады, себебі олардағы сұраныс өзгергіш. Халықаралық студенттердің тұрақты қабылдауын қамтамасыз ету үшін жоғары оқу орындары қолданатын тәсілдердің арасында университеттерге дайындық бағдарламаларын әзірлеу, мысалы, Global Assessment Certificate (GAC) бағдарламасы, және шетелде халықаралық филиалдар ашу бар.
Жаһандық бағалау сертификаты (GAC) бағдарламасы
Глобалды бағалау сертификаттау (GAC) бағдарламасы – ACT Education Solution, Ltd. компаниясы әзірлеген және ұсынатын, студенттерге шетелдік университеттерге қабылдануға және оқуға түсуге көмектесу мақсатындағы университетке дайындық бағдарламасы. Бұл бағдарлама ағылшын тілі ортасы емес студенттерге университет деңгейіндегі оқуға дайындалуға көмектеседі, осылайша олар университетте бакалавр дәрежесін сәтті аяқтауға мүмкіндік алады. GAC бағдарламасын аяқтаған студенттер АҚШ, Ұлыбритания және Канада сияқты елдерде орналасқан, «Pathway Universities» деп аталатын 120 университетке қабылдану мүмкіндігіне ие болады. Бағдарламаның негізгі құрамына академиялық ағылшын тілі, математика, информатика, оқу дағдылары, бизнес, ғылым және әлеуметтік ғылымдар сияқты пәндер кіреді. Бұдан өзге, бағдарлама ACT емтиханына және TOEFL, IELTS сияқты ағылшын тілі білімін анықтау тестілеріне дайындалуға да мүмкіндік береді.
Шетелдік филиалдар
Халықаралық филиалдар ашу – физикалық қашықтық шектеулерін жеңіп, әлемдік байланысты нығайту мақсатында шетелдік студенттерді тартудың жаңа стратегиясы. Расында, филиалдар ашу жоғары білім беру кеңістігін кеңейтуде маңызды рөл атқарады. Бұрынғы кезде жоғары білімге деген сұраныс артып, АҚШ-тағы көптеген университеттер шетелде филиалдар ашты. Шекарасыз жоғары білім беруді зерттеу орталығының (OBHE) мәліметінше, 2006 жылдан бері әлем бойынша шетелдік филиалдардың саны 43%-ға өсті. Американдық жоғары оқу орындары өсу қарқыны және шетелдегі филиалдар саны бойынша көш бастап, қазіргі шетелдегі филиалдардың шамамен 50%-ын құрайды. Дегенмен, кейбір зерттеулер шетелдік филиалдар түрлі қиындықтармен және мәселелермен бетпе-бет келе жатқанын көрсетеді, мысалы, жергілікті биліктің араласуы, қарқындылық мәселелері, сондай-ақ академиялық беделге және қаржылық жағдайға зиян келтіру сияқты ұзақ мерзімді перспективалар.
sustainability problems, and long term prospects like damage on academic reputations and finance.
Ағылшын тілді елдерде шетел студенттері үшін қиындықтар
Шетелдік студенттердің көпшілігі тіл қолдануда қиындықтарға кезеседі. Мұндай мәселелер студенттің жергілікті достар табуына және жергілікті мәдениетпен танысуына кедергі келтіреді. Кейде осы тілдік кедергілер шетелдік студенттерді ана тілінде сөйлейтіндердің бейхабарлығына немесе құрметсіздігіне ұшыратады. Халықаралық студенттердің көпшілігі оқу орнында қолдау топтарын да таба алмайды. Солтүстік Америкадағы студенттер алмасу бағдарламасына қатысатын барлық колледждерде Халықаралық студенттер кеңсесі бар, бірақ кейде жаңа ортаға бейімделу кезінде олардың студенттерінің жеке қажеттіліктерін қарастыруға мүмкіндіктері мен ресурстары жеткіліксіз болады. Бір елден келген студенттердің саны көбейген сайын, жаңа мәдениетке араласу үшін қолдау да арта түседі. Солтүстік Америка университеттерінде шетелдік студенттер оқу барысында бірнеше қиындықтарға кезеседі. Зерттеулер көрсеткендей, бұл қиындықтар бірнеше түрлі факторларды қамтиды: ағылшын тілін жеткіліксіз білу; Солтүстік Америка мәдениетімен таныс емес; тиісті оқу дағдылары немесе стратегиялары жоқ; академиялық оқу алаңдаушылығы; әлеуметтік өзін-өзі тиімділігі төмен; қаржылық қиындықтар; отбасы мен достарынан бөліну. Америка мәдениеті біртекті емес, әртүрлі деген жалпы түсінікке қарамастан, мәдени біртектіліктің американдық идеологиясы еуроцентрикалық мәдениеттер басқалардан жоғары болғандықтан, әртүрлі мәдениетті адамдар үстем мономәдени канон мен нормаларға сәйкес келуі керек деген американдық ойды білдіреді. АҚШ колледждері мен университеттері ұзақ уақыт бойы Қытайдан келген студенттерді қабылдады, себебі олардың жоғары білім беру жүйесі сұранысты қанағаттандыра алмайды. Қытайдағы 10 миллион оқушы ұлттық колледжге түсу сынағын тапсырады, олар 5,7 миллион университет орындарына үміткер. Шетелдік студенттер АҚШ-тың федералдық көмегіне ие бола алмайтындықтан, колледждер тек шектеулі қаржылық көмек көрсете алады. Қытайдың экономикасының соңғы жылдары өркендеуінің арқасында көбірек қытай отбасылары ақша төлей алады. АҚШ колледждері шетелде де қиындықтарға тап болады. Тесттер мен есептердегі алаяқтық туралы уайымдар кейде жаңалықтардың басты бетінде шығады. Тіпті ағылшын тілін меңгерген қытайлық студенттер де америкалық сыныпта өздерін жақсы сезінуге, сөйлеуге немесе жазуға қабілеті жетпей қалуы мүмкін, онда эссе жазу мен талқылау кең таралған. Қытайдан келген шетелдік студенттер тіл білімімен қатар басқа да қиындықтарға кезеседі. Қытайдың білім беру құрылымы емтиханға бағдарланған білім беруге, білім беру ойлау мен іс-әрекеттерге назар аударады. Оқушылар емтихан нәтижелеріне көбірек көңіл бөледі, ал мұғалімдер студенттерге емтиханда не болуы мүмкін екенін үйрету үшін дәріс беруге көбірек көңіл бөледі. Сонымен қатар, "ата-аналар оқушылардың лекцияларды көбірек тыңдаған сайын, қорытынды сынақтарда жақсы нәтижеге қол жеткізетіндеріне сенімді". 2014-2015 жылдары АҚШ-та 304 040-тан астам қытай студенттері оқығандықтан, Қытай АҚШ университеттері мен колледждеріндегі шетелдік студенттердің ең ірі көзі болып табылады. Бірақ қытай студенттерінің АҚШ-қа келуінің үш толқыны бар. Үш толқынның әрқайсысы қажеттіліктері мен күтулері және қажетті тиісті қолдау қызметтерінің әртүрлілігі бойынша ерекшеленеді. Өкінішке қарай, көптеген жоғары оқу орындары өзгеріп келе жатқан қажеттіліктерге бейімделмеген. Қытай студенттерінің шетелде білім алудың пайдасы бар ма деп ойлауы таңғалдырмайды. Халықаралық студенттерге жаңа ортада табысқа жетуіне кедергі келтіретін мәдени кедергілер де кездеседі. Мысалы, пікір алу мен берудің әртүрлі түрлері бар, бұл академиялық белсенділікке, тіпті шетелдік студенттердің жұмыс және тағылымдама іздеу тәсілдеріне әсер етеді. Ашық болу - халықаралық студенттерге сыныптағы іс-әрекеттерге тап болғанда, әсіресе топтық талқылауларға келгенде, үлкен кедергі болуы мүмкін. Біріншіден, жергілікті студенттерге қатысты тақырыптарды талқылау мәселесі одан әрі пысықтауға мұқтаж болмауы мүмкін, ал шетелдік студенттер үшін студенттің түсіну және үлес қосу қабілеті керісінше төмендеуі мүмкін. Бұл олардың пікірлеріне қызығушылық танытпағандықтан, жұмыстан шығарылған сезімге байланысты болуы мүмкін. Тағы бір мәселе - халықаралық студенттерге қатысты топтық талқылаулар кезінде күтілетін іргетастың жетіспеуі. Бұл жергілікті мәдениетті немесе Ким білдірген "мәдени фактілерді" жақсы түсіну қажеттілігіне байланысты. Бұл халықаралық студенттерге юмор, сөйлеу тілі немесе қарапайым мағыналық байланыстар туралы білім беруге мүмкіндік береді, бұл оларға берілген тақырыпты одан әрі түсінуге көмектеседі. Плагиат академиядағы ең қатыгез құқық бұзушылық болып табылады. Плагиаттың екі түрлі жасырын формасы бар, бірінің ішінде дұрыс сілтемелер мен қайнақтарды қосу үшін қажетті элементтерді жіберу кіреді. Екінші формасы - басқа адамның еңбегін немесе жетістігін мойындамау. Кез келген форманың бұзылуы студенттің қуылтуына әкелуі мүмкін. Кейбір мәдениеттерден келген халықаралық студенттерде плагиат туралы түсінік жоқ. Олардың көпшілігі американдық академиялық стандарттармен таныс емес және колледждер осы сөздің мағынасын нақты анықтауға көңіл бөлмейді. Мысалы, көптеген халықаралық студенттер басқа біреудің еңбегінен тіпті бір ғана сөйлемді қолдану плагиат болып саналатынын білмейді. Көптеген колледждер плагиат жасаған жұмыстары үшін студенттерге "E" бағасын қояды және болашақта жасалған құқық бұзушылықтар сыныптан сүріп шығуға немесе университеттің құрамынан шығаруға әкелуі мүмкін.
Психикалық денсаулық
Шетелде оқып жүрген студенттер өмірін өзгертетін жағдайға тап болады, бұл олардың психикалық денсаулығына кері әсер ететін қиындықтар тудыруы мүмкін. Көптеген студенттер жаңа ортаға бейімделу кезеңінде үй сағыну, жалғыздық сезіну, құрбыларынан оқшаулану және шетелде жүргенде мәдени айырмашылықтарды түсінуде қиындықтарға тап болады. Кейбір мәдениеттерде психикалық ауру – әлсіздік белгісі деп есептеледі. Осы себепті, студенттер өз күштерімен күресіп жеңе алатындарына сенеді, көмек сұрамайды, бұл олардың психикалық денсаулығының нашарлауына әкелуі мүмкін. Әсіресе Қытайдан келген студенттердің арасында екі кең таралған симптом бар: студенттердің 45%-ы депрессияға, ал 29%-ы алаңдаушылыққа шалдыққан. Халықаралық студенттердің алаңдаушылыққа түсуіне себеп болатын стресс факторлары көптеген мәселелермен байланысты, соның ішінде академиялық қысым, қаржылық қиындықтар, жаңа мәдениетке бейімделу, достар табу және жалғыздық сезімі. Халықаралық студенттер көбінесе оқытушылар мен ересектерге қарағанда, өздерінің курстастарынан қолдау күтеді. Жаңа ортада дос таба алмаған студенттер, жақын қарым-қатынас орнатқан студенттерге қарағанда бейімделуде көбірек қиындыққа тап болады. COVID-19 пандемиясы кезінде көптеген студенттер қашықтан оқуға көшті және онлайн сабақтарға қатысу үшін уақыт айырмашылығын жеңуге мәжбүр болды, бұл ұйқының бұзылуына, әлеуметтік оқшаулануға және психикалық денсаулық проблемаларының көбеюіне әкелді. Тіл және коммуникациядағы кедергілер студенттердің уайым мен стрессін арттырады. Халықаралық студенттер тілдік кемсітушілікке ұшырауы мүмкін, бұл психикалық денсаулық белгілерін күшейтеді. Тілдік кемсітушілік шетелдіктерге қатысты кемсітушіліктен гөрі қауіптірек екенін нақтылайтын дәлелдер жоқ. Дегенмен, тілдік кемсітушілік шетелдіктерге қатысты қарапайым кемсітушіліктен гөрі үлкен рөл атқара ма, жоқ па, соған қатысты нақты мәліметтер де жоқ. Сондай-ақ, олар кәсіби көмекке жүгінуге қатысты үлкен ұят сезіміне тап болуы мүмкін, сондықтан студенттерге қол жеткізудің топтық әдістері тиімдірек болуы мүмкін. Бірлескен семинарлар мен мәдени алмасу топтары сияқты іс-шаралар студенттер арасында бірлестік сезімін қалыптастыруға көмектеседі. Бұған қоса, психикалық денсаулық ресурстарын және кеңес беру қызметтерін жақсартуға, оларға қолжетімділікті арттыруға күш жұмсау қажет. Әлеуметтік жұмыскерлер, оқытушылар мен академиялық қызметкерлерді оларға тиісті қолдау көрсету үшін алдын ала даярлауға болады.
Шетелде оқу
Шетелде оқу – студенттің өз елінен басқа елде білім алу мүмкіндігін пайдалануы. Бұл бастауыш, орта және жоғары білім алуға дайын студенттерге қатысты. 2012 жылғы зерттеу көрсеткендей, АҚШ-тағы жоғары білім беру ұйымдарында оқыған студенттердің шамамен 9,4% шетелде оқып жатыр, және бұл – тәжірибе экономикасының бір бөлігі. Шетелде оқу – халықаралық студенттер үшін бағалы бағдарлама, себебі ол студенттердің басқа мәдениеттер туралы білімін кеңейтуге және түсінуін арттыруға бағытталған. Халықаралық білім беру студенттерге тілдік және коммуникативтік дағдыларын жетілдіруге ғана көмектеспейді, сонымен қатар оларға өз білімдерін дамытуға және болашақ мансаптарында пайдалы болатын жаңа көзқарас пен мәдениаралық түсінік қалыптастыруға көмектеседі. Халықаралық білім беру сапасын анықтайтын негізгі факторлар – транзакциялық динамика (сыртқы жағдайлар мен халықаралық студент арасындағы өзара әрекеттесу), ортаның сапасы және студенттің бейімделу қабілеті.
Тұрғын үй
Тұру жағдайы – шетелде оқу тәжірибесінің маңызды факторы.
Оң эмоционалдық
Аффективтілік – эмоционалдық қалыптасу: оң аффективтілік жоғары адамдар қуаныш, көтеріңкілік сияқты жағымды эмоциялар мен көңіл-күйлерді басынан өткізеді және әлемді, оның ішінде өздерін және басқа адамдарды жағымды жарықтан қарастырады. Олар көңілді, құлшыныспен, сергекті, қоғамдық және күшті болуға бейім. Зерттеулер көрсеткендей, шетелде оқып жатқан және жағымды эмоционалдық бейімділікке ие студенттер айналағы ортамен қанағаттану деңгейі жоғары және онымен белсенді әрекеттеседі; олар тұратын елдің азаматтық мінез-құлқына қатысады.
Түзету тұжырымдамалары
Шетелдік студенттердің қалыпты өмірге бейімделуіне қатысты зерттеулерге сәйкес келетін шетелдік жұмыс ортасына бейімделу тұжырымы және оның іске асырылуы кең әдістемелік талқылаулардың нысаны болды.