Кіріспе
Фриленд, Мичигандағы әуежай
MBS халықаралық әуежайы Мичиган штатының Фриленд қаласында орналасқан, жақын маңдағы Мидленд, Бей-Сити және Сагинау қалаларына қызмет көрсететін коммерциялық және жалпы авиациялық әуежай. Ол Федералдық авиация басқармасының (FAA) 2017–2021 жылдарға арналған Біріктірілген әуежай жүйелерінің ұлттық жоспарына енгізілген, онда ол негізгі коммерциялық қызмет көрсету орталығы емес деп санатталған. MBS бұрын Три-Сити әуежайы немесе Фриленд Три-Сити әуежайы деп аталған, бұл аймақтың «Три-Сити» деген лақап атын көрсетеді. 1994 жылы әуежайдың атын MBS халықаралық әуежайы деп өзгертуге себеп – АҚШ бойынша «Три-Сити» әуежайы деп аталатын басқа әуежайлармен шатасуды болдырмау. Әуежай үш муниципалитетке тиесілі болғанымен, IATA және FAA бойынша әуежайға байланысты қала атауы – Сагинау, яғни бақылау мұнарасы ұшқыштарға «Сагинау мұнарасы» деп белгілі. Коммерциялық әуежай – Бей округі мен Мидленд және Сагинау қалаларына тиесілі ерекше муниципалдық орган. Әуежай аты осы үш қаланың аттарының бас әріптерінен құралған және оны әрқайсысынан үш мүшеден тұратын тоғыз мүшелі комиссия басқарады. 2012 жылдың қазан айында MBS 1965 жылы салынған ескі үш қақпалы терминалдың орнына 55 миллион долларлық жаңа алты қақпалы терминалды ашты. Бұл жобаның құрылысы жоспардан шамамен бір жыл бұрын аяқталды. 2012 жылдың қазанынан бері бос тұрған ескі терминал 2017 жылы бұзылды. MBS халықаралық әуежайы 2018 жылы жолаушылар саны 13 пайызға өскен табысты жылды өткізді және әуежай жаңа жылды қарсы алу үшін негізгі ұшу-қону жолағын күрделі жөндеуден өткізуге дайын болды. 2022 жылы MBS-тің ТҚҚ бақылау-өткізу пунктерінде куәлікті растау технологиясы (CAT) орнатылды. Жолаушылар өздерінің жеке куәліктерін машинаға енгізеді, бұл қауіпсіздік процесіндегі байланыс нүктесін азайтады. Әуежай – Лос-Анджелес Доджерс командасына қарасты бейсбол командасы, Ұлы көлдер лонсының демеушісі.
Тарих
Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде федералды үкімет жер сатып алып, түрлі әуе оқу жобалары үшін пайдаланылатын Три Сити әуежайының құрылысын бастады. Лагерьдегі казармаларда тұратын неміс соғыс тұтқындары әуежайдың күтіміне көмектесті. Соғыстан кейін әуежай жергілікті билікке берілді. Әуежайдың азаматтық басқаруы 1940 жылдардың ортасында қайта жаңғыртылды. Әуежайдың солтүстік жағындағы қазіргі терминал 2012 жылдың 31 қазанында ашылды. Бұл терминал, әуежайдың батыс жағындағы ескі терминалды алмастырды, RS&H компаниясымен жобаланған және құны 55 миллион долларға бағаланған. Әуежай комиссиясы 2006 жылы заманауи жолаушылар терминалын салу жоспарларын бекітті, ал құрылыс 2008 жылы басталды. Әуежай басшылары бұл терминалдың МБС-ке көбірек әуе компанияларын және бәсекелестікті әкелетініне үміттенеді. 2004 жылғы АҚШ президенттік сайлау кезінде Джордж Бушты қолдау үшін өткен митингтерге қатысу үшін Air Force One әуежайға екі рет қонды. Ол 2020 жылдың 10 қыркүйегінде сол кездегі президент Дональд Трамптың сайлауалды сөйлеуі үшін, ал соңғы рет 2024 жылдың 14 наурызында президент Джо Байденнің сайлауалды сапары үшін келді. 1974 жылы президент Ричард Никсон әуежайда сөз сөйлеп, Конгресске кандидат Джеймс Спарлингті қолдауға келген кезде Air Force One әуежайға қонған болатын. 1992 жылы вице-президент Дэн Куэйл 1992 жылғы президенттік сайлаудың алдындағы күні ангардан сөйлеген кезде Air Force Two да әуежайға келді.
Бұрынғы әуе компаниясы қызметі
1980 және 1990 жылдары MBS әуежайында үлкен өсім тіркелді. Осы кезеңде әуе тасымалдау кеңейіп, көптеген әуе компаниялары MBS-ке қызмет көрсетуді бастады. Air Canada (Air Ontario компаниясымен жұмыс істейді) MBS-ке Торонто, Онтарио, Канада бағыты бойынша жалғыз халықаралық рейсімен қызмет көрсетті. Allegiant Air 2011 жылдың соңында Orlando Sanford қаласына MD 80 ұшағымен апта сайынғы рейстермен MBS-ке қызмет көрсетуді бастады, бірақ бір жылдан кейін рейстер тоқтатылды. Бірнеше жылдан кейін Allegiant Air Флинттен жұмыс істей бастады, қазір ол әуе компаниясының операциялық базасы болып табылады. American Eagle Airlines компаниясы Shorts 360 турбовинтті ұшақтарымен Чикаго О'Хейр, сондай-ақ Лансинг, Гранд-Рапидс, Каламазу және Траверс-Сити қалаларына рейстер жасады. American компаниясы 1980 жылдардың соңында MBS-тен кетіп қалды. Қазір жойылған ATA Airlines тасымалдаушысы Chicago Express Airlines 1990 жылдардың басында Jetstream 31 турбовинтті ұшағымен Чикаго Мидвей әуежайына күнделікті рейстермен MBS-ке қызмет көрсетті. Delta Connection тасымалдаушысы Comair 1990 жылдардың ортасында 30 орындық Embraer EMB 120 Brasilia турбовинтті ұшағымен MBS-ті Цинциннатидегі хабымен байланыстырды. Comair MBS-тен кетіп, кейіннен 2001 жылы Флинтте қызмет көрсетуді бастады. Delta Connection 2010 жылы Northwest Airlines компаниясымен біріккеннен кейін MBS-ке қайта оралды. Continental Airlines 1980 жылдары McDonnell Douglas DC 9 және Boeing 737 ұшақтарымен Кливлендтегі хабына негізгі рейстермен қызмет көрсетті. 1980 жылдардың соңында магистральдық рейстер Beechcraft 1900 турбовинтті ұшақтарымен Continental Express рейстеріне дейін төмендетілді. 1992 жылы Флинтке және Чикаго Мидвейге де рейстер болды. Әуе компаниясы MBS-тен 1990 жылдардың ортасында кетіп, 2002 жылы қайта оралды. 2003 жылы Кливлендке рейстер қайта бағытталды. Republic Airlines 1960 жылдары DC 9 ұшағымен MBS-ті Детройтпен байланыстыра бастады. Осы кезеңде Republic Express Флинтке, Гранд-Рапидске және Траверс-Ситиге турбовинтті рейстер ұсынды. 1980 жылдары Republic компаниясы Northwest Airlines компаниясымен бірікті, ол MBS үшін маңызды ойыншыға айналды. MBS-де өткен 20 жылдан астам уақыт ішінде Northwest Детройт пен Миннеаполис/Сент-Пол қалаларына McDonnell Douglas DC 9 сериялы ұшақтарымен, сондай-ақ Boeing 727 және Airbus A319 & A320 ұшақтарымен қызмет көрсетті. Northwest Airlink, Northwest-тің аймақтық бренді, 1980 жылдары MBS-ті Флинтке, Лансингке және Альпенаға турбовинтті ұшақтармен байланыстырды және ақырында Детройт пен Миннеаполиске CRJ рейстерімен Northwest-ті қолдады. 2008 жылы Northwest CRJ 200 өңірлік ұшағымен Нью-Йорктегі ЛаГуардия әуежайына күнделікті тоқтамайтын рейстер жасады. Northwest Airlines кейіннен 2010 жылы Delta Air Lines компаниясымен бірікті. Delta Connection, Delta-ның аймақтық бренді, бүгінгі күнге дейін Детройтке рейстермен MBS-ке қызмет көрсетуде. Skyway Airlines (The Midwest Express Connection) 1990 жылдары MBS-ке Милуоки, Висконсин штатына Beechcraft 1900 турбовинтті ұшағымен қызмет көрсетті. Skyway 1990 жылдардың соңында Торонто, Флинт және Гранд-Рапидске де рейстер жасауға тырысты. Әуе компаниясы 1990 жылдардың соңында қызметін тоқтатты. United Airlines коммерциялық рейстер басталғаннан бері MBS-ке негізгі рейстермен қызмет көрсетіп келеді. 1980 және 1990 жылдары United Boeing 737 және 727 ұшақтарымен MBS-ті Чикагомен байланыстырды. 1980 жылдары Денвер, Колорадоға да рейстер болды. Mainline United 2001 жылы MBS-тен кетіп, оның орнына United Express келді, ол әлі күнге дейін Чикаго О'Хар халықаралық әуежайына негізінен 50 орындық ұшақтармен қызмет көрсетуде. US Airways 1996 жылы MBS-ке Fokker 100 және Boeing 737 ұшақтарымен Питтсбургтегі бұрынғы хабына рейстер жасауды бастады. Негізгі рейстер аяқталғаннан кейін көп ұзамай US Airways Express Питтсбург рейстерін Beech 1900 және Saab 340 ұшақтарымен жалғастырды. US Airways 2002 жылдың соңында 11-ші тараудағы банкроттан қорғауға түскеннен кейін екі күннен кейін MBS-ке қызмет көрсетуді тоқтатты. Ол кезде бұл қалаға US Airways үшін жалғыз тоқтатылған бағыт болды. Ақырында, US Airways сонымен қатар Флинтті, Лансингті, Каламазуо мен Гранд-Рапидсті тастап кетті, Детройтті US Airways қызмет көрсететін жалғыз Мичиган бағыты ретінде қалдырды.
Ағымдағы операциялар
SkyWest Airlines компаниясы United Express компаниясына жердегі қызметтер көрсетеді. United Express көбінесе CRJ 200 ұшақтарымен Чикаго О’Хар қаласына ұшады. CRJ 200 ұшағы (Air Wisconsin компаниясымен орындалатын рейстер) 4 Economy Plus және 46 Economy орындықтан тұрады. DAL Global Services компаниясы MBS әуежайында Delta Connection үшін жердегі қызметтерді қамтамасыз етеді, онда CRJ7 және CRJ9 ұшақтары пайдаланылады. CRJ7 ұшақтарында 9 бірінші класс, 16 Delta Comfort+ және 44 негізгі кабина орындықтары бар. CRJ9 ұшақтарында 12 бірінші класс, 20 Delta Comfort+ және 38 негізгі кабина орындықтары бар. Рейстерді Endeavor Air және кейде SkyWest компаниялары орындайды.
Апаттар мен оқиғалар
1958 жылдың 6 сәуірінде Capital Airlines 67 рейсімен ұшқан Vickers Viscount N7437 ұшағы жақындау кезінде тоқтап, құлады. Борттағы 47 адамның барлығы қаза тапты. Апаттың себебі көлденең тұрақтандырғышта мұз жиналуына байланысты деп саналды. 1987 жылдың 16 тамызында Northwest Airlines MD 80, Northwest Airlines 255 рейсі MBS әуежайынан ұшып шықты. MBS-ден ұшып шыққаннан кейін, ұшақ Детройт әуежайында жолаушыларды қысқа уақытқа тоқтатты, содан кейін Аризона штатының Феникс қаласына бағыт алғанда құлады. Апат салдарынан 148 жолаушы мен алты экипаж мүшесі қаза тапты. Тек бір адам ғана аман қалды. 2016 жылдың 30 мамырында Cessna 170 ұшағы MBS International әуежайына қонғанда зақымданып, жарамсыз болды. Ұшқыш ұзын тік сызықпен қону жолына жақындағанда, қону үшін жылдамдығын төмендеткен кезде ұшақ күйреп, ұшу-қону жолағына қатты соқтығысқандығын хабарлады. Ұшқыш соққыдан кейін қонуды жұмсарту үшін қуатты арттырғанын, бірақ оң жақ негізгі тірегі алғашқы соққыдан кейін құлап кеткенін айтты. Содан кейін ұшақ ұшу-қону жолағынан солға бұрылып, алдыңғы бөлігімен төңкерілді. Апаттың себебі ұшқыштың қону кезінде шабуыл бұрышының шегінен шығуы, нәтижесінде аэродинамикалық құлау, қатты қону, оң жақ негізгі тірегінің құлауы, ұшу-қону жолағынан шығуы және ұшақтың алдыңғы бөлігінің төңкерілуі болды. 2023 жылдың 8 қыркүйегінде шұғыл көмек бригадалары сағат 13:00 шамасында екі қозғалтқышты Cessna 310 ұшағында проблемалар туындағанын білді. Белгісіз себептерге байланысты ұшақ ұшып кеткен MBS әуежайына қайта орала алмады. Ұшақ Сагинодағы Гарри Браун әуежайына, содан кейін Каро қаласындағы Тускола аймақтық әуежайына бағыт алды, соңында Флинт қаласындағы Бишоп халықаралық әуежайына шұғыл қону жасады. 2023 жылдың 21 қыркүйегінде бір қозғалтқышты винтті ұшақта қону шанағымен проблемалар туындады. Ұшу жолағына қонған кезде қону шанағы құлап кетті. Ұшақта үш жолаушы болды, бірақ ешкім жарақаттанбады және ұшақтың жағдайы тұрақты деп хабарланды. 2024 жылдың 20 сәуірінде Cirrus SR22T бір қозғалтқышты винтті ұшағы Беллэрден Понтиакқа бағыт алғанда, ұшқыш механикалық ақауларды сезінгенін хабарлады. Ұшақ MBS International әуежайына қайырылды, онда шұғыл көмек бригадалары келді және ұшақ қауіпсіз қонды деп хабарлады.
Көлік
Жалға берілетін автокөліктерді Hertz Rent A Car, Enterprise Rent A Car, Avis Car Rental, National Car Rental және Budget Rent a Car компаниялары қамтамасыз етеді. Сонымен қатар, жолаушыларға түрлі такси және лимузин қызметтері де қолжетімді.
Кеңейту
2019 жылдың шілдесінде FAA MBS әуежайына такси жолының құрылысына 4,65 миллион доллар бөлінетінін хабарлады. Оның ішінде 1,3 миллион доллар міндетті қаржыландыру және 3,3 миллион доллар дискрециялық қаржыландыру қарастырылған. Аталған жоба терминалдық аймаққа кіру және шығу үшін екінші қосымша құрылыс жасады, соның нәтижесінде тиімділік артуы күтілді. 2023 жылдың шілдесінде MBS әуежай комиссиясы Джексонвилл қаласындағы RS&H компаниясының ірі ұшу-қону жолағын күрделі жөндеу жобасының құрылыс басқарушысы болып тағайындалғанын мәлімдеді. 14/32 ұшу-қону жолағының жөндеу жұмысы үш айдың ішінде аяқталуы және құны 530 000 долларды құрауы тиіс.