Америкалық дельта блюз әншісі және гитаршы Сон Хаус туралы

Кіріспе

Американдық Дельта блюз әншісі, гитарист (1902-1988)
Сан Хаус

Эдвард Джеймс "Сон" Хаус-младший (21 наурыз 1902 - 19 қазан 1988) – американдық Дельта блюз әншісі және гитарист, ән айту және слайд-гитарада ойнаудың эмоционалды стилімен танымал. Дінсіз музыкаға ұзақ жылдар бойы қарсы тұрғаннан кейін, ол уағыздаушы болып, бірнеше жыл шіркеу пасторы ретінде жұмыс істегеннен соң, 25 жасында блюз орындауға көшті. Жаңадан үйренген музыкалық тілінде уағыздаудың ырғақтығын, дауыстық күшін және эмоциялық қарқындылығын пайдаланып, ол тез арада ерекше стильді дамытты. Parchman Farm түрмесінде өткізген уақытында музыкалық шеберлігі жетілді, Миссисипи дельтасының ең көрнекті блюз әртісі Чарли Паттон оны 1930 жылы Paramount Records үшін жаздыру сессиясына шақырды. Ұлы депрессияның басында шығарылған жазбалар көп сатылмады және ұлттық деңгейде танымал болған жоқ. Алайда, Хаус жергілікті жерде танымал болды және 1930 жылдары Паттонның серіктесі Вилли Браунмен бірге Коахома округінің жетекші музыканты болды. Ол Роберт Джонсон мен Мадди Уотерске зор ықпал етті. 1941 және 1942 жылдары Хаус пен оның тобының мүшелерін Алан Ломакс пен Джон У. Уорк Конгресс кітапханасы және Фиск университеті үшін жаздырып алды. Келесі жылы ол Дельтадан Нью-Йорк штатының Рочестер қаласына көшіп, музыканы тастап кетті. 1964 жылы Canned Heat тобының негізін қалаушы Алан Уилсон Сонды тауып, оның ескі жазбаларын тыңдатты, себебі Сон өзінің жолын жоғалтқан еді. Ол оны музыкаға қайта оралуға ынталандырды, нәтижесінде «Father of Folk Blues» дүниеге келді. Уилсон тіпті «Empire State Express» әнінде екінші гитарада, ал «Levee Camp Moan» әнінде гармоникада ойнады. Хаустың менеджері Дик Уотерман: «Алан Уилсон Сон Хаусты таба алды», – деді. Ол өзінің репертуарын қайта үйреніп, ойын-сауықшы ретінде мансап құрды, жас, көбінесе ақ нәсілді көрермендер үшін кофеханаларда, фольклорлық фестивальдерде және американдық фольклорлық музыканың қайта жандануы кезінде концерттік турларда «фольклорлық блюз» әншісі ретінде өнер көрсетті. Ол бірнеше альбом жазды, сондай-ақ кейбір бейресми жазылған концерттері де альбомдар түрінде шығарылды. 2017 жылы оның «Preachin' the Blues» синглы Блюз даңқына енгізілді. Ол үш бауырдың екіншісі болды және жеті-сегіз жасқа дейін ата-анасы ажырасқанға дейін Миссисипи дельтасының ауылдық жерінде өмір сүрді. Оның әкесі, Эдди Хаус аға, музыкант болған, ағаларымен бірге тубада ойнайтын, кейде гитарада да тартып мінетін. Ол шіркеудің мүшесі болғанымен, ішімдік ішетін, ішімдікке байланысты бір кезде шіркеуден шығып кеткен, бірақ кейін ішімдіктен бас тартып, баптист діяконы болды. Жасырақта Эдди Хаус дінге және шіркеуге баруға деген отбасылық адаллықты қабылдады. Ол отбасының музыкаға деген сүйіспеншілігін де қабылдады, бірақ ән айтумен шектелді, отбасылық аспаптар тобына қызығушылық танытпады және діни нанымдарына байланысты блюзге қарсы болды. Хаустың ата-анасы ажырасқаннан кейін анасы оны Миссисипидің Виксбург қаласынан Миссисипи өзенінің арғы жағындағы Луизиана штатының Таллула қаласына алып кетті. Ол жасөспірім шағында олар Альжирге, Нью-Орлеанға көшіп барды. Осы жылдарды еске алып, ол кейіннен блюзді жек көретінін және шіркеуге баруға деген құштарлығын айтты (өзін «шіркеуші» және «шыркеуге бойын берген» деп сипаттады). Ол 15 жасында, әрине, Альжирде тұрып уағыздай бастады. 19 жасында, Дельтада тұрып, ол Нью-Орлеаннан келген Кэрри Мартинге үйленді. Бұл Хаус үшін маңызды қадам болды; ол шіркеуде үйленді және отбасының қарсылығына қарамастан осы қадамға баруға бел буды. Олар Луизиана штатының Центервилл қаласына көшіп, оның әкесінің фермасына көмектесті. Бірнеше жылдан кейін Хаус өзін пайдаланғандай сезініп, көңілі қалды, ол былай деп еске алады: «Мен оны қақпа бағанасына іліп тастадым, оның әкесі маған қайта оралып, тағы да егін егіп аламыз деп айтты». Шамамен сол уақытта, 1922 жылы Хаустың анасы қайтыс болды. Кейінгі жылдары ол әлі де некеге байланысты ашулы болды және Кэрри туралы «Ол Нью-Орлеандық әйелдердің бірі ғана еді» деді. Хаустың фермерлік жұмыстың өзіне деген наразылығы жас кезінде атқарған көптеген қарапайым жұмыстарға да қатысты. Ол жиі көшіп-қонып, бірде болат зауытында жұмыс істеуге Шығыс Сент-Луиске кетті. Ол Луизианадағы жылқы фермасында жұмыс істегенді ұнататын, кейін ол өзінің қойылымдарында ковбой шапқышын киіп атап өтті. Ол қол еңбегінен қашуды егерме жасынан кейін, «сенімге ие болған» тәжірибеден кейін, алдымен баптистік шіркеуде, содан кейін түсті методист епископтық шіркеуінде ақылы пастор ретінде қабылданды. Алайда ол өзінің міндеттеріне қайшы келетін әдеттерге салынып, әкесі сияқты ішімдік ішіп, әйелдермен қарым-қатынас жасады. Бұл оны бірнеше жылдық күреснен кейін шіркеуді тастап, толық уақытты қызметінен бас тартуға әкелді, бірақ ол уақыт-уақытпен уағыздауын жалғастырды.

Edward James "Son" House Jr. (March 21, 1902 – October 19, 1988) was an American Delta blues singer and guitarist, noted for his highly emotional style of singing and slide guitar playing. After years of hostility to secular music, as a preacher and for a few years also working as a church pastor, he turned to blues performance at the age of 25. He quickly developed a unique style by applying the rhythmic drive, vocal power and emotional intensity of his preaching to the newly learned idiom. In a short career interrupted by a spell in Parchman Farm penitentiary, he developed his musicianship to the point that Charley Patton, the foremost blues artist of the Mississippi Delta region, invited him to share engagements and to accompany him to a 1930 recording session for Paramount Records. Issued at the start of the Great Depression, the records did not sell and did not lead to national recognition. Locally, House remained popular, and in the 1930s, together with Patton's associate Willie Brown, he was the leading musician of Coahoma County. There he was a formative influence on Robert Johnson and Muddy Waters. In 1941 and 1942, House and the members of his band were recorded by Alan Lomax and John W. Work for the Library of Congress and Fisk University. The following year, he left the Delta for Rochester, New York, and gave up music. In 1964, Alan Wilson, co founder of the band Canned Heat, found Son and had him listen to his old recordings as Son had lost his way. He encouraged him to find his way back to the music and from this collaboration, Father of Folk Blues was born. Wilson even played second guitar on “Empire State Express” and the harp on ”Levee Camp Moan”. Son's manager Dick Waterman said,” Al Wilson helped Son House find Son House”. He relearned his repertoire and established a career as an entertainer, performing for young, mostly white audiences in coffeehouses, at folk festivals and on concert tours during the American folk music revival, billed as a "folk blues" singer. He recorded several albums and some informally taped concerts have also been issued as albums. In 2017, his single "Preachin' the Blues" was inducted into the Blues Hall of Fame. the second of three brothers, and lived in the rural Mississippi Delta until his parents separated when he was about seven or eight years old. His father, Eddie House Sr., was a musician, playing the tuba in a band with his brothers and sometimes playing the guitar. He was a church member but also a drinker; he left the church for a time as a result of his drinking, but then gave up alcohol and became a Baptist deacon. Young Eddie House adopted the family commitment to religion and churchgoing. He also absorbed the family love of music but confined himself to singing, showing no interest in the family instrumental band, and hostile to the blues on religious grounds. When House's parents separated, his mother took him to Tallulah, Louisiana, across the Mississippi River from Vicksburg, Mississippi. When he was in his early teens, they moved to Algiers, New Orleans. Recalling these years, he would later speak of his hatred of blues and his passion for churchgoing (he described himself as "churchy" and "churchified"). At fifteen, probably while living in Algiers, he began preaching sermons. At the age of nineteen, while living in the Delta, he married Carrie Martin, an older woman from New Orleans. This was a significant step for House; he married in church and against family opposition. The couple moved to her hometown of Centerville, Louisiana to help run her father's farm. After a couple of years, feeling used and disillusioned, House recalled, "I left her hanging on the gatepost, with her father tellin' me to come back so we could plow some more." Around the same time, probably 1922, House's mother died. In later years, he was still angry about his marriage and said of Carrie, "She wasn't nothin' but one of them New Orleans whores". House's resentment of farming extended to the many menial jobs he took as a young adult. He moved frequently, on one occasion taking off to East Saint Louis to work in a steel plant. The one job he enjoyed was on a Louisiana horse ranch, which later he celebrated by wearing a cowboy hat in his performances. He found an escape from manual labor when, following a conversion experience ("getting religion") in his early twenties, he was accepted as a paid pastor, first in the Baptist Church and then in the Colored Methodist Episcopal Church. However, he fell into habits which conflicted with his calling, drinking like his father and probably also womanizing. This led him, after several years of conflict, to leave the church, ceasing his full time commitment although he continued to preach sermons from time to time.

Блюз орындаушысы

1927 жылы 25 жасында Хаус музыкалық көзқарасын діни сенімге айналғандай тез және күрт өзгертті. Кларксдейлдің оңтүстігіндегі шағын елді мекенде ол өзінің ішуші серіктерінің бірі – Джеймс МакКой немесе Уилли Уилсонның (оның естеліктері әртүрлі болды) бұрын естімеген шишалы гитарада ойнағанын естіді. Ол бірден блюзге деген көзқарасын өзгертіп, Фрэнк Хоскинс деген музыканттан гитара сатып алды және бірнеше апта ішінде Хоскинс, МакКой және Уилсонмен бірге сахнаға шықты. МакКойдан үйренген екі әні кейін оның ең танымал туындылары болды: "My Black Mama" және "Preachin' the Blues". Оның тағы бір шабыт көзі – Руб Лейси, ол 1927 жылы Columbia Records үшін жазба жасаған (бірақ бірде-бір ән шығарылмады), ал 1928 жылы Paramount Records үшін (екі ән шығарылды) жаздырған, әлдеқайда белгілі орындаушы еді. Таңғаларлықтай қысқа мерзім ішінде, тек осы төрт музыкантты үлгі етіп алып, Хаус діни ән айтуы мен қарапайым шишалы гитара стиліне негізделген блюз стилін кәсіби деңгейге жеткізді. 1927 немесе 1928 жылдары ол бір музыкалық клубта ойнап тұрғанда, бір адам атыс бастады, Хаустың аяғына оқ тиді, ал ол адамды өлтірді деген қауесет тарады. Хаус Миссисипи штатының түрмесінде (Parchman Farm) 15 жылға сотталды, оның ішінде 1928-1929 жылдары екі жыл өтті. Ол өзінің қайта қаралып, босатылуына отбасының шағымы себеп болғанын айтты, сонымен қатар олар жұмыс істейтін ықпалды ақ терілі фермердің араласуы туралы да еске алды. Оқиғаның болған күні мен жазаның ұзақтығы нақты емес; Хаус әртүрлі сұхбат берушілерге әртүрлі мәліметтер берді, ал оның өмірбаянын жазған Дэниел Бомонт Коахома округінің сот актілерінде немесе Миссисипи штатының түзеу департаментінің мұрағатында ешқандай мәлімет таппады. 1929 немесе 1930 жылдың басында босатылғаннан кейін Хаусқа Кларксдейлден кетіп, қашықта тұруға кеңес берілді. Ол Джонстаунға жаяу жүріп, Кларксдейлден солтүстікке қарай он алты шақырым жердегі және Арканзас штатының Хелена қаласынан сегіз шақырым жердегі Лула деген шағын қалаға баратын пойызға отырды. Қызығы, Дельта блюзінің ұлы жұлдызы Чарли Паттон да Лулада, дерлік жер аударылған күйде болды. Паттонның өмірбаянының авторлары Стивен Кальт пен Гейл Дин Уордлоу олардың музыкалық серіктестігіне күмән келтірді. Олар Хаустың музыкалық шеберлігінің Паттонмен және сол кезде қарым-қатынасы нашар болған Браунмен бірге ойнауға жеткіліксіз деп санайды. Сонымен қатар, олар Хаустың Лулада би кештерінде ойнамағаны туралы мәлімдемесін келтірді. Бомонт Хаустың Паттонмен дос болғанын, онымен бірге концерттерге саяхаттайтынын, бірақ жеке-жеке ойнайтынын айтты.

In 1927, at the age of 25, House underwent a change of musical perspective as rapid and dramatic as a religious conversion. In a hamlet south of Clarksdale, he heard one of his drinking companions, either James McCoy or Willie Wilson (his recollections differed), playing bottleneck guitar, a style he had never heard before. He immediately changed his attitude about the blues, bought a guitar from a musician called Frank Hoskins and within weeks was playing with Hoskins, McCoy and Wilson. Two songs he learned from McCoy would later be among his best known, "My Black Mama" and "Preachin' the Blues". Another source of inspiration was Rube Lacey, a much better known performer who had recorded for Columbia Records in 1927 (no titles were released) and for Paramount Records in 1928 (two titles were released). In an astonishingly short time, with only these four musicians as models, House developed to a professional standard a blues style based on his religious singing and simple bottleneck guitar style. Around 1927 or 1928, he had been playing in a juke joint when a man went on a shooting spree, wounding House in the leg, and he allegedly shot the man dead. House received a 15 year sentence at the Mississippi State Penitentiary (Parchman Farm), of which he served two years between 1928 and 1929. He credited his re examination and release to an appeal by his family, but also spoke of the intervention by the influential white planter for whom they worked. The date of the killing and the duration of his sentence are unclear; House gave different accounts to different interviewers, and searches by his biographer Daniel Beaumont found no details in the court records of Coahoma County or in the archive of the Mississippi Department of Corrections. Upon his release in 1929 or early 1930, House was strongly advised to leave Clarksdale and stay away. He walked to Jonestown and caught a train to the small town of Lula, Mississippi, sixteen miles north of Clarksdale and eight miles from the blues hub of Helena, Arkansas. Coincidentally, the great star of Delta blues, Charley Patton, was also in virtual exile in Lula, The musical partnership is disputed by Patton's biographers Stephen Calt and Gayle Dean Wardlow. They consider that House's musicianship was too limited to play with Patton and Brown, who were also rumoured to be estranged at the time. They also cite one statement by House that he did not play for dances in Lula. Beaumont concluded that House became a friend of Patton's, traveling with him to gigs but playing separately.

Жазу

1930 жылы Paramount Records компаниясының өкілі Арт Лейбли Паттонды Висконсин штатының Графтон қаласында тағы бірнеше ән жаздыруға көндіру үшін Лулаға сапарлады. Паттонмен бірге Хаус, Браун және пианист Луиза Джонсон да келді, олардың бәрі лейбл үшін жазба жасады. 1967 жылғы қазанда Америка халық фестивалінің еуропалық гастроліне Скип Джеймс пен Букка Уайтпен бірге қатысты. Жас гитарист Алан Уилсон (кейін Canned Heat тобының мүшесі) Хаустың жанкүйері болды. Продюсер Джон Хаммонд 22 жастағы Уилсоннан «Сон Хаусты Сон Хаус сияқты ойнауға үйрет» деп өтінді, себебі Уилсон блюз стилінен жақсы хабардар болды. Соңынан Хаус «Father of Folk Blues» альбомын жазды, кейін «Father of Delta Blues: The Complete 1965 Sessions» деген 2 CD жинағы ретінде қайта шығарылды. Хаус Уилсонмен бірге тікелей эфирде өнер көрсетті, оның «Levee Camp Moan» әні «John the Revelator: The 1970 London Sessions» альбомында тыңдауға болады. Хаус 1968 жылғы 19 наурызда Сиэтл фольклорлық қоғамының ұйымдастыруымен Сиэтлде өнер көрсетті. Концертті Боб Уэст жазды және 2006 жылы Acola Records компаниясы CD ретінде шығарды. Аркола CD-сіне Хауспен 1969 жылғы 15 қарашада Сиэтлде жазылған сұхбат та кірді. 1970 жылдың жазында Хаус тағы бір рет Еуропаға гастрольдік сапар жасады, соның ішінде Монтрё джаз фестивалінде өнер көрсетті; оның Лондон концерттерінің жазбасын Liberty Records компаниясы шығарды. 1974 жылы Торонтода өткен «Two Days of Blues» фестивалінде де өнер көрсетті. «Camera Three» телешоуында оған блюз гитарисі Бадди Гай сүйемелдеді. Кейінгі жылдары Хаустың денсаулығы нашарлап, 1974 жылы тағы бір рет зейнеткерлікке шықты. Кейін ол Мичиган штатының Детройт қаласына көшіп, сонда көмей рагынан қайтыс болды. Ол бес рет үйленген және Беатрис пен Салли есімді екі қызы болды. Ол Маунт-Хейзел зиратында жерленген. Детройт блюз қоғамының мүшелері оның қабіріне ескерткіш орнату үшін қайырымдылық концерттері арқылы ақша жинады.

Құрметтер

2007 жылы Хаус Миссисипи штатының Туника қаласындағы Миссисипи блюз жолындағы ескерткішпен марапатталды. 2017 жылы оның "Preachin' the Blues" әні Блюз даналық залына енгізілді.