Кіріспе

Американдық блюз музыканты (1912 немесе 1917–2001)

Оның ең танымал әндерінің қатарында "Boogie Chillen'" (1948), "Crawling King Snake" (1949), "Dimples" (1956), "Boom Boom" (1962) және "One Bourbon, One Scotch, One Beer" (1966) бар. Оның кейінгі бірнеше альбомы, соның ішінде "The Healer" (1989), "Mr. Lucky" (1991), "Chill Out" (1995) және "Don't Look Back" (1997) АҚШ және Ұлыбританияда альбомдық чарттарда сәтті болды. "The Healer" ("I'm in the Mood" әні үшін) және "Chill Out" (альбом үшін) оған Грэмми сыйлығын әкелді, сондай-ақ "Don't Look Back" альбомы да "Ең жақсы дәстүрлі блюз жазбасы" және "Ван Моррисонмен жасалған ең жақсы поп әлеуметтестігі" номинациялары бойынша екі Грэмми сыйлығын жеңіп алды.

Ерте өмір

Хукердің туған күні пікірталас тудырады; 1912, 1915, 1917, 1920 және 1923 жылдары ұсынылған. Көптеген ресми дереккөздер 1917 жылды көрсетеді, бірақ Хукер кейде 1920 жылы туғанын айтқан. 1920 және 1930 жылдарғы халық санақтарында оның 1912 жылы туғаны анықталды. 2017 жылы оның туғанына 100 жыл толуына арналған бірқатар іс-шаралар өткізілді. 1920 жылғы федералдық халық санағында Джон Хукер жеті жаста және Миссисипи штатының Тютвилер қаласында Уильям мен Минни Хукердің тоғыз баласының бірі ретінде тіркелген. Оның Таллахатчи округындағы Тютвилерде дүниеге келгені айтылады, бірақ кейбір дереккөздер оның туған жері Коахома округындағы Кларксдейл маңында болғанын көрсетеді. Ол Уильям Хукердің (1871 жылы туған, 1923 жылдан кейін қайтыс болған) 11 баласының ең кішісі, ол жарымжанша шаруа және баптист уағызшысы, ал Минни Рамзи (шамамен 1880 жылы туған, қайтыс болған күні белгісіз). 1920 жылғы халық санағында Уильям мен Миннидің жасы тиісінше 48 және 39 жас деп көрсетілген, бұл Миннидің 1875 емес, 1880 жылы туғанын білдіреді. Оның күйеуінен "он шақты жас кіші" болғаны айтылады, бұл халық санағы жазбасы Хукердің тегін анықтаудағы сенімділікті арттырады. Хукердің балалары үйде оқытылды. Оларға тек діни әндер тыңдауға рұқсат етілді, ал шіркеуде орындалған рухани әндер музыкамен алғашқы танысуы болды. 1921 жылы олардың ата-анасы ажырасты. Келесі жылы анасы Уильям Мурға үйленді, ол блюз әншісі болды және Джон Лиге гитарамен таныстырды (содан кейін ол өзінің ерекше ойнау стилі үшін оған алғыс айтты). Мур оның блюзға алғашқы маңызды ықпалы болды. Ол Луизиана штатының Шревпорт қаласында бір аккордты блюз ойнауды үйренген жергілікті блюз гитарисі болды, ол сол кездегі Дельта блюзінен ерекшеленді. Тағы бір ықпалы – Тони Холлинс, ол Хукердің әпкесі Элиспен қарым-қатынаста болды, Хукерге ойнауға көмектесті және оған алғашқы гитарасын сыйлады. Хукер өмірінің соңына дейін Холлинсті өзінің ойнау стиліне және музыкант ретіндегі мансабына үлкен әсер еткен тұлға деп есептеді. Холлинс Хукерге "Crawlin' King Snake" және "Catfish Blues" сияқты әндерді үйреткені айтылады. 14 жасында Хукер үйден қашып кетіп, анасы мен әкесін қайта көрмеді. 1930 жылдардың ортасында ол Теннесси штатының Мемфис қаласында тұрды, онда ол Бил-стритте, Нью-Дейзи театрында және кейде үй кештерінде өнер көрсетті. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде ол әртүрлі қалалардағы зауыттарда жұмыс істеді, соңында 1943 жылы Детройттегі Форд мотор компаниясына орналасты. Ол Детройттің шығыс жағындағы қара нәсілділердің ойын-сауық ауданының ортасы болған Хэйстингс көшесіндегі блюз клубтары мен барларына жиі баратын. Пианиношылар көп болатын қалада гитарашылардың саны аз еді. Хукердің танымалдығы Детройт клубтарында өнер көрсету арқылы тез өсті, және акустикалық гитарасынан гөрі күштірек аспап іздеп, ол өзінің алғашқы электр гитарасын сатып алды.

Алдыңғы мансабы

Хукер 1948 жылы Детройттегі болат зауытында күзетші болып жұмыс істегенде, оның жазу мансабы басталды. Лос-Анджелесте орналасқан Modern Records компаниясы ол Берни Бесман үшін жаздырған демо-жазбасын шығарды. "Boogie Chillen'" әні 1949 жылы ең көп сатылған пластинка болды. Хукер сауатсыз болғанымен, өте көп өлеңдер жазды. Дәстүрлі блюз әндерін бейімдеумен қатар, ол өзіндік әндер де шығарды. 1950 жылдары көптеген қара музыканттар сияқты Хукер да пластинка сатудан аз пайда тапты, сондықтан ол әртүрлі студияларда әндерінің әртүрлі нұсқаларын жаздырып, алдын ала төлем алды. Жазу шартынан қашу үшін ол әртүрлі псевдонимдерді пайдаланды, мысалы, Джон Ли Букер (Chess Records және Chance Records үшін 1951–1952), Джонни Ли (De Luxe Records үшін 1953–1954), Джон Ли, Джон Ли Кукер, Техас Слим, Дельта Джон, Бирмингем Сэм және оның сиқырлы гитарасы, Джонни Уильямс және Буги Мэн. Оның алғашқы жеке әндерін Берни Бесман жазды. Хукер көбінесе стандартты ырғақта ойнамайтын, әннің қажеттілігіне қарай темпті өзгертетін. Бұл Хукердің музыкалық ерекшеліктеріне дайын болмаған музыканттармен жұмыс істеуді қиындатты. Сондықтан Бесман Хукердің гитарада ойнап, ән айтып, музыкамен бірге ағаш тіректе аяқтарын соғып тұрғанын жазды. Осы кезеңнің көп бөлігінде ол Эдди Кирклендпен бірге жаздырып, концерттерге шықты. Хукердің Чикагодағы Vee Jay Records үшін кейінгі жазбаларында студиялық музыканттар оған көмектесті, соның ішінде Эдди Тейлор, ол оның музыкалық ерекшеліктерін түсіне білді. Хукердің екі танымал әні – "Boom Boom" (1962) және "Dimples" алғаш рет Vee Jay компаниясынан шықты.

Кейінгі мансап

1962 жылдан бастап Хукер жыл сайынғы Америкалық халықтық блюз фестивалінде Еуропаны гастрольдеп, одан әрі танымал болды. Оның "Dimples" әні 1964 жылы Ұлыбританияның сингл тізімінде сәтті орын алды, алғаш рет АҚШ-та жарық көргеніне сегіз жыл өткен соң. Хукер рок музыканттарымен бірге өнер көрсетуге және жазуға кірісті. Оның алғашқы ынтымақтастықтарының бірі британдық блюз-рок тобы Groundhogs болды. 1970 жылы ол американдық блюз және буги-рок тобы Canned Heat-пен бірлесіп "Hooker 'n Heat" альбомын жазды, олардың репертуарында Хукердің әндерінің өңделген нұсқалары бар еді. Бұл Хукердің Billboard тізіміне енген алғашқы альбомы болды, Billboard 200-де 78-орынға жетті. Ұзақ өтпей, Endless Boogie (1971) және Never Get Out of These Blues Alive (1972) сияқты басқа да ынтымақтастық альбомдары жарық көрді, оларда Стив Миллер, Элвин Бишоп, Ван Моррисон және тағы басқалар қатысты. Хукер 1980 жылғы "Блюз бауырлары" фильмінде "Boom Boom" әнін орындайтын көше музыканты рөлінде пайда болды. 1989 жылы ол Карлос Сантана, Бонни Райт және басқалармен бірге "The Healer" альбомын жазды. 1990 жылдарда тағы да ынтымақтастық альбомдары шықты: Mr. Lucky (1991), Chill Out (1995) және Don't Look Back (1997), оларда Моррисон, Сантана, Los Lobos және басқа қонақ музыканттар қатысты. Гитарист Джимми Вонмен бірге қайта жазған "Boom Boom" әні (оның 1992 жылғы альбомының тақырыптық әні) Ұлыбританияда Хукердің ең жоғары жетістігіне ие болды (16-орын). Хукер өмірінің соңғы жылдары Калифорнияның Лос-Альтос, Редвуд-Сити және Лонг-Бич қалаларындағы бес үйдің иесі болды. 2001 жылдың 21 маусымында Хукер Лос-Альтостағы үйінде ұйықтап жатып дүние салды.

Марапаттар мен мойындау

Көптеген марапаттарының арасында Хукер 1980 жылы Блюз даңқы залына, ал 1991 жылы Рок-н-ролл даңқы залына енгізілді. Ол 1983 жылы Ұлттық өнер қоры ұсынған Ұлттық мұра стипендиясын алды, бұл АҚШ үкіметінің халықтық және дәстүрлі өнер саласындағы ең жоғары наградасы болып табылады. 2000 жылы оған өмірлік жетістіктері үшін «Грэмми» сыйлығы табысталды және ол Голливуд Даңқы аллеясында жұлдызға ие. Ол сонымен қатар Миссисипи музыканттарының даңқ залына енгізілді. Оның «Boogie Chillen» және «Boom Boom» атты екі әні Рок-н-ролл даңқы залының «Рок-н-роллды қалыптастырған 500 ән» тізіміне қосылды. «Boogie Chillen» Америка жазба индустриясы қауымдастығының «Ғасыр әндері» тізіміне де енген.