1881 жылғы ғылым мен технология: Теббут кометін ашу, Дарвиннің соңғы кітабы, Пржевальский жылқысының сипатталуы, сот-медициналық энтомологияның бастауы.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1881 жылы ғылым және техника саласында маңызды оқиғалар болды, олар төменде тізілген.
The year 1881 in science and technology involved some significant events, listed below.
Астрономия
22 мамыр – Джон Теббют ұзақ мерзімді комета, C/1881 K1 (сонымен қатар 1881 жылғы Ұлы комета, Теббют кометасы, 1881 III, 1881b) ашқан.
22 May – John Tebbutt discover the long period comet, C/1881 K1 (also known as the Great Comet of 1881, Comet Tebbutt, 1881 III, 1881b).
Биология
Қазан – Чарльз Дарвин өзінің соңғы ғылыми кітабы "Құрттардың әрекеті арқылы өсімдік топырағының қалыптасуы" ("The Formation of Vegetable Mould through the Action of Worms") жариялайды. Л. С. Полиаков 1879 жылы Николай Пржевальскийдің Моңғолияда тапқан жабайы жылқыны жаңа түр ретінде, Пржевальский жылқысы (Equus przewalski poliakov) деп сипаттады. Германиядағы дәрігер және энтомолог Герман Рейнхард сот энтомологиясы саласындағы алғашқы жүйелі зерттеуді жүргізеді.
October – Charles Darwin publishes his last scientific book The Formation of Vegetable Mould through the Action of Worms. L. S. Poliakov describes the wild horse discovered by Nikolai Przhevalsky in Mongolia in 1879 as a new species, Przewalski's Horse (Equus przewalski poliakov). The first systematic study in forensic entomology is conducted by physician and entomologist Hermann Reinhard in Germany.
Химия
Фридрих Бейльштейн өзінің "Органикалық химия жөніндегі анықтамалық" кітабының бірінші басылымын жариялайды.
Friedrich Beilstein publishes the first edition of his Handbuch der organischen Chemie.
Ғылым мен технология тарихы
Британдық Үндістандағы Бахшали қаласының жанынан математикалық нөлдің ең ерте пайдаланылған нұсқасын қамтитын, қайың қабығына жазылған Бахшали қолжазбасы табылды. Англияда өнеркәсіптік археология саласындағы алғашқы зерттеулердің бірі – Х. А. Флетчердің «Батыс Камберленд темір саудасының археологиясы» жарияланды.
The birch bark Bakhshali manuscript, incorporating perhaps the earliest known use of mathematical zero, is unearthed near Bakhshali in British India. Publication in England of a pioneering study in industrial archaeology, H. A. Fletcher's "The archaeology of the west Cumberland iron trade".
Математика
Саймон Ньюкомб Бенфорд заңының алғашқы мәлімдемесін жасайды.
Simon Newcomb makes the first statement of Benford's law.
Медицина
13 шілде – Доктор Джордж Гудфеллоу алғашқы лапаротомия жасап, оқты алып тастады. 25 қыркүйек – Германиялық гинеколог Фердинанд Адольф Кехер Мекесхайм қаласында бүгінгі таңдағы бірінші кесарево қимасын жасады, ол үшін көлденең тілік әдісі қолданылды және сәтті аяқталды. Желтоқсан – Эдуард фон Хофман Венадағы рингтеатр өртінен қаза тапқан шамамен 400 адамның мәйітін зерттейді, көміртек газымен улану өлімнің басты себебі деп саналады. Луи Пастер көкжауыққа қарсы вакцина ашты. Кубалық дәрігер Карлос Финлей сары қызбаның адамдардың тікелей жанысуы арқылы емес, масалар арқылы таралатынын алғаш рет айтты. Француз акушер-гинекологы Этьен Стефан Тарнье Париж Мaternité-де ерте туған нәрестелерді күту үшін жаңа туған нәрестелерге арналған инкубаторды (кувез) енгізді. Ағылшын офтальмологы Варен Тей Тай-Сакс ауруы деп аталатын генетикалық ауруды алғаш рет сипаттады. Шамамен – Самуэль Зигфрид Карл фон Баш қан қысымын өлшеуге арналған инвазивті емес сфигмоманометрді ойлап тапты.
July 13 – Dr. George Goodfellow performs the first laparotomy to remove a bullet. September 25 – The first modern Caesarean section is performed successfully by German gynecologist Ferdinand Adolf Kehrer in Meckesheim using the transverse incision technique. December – Eduard von Hofmann carries out autopsy studies of the nearly 400 victims of the Vienna Ringtheater fire, carbon monoxide poisoning being held an underlying cause of death. Louis Pasteur discovers a vaccine for anthrax. Carlos Finlay, a Cuban doctor, first proposes that yellow fever is transmitted by mosquitoes rather than direct human contact. French obstetrician Étienne Stéphane Tarnier introduces a form of neonatal incubator (couveuse) for routine care of premature infants at the Paris Maternité. English ophthalmologist Waren Tay publishes the first description of the genetic disorder which will become known as Tay–Sachs disease. approx. date – The non invasive sphygmomanometer, for the measurement of blood pressure, is invented by Samuel Siegfried Karl von Basch.
Технология
1 наурыз – Cunard Line компаниясының бірінші темір трансатлантикалық лайнері Шотландиядағы Клайдбанктегі J. & G. Thomson верфісінде суға түсірілді. 16 мамыр – Siemens & Halske компаниясы Берлинде әлемдегі алғашқы электрлі трамвайы – Gross Lichterfelde Tramway-ді ашты. Маусым – Джон Филип Холланд жобалаған, оң қалықтау күшімен жұмыс істейтін "Фениан Рам" (Holland Boat No. II) суастына алғаш рет Нью-Йорк қаласында сынақтан өтті. 26 қыркүйек – Англиядағы Годлминг қаласы электр жарығымен (гидроэлектр станциясы арқылы) жарықтандырылған алғашқы қала болды. 10 қазан – Ричард Д'Ойли Карттің Савой театры Лондонда ашылды, бұл Джозеф Суонның шамдарымен толығымен электр жарығымен жарықтандырылған әлемдегі алғашқы қоғамдық ғимарат. Сахна алғаш рет 28 желтоқсанда электр жарығымен жарықтандырылды. 21 желтоқсан – Александр Карнеги Кирк жобалаған үш кеңейтімді бу машинасымен жұмыс істейтін алғашқы мұхит кемесі Шотландиядағы Гован қаласындағы Роберт Непьер және Ұлдар верфісінде суға түсірілді. Питер Хердик АҚШ-та атпен жүретін Хердик таксисіне патент алды.
March 1 – The Cunard Line's , the first steel transatlantic liner, is launched at J. & G. Thomson's yard at Clydebank in Scotland. May 16 – The Gross Lichterfelde Tramway, the world's first electric tramway, is opened in Berlin by Siemens & Halske. June – The positive buoyancy powered submarine "Fenian Ram" (Holland Boat No. II), designed by John Philip Holland, is first submersion tested in New York City. September 26 – Godalming in England becomes the first town to have its streets illuminated by electric light (hydroelectrically generated). October 10 – Richard D'Oyly Carte's Savoy Theatre opens in London, the world's first public building to be fully lit by electricity, using Joseph Swan's incandescent light bulbs. The stage is first lit electrically on December 28. December 21 – , the first oceangoing ship successfully powered by a triple expansion steam engine, designed by Alexander Carnegie Kirk, is launched at Robert Napier and Sons' yard at Govan in Scotland. Peter Herdic patents the Herdic horse drawn cab in the United States.
Туылғандар
29 қаңтар – Элис Кэтрин Эванс (1975 жылы қайтыс болды), американдық микробиолог. 31 қаңтар – Ирвинг Лангмюр (1957 жылы қайтыс болды), американдық химик. 17 наурыз – Вальтер Рудольф Гесс (1973 жылы қайтыс болды), швейцариялық физиолог, физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығының иегері. 28 сәуір – Эдит А. Робертс (1977 жылы қайтыс болды), американдық өсімдік экологы. 1 мамыр – Пьер Тейяр де Шарден (1955 жылы қайтыс болды), француз палеонтологы және философы. 6 тамыз – Александр Флеминг (1955 жылы қайтыс болды), британдық бактериолог. 18 қыркүйек – Вера Лебедева (1968 жылы қайтыс болды), советтік орыс педиатры. 4 қазан – Георгий Константинеску (1965 жылы қайтыс болды), румын инженері. 11 қазан – Льюис Фрай Ричардсон (1953 жылы қайтыс болды), британдық математикалық физик. 22 қазан – Клинтон Дэвисон (1958 жылы қайтыс болды), американдық физик. 9 қараша – Маргарет Рид Льюис (1970 жылы қайтыс болды), американдық жасуша биологы. 13 қараша – Людвиг Кох (1974 жылы қайтыс болды), неміс-иудей жануарлар дыбысын жазушы.
January 29 – Alice Catherine Evans (died 1975), American microbiologist. January 31 – Irving Langmuir (died 1957), American chemist. March 17 – Walter Rudolf Hess (died 1973), Swiss physiologist, recipient of the Nobel Prize in Physiology or Medicine. April 28 – Edith A. Roberts (died 1977), American plant ecologist. May 1 – Pierre Teilhard de Chardin (died 1955), French paleontologist and philosopher. August 6 – Alexander Fleming (died 1955), British bacteriologist. September 18 – Vera Lebedeva (died 1968), Soviet Russian pediatrician. October 4 – George Constantinescu (died 1965), Romanian engineer. October 11 – Lewis Fry Richardson (died 1953), British mathematical physicist. October 22 – Clinton Davisson (died 1958), American physicist. November 9 – Margaret Reed Lewis (died 1970), American cell biologist. November 13 – Ludwig Koch (died 1974), German Jewish animal sound recordist.