Кіріспе
19 ғасырдағы американдық эмигранттар тобы Сьерра-Невада тауларында қамалып қалды. Доннер партиясы, кейде Доннер–Рид партиясы деп аталады, – бұл Орта Батыстан Калифорнияға вагонмен көшіп келген американдық пионерлер тобы. Көптеген келекестердің салдарынан олар 1846–1847 жылдардың қысын Сьерра-Невада тау жотасында қарға батып өткізді. Аман қалу үшін кейбір көшіп келушілер каннибализмге (адам жеуге) жүгінді, негізінен аштықтан, аурудан немесе қатты суықтан көз жұмғандардың денелерін жеді, бірақ бір жағдайда екі үндістандық жетекші осы мақсат үшін қасақана өлтірілді. Доннер партиясы Иллинойс штатының Спрингфилд қаласынан шыққан және 1846 жылдың көктемінде Орегон жолымен Миссури штатының Индипенденс қаласынан аттанды. Батысқа сапар әдетте төрт-алты айға созылар еді, бірақ Доннер партиясы Гастингс шабуы деп аталатын жаңа бағытты таңдап, осылайша белгіленген жолдарды жалғамай, Рокки тауларының Васатч жотасын және қазіргі Юта штатындағы Ұлы Тұзды көл шөлін кесіп өтті. Шөл және қиын-қыстау жерлер, сондай-ақ қазіргі Невада штатындағы Гумбольдт өзені бойында сапар кезінде туған қиындықтар көптеген мал мен вагонды жоғалтуға әкелді, ал топ ішінде жақын арада жіктер пайда болды. Қарашаның басында көшіп келушілер Сьерра-Невадаға жетті, бірақ таудың жоғары бөлігіндегі Труки көлінің (қазір Доннер көлінің) маңында ерте және қатты қар жауғандықтан қамауға түсті. Олардың азық-түлік қоры қауіпті түрде азайды, ал желтоқсанның ортасында топтың бір бөлігі көмек табу үшін жаяу жолға шықты. Калифорниядан келген құтқарушылар көшіп келушілерге жетуге тырысты, бірақ алғашқы көмек тобы 1847 жылдың ақпан айының ортасында ғана келді, вагон қамалғаннан кейін шамамен төрт ай өткен соң. Партияның 87 мүшесінің 48-і аман қалды. Тарихшылар осы оқиғаны Калифорния тарихындағы және американдықтардың батысқа қарай қоныс аудару тарихындағы ең қайғылы және қызықты трагедиялардың бірі деп сипаттайды.
The Donner Party, sometimes called the Donner–Reed Party, were a group of American pioneers who migrated to California in a wagon train from the Midwest. Delayed by a multitude of mishaps, they spent the winter of 1846–1847 snowbound in the Sierra Nevada mountain range. Some of the migrants resorted to cannibalism to survive, primarily eating the bodies of those who had succumbed to starvation, sickness or extreme cold, but in one case two Native American guides were deliberately killed for this purpose. The Donner Party originated from Springfield, Illinois, and departed Independence, Missouri, on the Oregon Trail in the spring of 1846, behind many other pioneer families who were attempting to make the same overland trip. The journey west usually took between four and six months, but the Donner Party was slowed after electing to follow a new route called the Hastings Cutoff, which bypassed established trails and instead crossed the Rocky Mountains' Wasatch Range and the Great Salt Lake Desert in present day Utah. The desolate and rugged terrain, and the difficulties they later encountered while traveling along the Humboldt River in present day Nevada, resulted in the loss of many cattle and wagons, and divisions soon formed within the group. By early November, the migrants had reached the Sierra Nevada but became trapped by an early, heavy snowfall near Truckee Lake (now Donner Lake) high in the mountains. Their food supplies ran dangerously low, and in mid December some of the group set out on foot to obtain help. Rescuers from California attempted to reach the migrants, but the first relief party did not arrive until the middle of February 1847, almost four months after the wagon train became trapped. Of the 87 members of the party, 48 survived. Historians have described the episode as one of the most fascinating tragedies in California history and in the entire record of American westward migration.
Өмірбаян
1840 жылдары АҚШ-та Орегон немесе Калифорния аймақтарына қоныс аудару үшін шығыстағы үйлерін тастап кеткен қоныс аударушылардың саны күрт өсті. Ол кезде Орегон мен Калифорнияға тек өте ұзақ теңіз сапарымен немесе Америка шекарасы арқылы қиын жолмен ғана жетуге болады еді. Патрик Брин сияқтылар Калифорнияны толыққанды католик мәдениетінде өмір сүруге болатын жер деп қарады, ал басқалары Батыстың дамып келе жатқан экономикалық мүмкіндіктеріне қызығушылық танытты немесе «атаулы тағдыр» идеясымен шабыттанды – Атлантика және Тынық мұхиттары арасындағы жер еуропалық американдықтарға тиесілі және олар оны қоныстандыруы керек деген сенім. Көбінесе керуендер Миссури штатындағы Индипенденс қаласынан басталып, Американың Континенттік бөлігіне дейін Орегон жолымен жүрді, күніне шамамен 24 шақырым (15 миль) жол жүріп, әдетте төрттен алты айға дейін сапар жасады. Жол көбінесе Вайоминг штатындағы қазіргі таулы өткел болып табылатын Оңтүстік өткеліне дейін өзендерді бойлай созылды, бұл өткел керуендер үшін салыстырмалы түрде оңай болды. Сол жерден пионерлер өздерінің бағытына қарай жол таңдауға мүмкіндік алды. Огайодан Батысқа көшіп келген Лансфорд Хейстингс 1842 жылы Калифорнияға барды және оның дамылмаған жердің мүмкіндіктерін көрді. Ол қоныс аударушыларды ынталандыру үшін «Орегон мен Калифорнияға көшпелілер нұсқаулығы» атты кітап жариялады. 1846 жылға қарай Хейстингс Ұлы тұзды көл шөлінің оңтүстік бөлігін кесіп өткен екі адамның екіншісі болды, бірақ екеуі де керуендермен бірге болған жоқ. Калифорнияға сапардың ең қиын бөлігі – Сиерра-Невада таулары арқылы соңғы 161 шақырым (100 миль) болды. Бұл тау тізбегінде 3658 метрден (12000 фут) биік 500-ден астам ерекше шың бар, және оның биіктігі мен Тынық мұхитқа жақын орналасуы салдарынан Солтүстік Америкадағы көптеген тау тізбектерінен көбірек қар жауады. Тау тізбегінің шығыс бөлігі – Сиерра Эскарпменті де аса тік болып келеді. Миссуриден шығып, Орегон немесе Калифорнияға қарай кең даланы кесіп өтетін керуендер үшін уақытты дұрыс таңдау өте маңызды болды, осылайша көктемгі жаңбырлардан немесе қыркүйектен бастап таулардағы қардан пайда болған лайға батпауға болады. Жылдың дұрыс мезгілінде сапар жасау жылқы мен өгіздерге көктемде жеуге жеткілікті шөптің болуын қамтамасыз ету үшін де маңызды болды.
Отбасылар
1846 жылдың көктемінде 500-ге жуық арба Тәуелсіздіктен батысқа қарай бет алды. Пойыздың соңында Рид және Доннер отбасыларының 32 мүшесі мен олардың жұмысшылары бар тоғыз арба 12 мамырда жолға шықты. Солтүстік Каролинада туған Джордж Доннер бір жыл Техаста тұрып, кейін Кентукки, Индиана және Иллинойс штаттарына көшіп келді. 1846 жылдың басында ол 60 жасқа толған және Иллинойс штатының Спрингфилд қаласының жанында тұрды. Оның қасында 44 жасар әйелі Тамсен, үш қызы – Фрэнсис (6), Джорджия (4) және Элиза (3), Джорджтың бұрынғы некеден туған қыздары – Элита (14) және Лианна (12) болды. Джорджтың інісі Джейкоб (56) әйелі Элизабет (45), өгей ұлдары Соломон Хук (14) және Уильям Хук (12) және бес баласы – Джордж (9), Мэри (7), Исаак (6), Льюис (4) және Сэмюэл (1)мен бірге сапарға аттанды. Доннер бауырластармен бірге көлік жүргізушілер Хайрам О. Миллер (29), Самуэль Шумейкер (25), Ноа Джеймс (16), Чарльз Бёргер (30), Джон Дентон (28) және Огастус Спитцер (30) да жолға шықты. Джеймс Ф. Рид (45) бала кезінде анасымен бірге Ирландиядан көшіп келіп, 1820 жылдары Иллинойсқа қоныстанды. Оған жолда әйелі Маргрет (32), келіні Вирджиния (13), қызы Марта Джейн ("Пэтти", 8), ұлдары Джеймс және Томас (5 және 3) және Маргреттің анасы Сара Киес еріп жүрді. Киес туберкулездің соңғы сатысында болды және олар "Алкоув Спрингс" деп атаған кемпингте қайтыс болды. Ол жолдың шетінде, жақын жерге "Сара Киес ханым, 29 мамыр 1846 жылы қайтыс болды; 70 жасында" деп жазылған сұр таспен жерленді. Рид қаржылық қиындықтардан арылумен қатар, Калифорнияның климаты Маргреттің денсаулығына жақсарту әкеледі деп үміттенеді, өйткені ол ұзақ жылдар бойы ауруға шалдыққан. Тәуелсіздіктен шыққаннан кейін бір апта өткен соң Ридтер мен Доннерлер Уильям Х. Расселл басқаратын 50 арбадан тұратын топқа қосылды. 16 маусымға қарай топ 450 миль (724 км) жол жүрді, Форт Ларамиге дейін 200 миль (322 км) қалып қойды. Жаңбыр мен өзеннің көтерілуіне байланысты олардың жолы кейіретілді, бірақ Тамсен Доннер Спрингфилдтегі досына: "Шындығында, егер мен осы уақытқа дейін бастан өткергенімнен гөрі қаттырақ нәрсені бастан өткермесем, қиындықтардың басталуында екенін айтар едім" деп хат жазды. Жасы Вирджиния Рид жылдар өткен соң сапардың басында "толық бақытты" болғанын есіне алды. Жол бойында тағы да бірнеше отбасы арбаларға қосылды. Теннессиден келген 37 жасар жесір Левина Мерфи 13 адамнан тұратын отбасының басшысы болды. Оның ең кіші бес баласы: Джон Ландрум (16), Мериам ("Мэри", 14), Лемуэль (12), Уильям (10) және Симон (8). Левинаның екі үйленген қызы және олардың отбасылары да бірге келді: Сара Мерфи Фостер (19), күйеуі Уильям М. (30) және ұлы Еремия Джордж (1); Харриет Мерфи Пайк (18), күйеуі Уильям М. (32) және қыздары Наоми (3) және Кэтрин (1). Иллинойс штатынан келген 28 жасар көлік құралы жасаушы Уильям Х. Эдди әйелі Элеонораны (25) және екі баласын – Джеймсті (3) және Маргаретті (1) алып келді. Брин отбасы Айовадан келген шаруа Патрик Бриннен (51), оның әйелі Маргареттен ("Пегги", 40) және жеті баладан тұрды: Джон (14), Эдвард (13), Патрик-кіші (9), Симон (8), Джеймс (5), Питер (3) және 11 айлық Изабелла. Олардың көршісі, 40 жасар жалғызбасты Патрик Долан да олармен бірге сапарға шықты. Неміс иммигранты Льюис Кесберг (32) әйелі Элизабет Филиппин (22) және қызы Ада (2)мен бірге келді, ал ұлы Льюис-кіші жолда дүниеге келді. Шпицер мен Рейнхардт есімді екі жас жігіт, сондай-ақ бай деп естілген неміс жұбайлары Вольфингерлермен бірге сапарға шықты, олармен бірге "Голланд Чарли" Бёргер атты жалдамалы көлікші де болды. Олармен бірге Хардкоп есімді қарт кісі де сапар шекті. Люк Холлоран, туберкулезге шалдыққан жас жігіт, енді атқа міне алмайтын болды, ал онымен бірге сапарлаған отбасылардың оған күтім жасауға қаражаты қалмады. Оны Джордж Доннер Little Sandy River-де қабылдап алып, олардың арбасында алып жүрді.
Гастингс кесу шегі
Жаңа бағытты ("Хэстингс кесілген жолы") насихаттау үшін Лансфорд Хейстингс саяхатшыларға хат жеткізу үшін атты жіберді. 12 шілдеде Ридтер мен Доннерлерге бір хат берілді. Хейстингс саяхатшыларды Калифорнияда мексикалық биліктің қарсылығына дайындалуға ескертті және үлкен топтарға бірігуге кеңес берді. Ол сондай-ақ "Калифорнияға жаңа және жақсы жол тауып шығарғанын" мәлімдеді және жаңа кесілген жолмен саяхатшыларды бағыттау үшін Форт-Бриджерде күтіп отыратынын айтты. 20 шілдеде Кіші Сэнди өзеніндегі керуеннің көп бөлігі Форт-Холл арқылы белгіленген жолды таңдады. Ал кішкентай топ Форт-Бриджерге бет алды, оларға көшбасшы керек болды. Топтағы жас жігіттердің көпшілігі еуропалық иммигранттар еді және олар көшбасшы болуға лайықты емес деп есептелді. Джеймс Рид АҚШ-та ұзақ жылдар өмір сүрген, жасы үлкен және әскери тәжірибесі бар еді, бірақ оның өкіметтік мінезі партия мүшелерінің көбіне ұнамады, олар оны аристократ, билеуші және мақтанғақ деп қарады. Керісінше, Америкада туған, тәжірибелі және салмақты Доннердің тыныш және қайырымды мінезі оны топтың бірінші таңдауына айналдырды. Партия мүшелері сол кездегі шаралармен салыстырғанда жақсы жағдайда болғанмен, олардың көпшілігі ұзақ, қиын және құрлық арқылы саяхаттауда тәжірибесіз еді. Журналист Эдвин Брайант Доннер тобынан бір апта бұрын Блэкс-Форкқа жетті. Ол жолдың басындағы бөлігін көріп, Доннер тобының вагондарына қиындық туғызатынына алаңдады, әсіресе олардың арасында көптеген әйелдер мен балалар болғандықтан. Ол Блэкс-Форкқа оралып, топ мүшелеріне Хейстингстің қысқа жолына түспеу туралы ескерту хаттарын қалдырды. 27 шілдеде Доннер тобы Блэкс-Форкқа жеткен кезде Хейстингс Харлан-Янг тобының қырық вагонымен жолға шыққан еді. Форт-Ларамиде Рид Калифорниядан келген ескі досы Джеймс Клайманмен кездесті. Клайман Ридті Хейстингс кесілген жолына түспеуге ескертті, себебі вагондар одан өте алмайды және Хейстингстің берген ақпараты дұрыс емес екенін айтты. Торнтонның сөзінше, Тамсен Доннер Хейстингстің кеңесімен негізгі жолдан бұрылу ойына келіп, "көңілі толып, қайғырып, күңкейген" еді, оны "өзімшіл авантюрист" деп есептеді. 1846 жылдың 31 шілдесінде Доннер тобы төрт күндік демалыс пен вагон жөндеуден кейін Блэкс-Форктан шықты, ол жетекші Харлан-Янг тобынан он бір күн қалып қойған еді. Доннер жаңа жүргізушіні жалдады, ал компанияға Уильям (30), оның әйелі Аманда (24), олардың екі жасар қызы Харриет және Нью-Мексикодан келген 16 жасар Жан Батист Трюдо қосылды, ол Калифорнияға барар жолдағы жергілікті халық пен жер туралы білімі бар екенін мәлімдеді.
Уасатч алқаптары
Партия Гастингс кесімін жалғастыру үшін оңтүстікке бет бұрды. Бірнеше күн ішінде олар жердің сипатталғаннан гөрі әлдеқайда қиын екенін анықтады. Жүргізушілер арбаларының дөңгелектерін бекітіп, тік еңістерден домалап түсуіне жол бермеді. Негізгі Орегон жолындағы жылдар бойындағы қозғалыс оңай және анық жол қалдырған еді, ал Гастингс кесімін табу қиын болды. Гастингс бағыттарды жазып, ағаштарға ілінген хаттарды қалдырды. 6 тамызда партия Харлан-Янг партиясының бағытынан өзге балама жолды көрсетуге дайын болғанға дейін тоқтауға кеңес беретін оның хатын тапты. Рид, Чарльз Т. Стэнтон және Уильям Пайк Гастингсті іздеп алдымен аттанды. Олар өте қиын каньондармен кездесті, онда тастарды жылжыту қажет болды және қабырғаларды төмендегі өзенге қарай қауіпті түрде кесуге тура келді, мұндай жол арбаларды бұзуы мүмкін еді. Гастингс хатында Доннер партиясын қиын аумақтардан айналып өтуге уәде берген, бірақ ол жартылай жолдан ғана қайтып келді, жалпы бағытты көрсетті. Стэнтон мен Пайк демалу үшін тоқтады, ал Рид партия кеткеннен кейін төрт күннен соң топқа жалғыз оралды. Оларға уәделенген жетекші болмағандықтан, топ кері қайтып, дәстүрлі жолға қосылуды, Харлан-Янг партиясының қиын жер бедері арқылы қалдырған іздерін ұстануды немесе Гастингс ұсынған бағыт бойынша өздерінің жолын табуды шешуге мәжбүр болды. Ридтің ықпалымен топ жаңа Гастингс бағытын таңдады. Олардың жылдамдығы күніне шамалы баяулады. Барлық еңбекке қабілетті ерлер бұталарды тазалауға, ағаштарды кесуге және арбаларға орын ашу үшін тастарды жылжытуға міндетті болды. Доннер партиясы Роки тауларының Уасатч жотасын кесіп өткенде, оларды іздеп келген Грейвс отбасымен кездесті. Олардың құрамында Франклин Уорд Грейвс (57), оның әйелі Элизабет (45), олардың балалары Мэри (20), Уильям (18), Элеонора (15), Ловина (13), Нэнси (9), Джонатан (7), кіші Франклин (5), Элизабет (1) және үйленген қызы Сара (22), сондай-ақ күйеу баласы Джей Фосдик (23) және 25 жастағы Джон Снайдер атты көлікті жүргізуші, үш арбада бірге саяхаттады. Олардың келуі Доннер партиясының мүшелерін 60-80 арбада 87 адамға жеткізді. Грейвс отбасы Миссуриден соңғы топпен кеткен, бұл Доннер партиясы сол жылғы батысқа көшудің соңында екенін растады. Олар Уасатч тау жотасында Үлкен Тұз көлін көре алатын нүктеге жетуіне 20 тамыз күні жетті. Уасатч жотасынан шығуға тағы екі аптадай уақыт кетті. Ерлер дауласа бастады, және осы бағытты таңдағандардың, әсіресе Ридтің даналығына күмән білдірілді. Кейбір жағдайы нашар отбасылар үшін азық-түлік пен жабдықтар таусыла бастады. Стэнтон мен Пайк Ридпен бірге аттанған, бірақ қайтып келе жатқанда жоғалып кеткен; партия оларды тапқан кезде, олар жылқыларын жеуге бір күн қалып қойған еді.
Ұлы тұзды көл шөлі
Люк Холлоран 25 тамызда туберкулезден қайтыс болды. Бірнеше күннен кейін партияға Хейстингстен жыртылған хат келді. Хатта екі күн, екі түн бойы шөпсіз, сусыз ауыр сапар күтіп тұрғаны жазылған. Олар өгіздерін демалдырып, жолға дайындалды. 36 сағаттан кейін олар алдарындағы 305 метрлік тауды басып өтуге аттанды. Олардың алдында құрғақ, шөлейтті жазық жатты, ол өте тегіс және ақ тұзбен жабылған, олар жаңа ғана өткеннен әлдеқайда үлкен. Доннер партиясы 30 тамызда алға жылжыды, балама жол болмады. Күннің ыстығында тұз қабығының астындағы ылғал көтеріліп, оны жабысқақ массаға айналдырды. Арбаның дөңгелектері кейде оське дейін батып кетті. Күндері қатты ыстық, түндері суық болды. Топтың бірнеше мүшесі көлдер мен арба керуендерін көріп, олар ақыры Хейстингске жеткенін ойлады. Үш күннен кейін су таусылып, кейбір адамдар өгіздерін арбадан түсіріп, су іздеуге шықты. Кейбір малдар тым әлсіз болғандықтан, арбаға тіркелген күйі тасталып кетті. Ридтің он өгізінің тоғызы шөлге қашып кетті, суға шөлдеп, есінен айырылған. Көптеген отбасылардың малдары мен жылқылары да жоғалып кеткен. Сапардың қиындықтары кейбір арбалардың бұзылуына әкеп соқты, бірақ адам өміріне келген залал жоқ. Күтілгендей екі күн емес, Ұлы тұзды көл шөлінің 129 шақырымын жүріп өтуге алты күн кетті. Партияның ешкім де енді Хейстингс кесілген жолына сенім артпады, олар шөлдің екінші жағындағы бұлақтарда қалпына келді. Олар бірнеше күн малдарды қайтаруға, шөлде қалған арбаларды алып қайтуға және азық-түліктерін басқа арбаларға ауыстыруға тырысты. Ридтің отбасы ең көп шығынға ұшырады, ал Рид одан да бекемленіп, барлық отбасылардан тауарлары мен азық-түліктерінің тізімін беруді талап етті. Ол екі адамды Калифорниядағы Саттер фортына жіберуді ұсынды; Джон Саттердің жолдан адасқан жаяуларға өте жомарт екенін және оларға қосымша азық-түлікпен көмектесе алатынын естіген еді. Чарльз Стэнтон мен Уильям Маккачен қауіпті сапарға ерікті түрде аттанды. Қалған арбаларды сиыр, өгіз және қашырлардың аралас тобы тартты. Қыркүйек айының ортасы болды, жоғалған өгіздерді іздеуге шыққан екі жас жігіт алда тағы 64 шақырым шөл екенін хабарлады. Олардың ірі қаралары мен өгіздері енді шаршап, арықтаған, бірақ Доннер партиясы келесі шөл участасын салыстырмалы түрде зардап шекпестен кесіп өтті. Сапар жеңілдегендей болды, әсіресе Руби тауларының жанындағы аңғар арқылы. Олар Хейстингспен жек көрініске қарамастан, бірнеше апта бұрын оның ізін қуудан басқа амалдары болмады. 26 қыркүйекте, екі айдан кейін партия Хумбольдт өзені деп аталатын өзен бойымен дәстүрлі жолға қайта қосылды. Қысқа жол оларды шамамен бір айға кешіктірген болды.
Ридті қуу
Хумбольдт өзенінің бойында топ паиут тайпасымен кездесті, олар бірнеше күнге олармен бірге болды, бірақ бірнеше өгіздер мен жылқыларды ұрлады немесе атып өлтірді. Бұл кезде қазан айының ортасы болды, сондықтан Доннер отбасылары жылдамдау үшін бөлініп кетті. Қалған топтағы екі арба қиылып, Джон Снайдер ашуланып, Ридтің жалдамалы көлікшісі Милт Эллиоттың өгізін ұрды. Рид аралассан, Снайдер қамшы сабымен оның басына соққылар төңкерді. Ридтің әйелі араласуға тырысқанда, ол да соққыға ұшырады. Рид Снайдердің жағалауының астына пышақ тігіп, оны қаза таптырды. Бірақ партия жетекшісі Джордж Доннер отбасымен бірге негізгі керуеннен бір күн бұрын шығып кеткен еді. Снайдер Ридті ұрғандығы көрінді, ал кейбіреулер ол әйеліне де ұрған деді, бірақ Снайдер халыққа танымал болды, ал Рид емес. Кесберг Ридті дарға асуды ұсынды, бірақ соңында келген келісім бойынша Рид отбасын қалғандары күтіп бағатын лагерден кетуге рұқсат алды. Рид келесі күні таңертең қарусыз, жалғыз жолға шықты, бірақ оның келін қызы Вирджиния алдын ала жүріп, оған жасырын түрде мылтық пен азық-түлік берді.
Құралуы
Доннер партиясы осы уақытқа дейін бастан кешкен сынақтардың нәтижесінде топтар бөлініп, әрқайсысы тек өзінің мүддесін ойлайтын және бірін-біріне сенімсіз болды. Шөп азайып, малдар әлсіреп бара жатты. Малдың жүгін жеңілдету үшін барлығының жаяу жүруі күтілді. Кейсберг Хардкопты арбадан шығарып, қарт кісіге өлу үшін аяқпен жүру керектігін айтты. Бірнеше күннен кейін Хардкоп өзен жағасында отырды, аяқтары қатты ісіп, жарылып кеткен; оны ешкім қайта көрген жоқ. Уильям Эдди басқалардан оны табуға көмектесуді өтінді, бірақ олардың бәрі бас тартты, 70 жасқа жуық адамға ресурстарды ысырап етуге ант берді. Осы уақытта Рид Доннерлерге жетіп, өз жүргізушісі Уолтер Херронмен бірге жолға шықты. Екеуі бір атпен жүріп, күніне шамамен белгілі бір қашықтықты жүрді. Қалғандары Доннерлерге қосылды, бірақ олардың қиындықтары жалғасты. Үндістер Грейвстің барлық аттарын қуып, тағы бір арба қалды. Шөп жетіспегендіктен малдар көбірек таралып кетті, бұл пайюттарға бір түні тағы 18-ін ұрлауға мүмкіндік берді; бірнеше күннен кейін олар тағы 21-ін атып тастады. Осы уақытқа дейін компания 100-ге жуық өгіз бен ірі қараны жоғалтты, ал олардың азығы дерлік толықтай таусылды. Малының көбісі қырылып қалғаннан кейін Вольфингер Гумбольдт суаруында арбасын жасыру үшін тоқтады; Рейнхардт пен Шпицер көмектесу үшін қалды. Олар Пайюттардың шабуылына ұшырап, оның өлтірілгенін хабарлап қайтып келді. Алдында тағы бір шөлді аймақ тұрды. Эддилердің өгіздерін үндістер өлтіріп, олар арбаларын тастап кетуге мәжбүр болды. Отбасы барлық азығын жеп бітірді, бірақ басқа отбасылар олардың балаларына көмектесуден бас тартты. Эддилер балаларын көтеріп, шөлде шаршап, сусызданып жаяу жүріп кетуге мәжбүр болды. Маргрет Рид пен оның балалары да енді арбасыз қалды. Компанияның демалуға уақыты жоқ еді. Олар қар жаумас бұрын Сьерра-Невада тауларын кесіп өтуге асықты. Калифорнияда көмек іздеу үшін бір ай бұрын кеткен екі адамның бірі Стэнтон компанияны тапты; ол Саттер фортынан қашырлар мен азық-түлік әкелді, сондай-ақ Джон Саттердің екі үнді нұсқаушысын жұмысқа алды. Косумнес өзені маңындағы бұл мивоктар католиктік дінге өткеннен кейін Луис және Сальвадор деген есімдермен танымал болды. Стантон сонымен қатар Рид пен Херронның, аштық пен шаршаңқылыққа қарамастан, Саттер фортына жеткенін хабарлады. Осы кезде, Рариктің айтуынша, "Доннер партиясының шаршаған, аш-жарты аш мүшелеріне олардың ең қиын проблемалары артта қалған сияқты көрінуі керек. Олар басқа көшпенділерге қарағанда әлдеқайда көп қиындықтарды бастан өткерді".
Доннер асуы
Таулар Васач жотасынан да қиын деп сипатталған соңғы бір серпіліске тап болған Донер тобы алға жылжуды немесе малдарына демалыс беруді шешуге тиіс болды. 20 қазан күні оларға бұл өткелдің (қазіргі Донер өткелі) қарашаның ортасына дейін қарға көмілмейтіні айтылды. Уильям Фостердің абайсызда оқ атып жіберуі салдарынан Уильям Пайк қаза тапты, бұл оқиға олар үшін шешімді қабылдады; отбасылар бір-бірлеп саяхаттарын жалғастырды – алдымен Бриннің отбасы, содан кейін Кезебергтер, Стэнтон Редтермен, Грейвстермен және Мерфилер. Доннерлер күтіп, соңғы болып жолға шықты. Бірнеше шақырымдық қиын жолдан кейін, арбаларының бірінің осі сынды. Жақып пен Джордж жаңа осін жасау үшін орманға кірді. Джордж Доннер ағашты кескенде қолына жарақат алды, бірақ бұл сыртқы жарақат сияқты көрінді. Қар жауа бастады. Бриннің отбасы «көп тік беткейден» 305 метр биіктіктегі Труки көліне (қазір Донер көлі деп аталады) дейін, өткелдің шыңына 5 шақырым қашықтықта, екі жыл бұрын Стивенс-Таунсенд-Мерфи тобының үш мүшесі салған үйдің жанына орналасты. Эддилер мен Кезебергтер Бриннің отбасына қосылып, өткелден өтуге тырысты, бірақ қар үйірлерін кездестіріп, жолды таба алмады. Олар Труки көліне қайтып, бір күн ішінде барлық отбасылар, Доннерлерден басқа, олармен бірге орналасты, ал Доннерлер олардан 8 шақырым – жарты күндік сапарда қалып қойды. 4 қараша күні кешке қар қайтадан жауа бастады.
Қысқы лагерь
Брин, Грейвс, Рид, Мерфи, Кесберг және Эдди отбасыларының 60 мүшесі мен жақындары қысқа Truckee көлінде орналасты. Үш бөлек қарағай бұтақтарынан салынған шатырлар олардың үйлері болды, едендері топырақтан жасалған, жаңбыр жауғанда ағып тұратын, нашар салынған жалпақ шатырлары болды. Брин отбасы бір шатырда, Эддилер мен Мерфилер екіншісінде, ал Ридтер мен Грейвстер үшіншісінде тұрды. Кесберг отбасы үшін Брин шатырының қабырғасына жапсырылған шағын үй салды. Отбасылар шатырларын жөндеу үшін мата немесе сиыр терісін пайдаланды. Шатырларда терезелер мен есіктер болмады, кіру үшін үлкен тесіктер ғана болды. Truckee көліндегі 60 адамның ішінде 18 жастан асқан 19 ер адам, 12 әйел және 29 бала болды, олардың 6-сы нәресте немесе одан кіші болды. Жолдан төмен, Alder Creek-ке жақын жерде, Доннер отбасылары 21 адамды сыйдыру үшін асығыс түрде шатырлар құрды, олардың ішінде миссис Вольфингер, оның баласы және Доннерлердің көлік жүргізушілері: алты ер адам, үш әйел және он екі бала бар. 4 қараша күні кешке қайтадан қар жауа бастады – сегіз күнге созылған дауылдың бастауы. Топ лагерьге келген кезде, Стантон Саттер фортынан әкелген азық-түліктің қалдықтары өте аз болды. Сиырлар өлді, олардың денелері мұздап, үйіліп қойылды. Truckee көлі әлі тоңбаған еді, бірақ көшіп келушілер көлден балық аулауды білмейтін. Эдди, ең тәжірибелі аңшы, аюды өлтірді, бірақ одан кейін көп сәттілікке жете алмады. Рид және Эдди отбасылары барлық нәрселерін жоғалтты. Маргрет Рид Грейвс пен Брин отбасыларынан алынған үш сиырды пайдаланғаны үшін Калифорнияға келгенде екі есе төлейтінін уәделеді. Грейвс Эддиден 25 доллар – әдетте екі сау сиырдың құны – аштықтан өлген сиырдың денесі үшін алды. Лагерьдегі уайым артты, кейбіреулер арбалардың өте алмайтын жерлерінен жеке адамдар өте алады деп ойлады. Олар кіші топтарға бөлініп бірнеше рет әрекет жасады, бірақ әр жолы жеңіліп қайтып келді. Жеті күннен астам созылған тағы бір қатты дауыл аймақты соншалықты қалың қармен жапты, мал мен жылқы – олардың жалғыз қалған тамағы – өліп, қарға көміліп кетті. Патрик Брин 20 қарашада күнделік жазуды бастады. Ол негізінен ауа райына, дауылдарға және қанша қар жауғанына назар аударды, бірақ біртіндеп өзінің жазбаларына Құдай мен дін туралы мәліметтерді қоса бастады. Truckee көліндегі өмір қиын болды. Шатырлар тығыз және лас болды, қар қатты жауып, адамдар бірнеше күн бойы сыртқа шыға алмады. Азық-түлік тез сиыр терісіне дейін азайды, одан қайнатылған желім жасалды, оның дәмі жағымсыз болды. Сиыр мен жылқының сүйектері қайта-қайта қайнатылып, сорпа жасалды, олар соншалықты жұмсақ болды, шайнағанда ұсақтап кететін. Кейде оларды көмірге қуырып, жұмсақ қылды. Мёрфи балалары бірте-бірте оттықтың алдында жатқан сиыр терісінен жасалған кілемді жыртып, отқа жағып, жеп қойды. Қармен жүрушілер кеткеннен кейін, Truckee көліндегі көшіп келушілердің үштен екісі балалар болды. Грейвс сегізін, Левина Мерфи мен Элеонор Эдди тоғызын бағып күтті. Көшіп келушілер өз шатырларына кірген тышқандарды ұстап жеді. Көптеген адамдар әлсіреп, уақыттың көп бөлігін төсекке жатып өткізді. Кейде Доннерлерді көру үшін бір күндік сапарға шығуға болады. Яков Доннер мен үш жалдамалы адамның қайтыс болғаны туралы хабар келді. Олардың бірі, Жозеф Рейнхардт, өлім төсегінде Вольфингерді өзі өлтіргенін мойындады. Джордж Доннердің қолы жұқты, сондықтан Доннер лагерінде төрт адам жұмыс істеді. Маргрет Рид балаларының қуанышына орай, Рождествоға сорпа жасауға жеткілікті азық-түлік жинап алды, бірақ қаңтар айында олар аштыққа ұшырап, үйлерін жабу үшін пайдаланған сиыр терісін жеуді ойлады. Маргрет Рид, Вирджиния Рид, Милт Эллиот және қызметші қыз Элиза Уильямс тамақ әкелуге тырысудың балалардың аштан өлгенін көруден жақсы екенін ойлап, сыртқа шығуға тырысты. Олар төрт күн бойы қарда жүріп, кейін кері қайтуға мәжбүр болды. Олардың шатыры енді тұруға жарамсыз болды, сиыр терісінен жасалған шатыр олардың тамақ көзіне айналды, ал отбасы Бринмен бірге тұруға көшті. Қызметшілер басқа отбасылармен бірге тұруға кетті. Бір күні Грейвстер Ридтердің қарызын өндіру үшін келіп, отбасы жейтін барлық сиыр терісін алып кетті.
Рид құтқару әрекетіне кіріседі
Джеймс Рид қазан айының соңында Сьерра-Невададан Ранчо Джонсонға жетті. Ол Саттер фортында аман-есен және сауығып жатты, бірақ күн өткен сайын ол отбасы мен достарының тағдырына көбірек алаңдады. Ол полковник Джон С. Фремонттан өткелден өтіп, партияға көмектесу үшін ерлер тобын жинап беруді өтінді. Қарсылығында, Рид Фремонттың әскеріне қосылып, Мексика-Америка соғысында күресуге уәде берді. Оған Стэнтонмен бірге қайта орала алмаған Маккатчен және Харлан-Янг партиясының бірнеше мүшелері қосылды. Харлан-Янг керуені Саттер фортына 8 қазанда келді, ол маусымда Сьерра-Невададан өткен соңғы керуен болды. Шамамен 30 жылқы мен ондай адам азық-түлікпен жабдықталды және Доннер партиясын таудың батыс жағында, Арыстан өзені бойында, Эмигрант ойысына қарай тік беткейден төменде, аштықтан зардап шегіп, бірақ тірі күйінде кездестіруді үміттенеді. Олар өзен аңғарына жеткенде, өз тобынан бөлініп, аштықтан қиналып жатқан бір ғана көшпенді жұпты кездестірді. Екі жолсерік Рид пен Маккатченді жылқыларының бір бөлігімен тастап кетті, бірақ олар аңғардың Yuba Bottoms-қа дейін жүріп, соңғы шақырымды жаяу өтті. Рид пен Маккатчен Эмигрант ойына қарап тұрды, оған дейін 19 шақырым ғана болатын, бірақ қармен жабылған. Бұл, Бриндердің шығыстан өткелді бағындыруға соңғы әрекет жасаған күнімен сәйкес болуы мүмкін. Көңілі құлаған күйде, олар Саттер фортына қайта оралды.
Жауап
Доннер тобының тағдыры туралы жаңалықты шығысқа қарай Иса Мәсіхтің Әулиелер шіркеуінің ақсақалы және журналисі Сэмюэл Браннан таратты. Ол Keseberg-пен бірге өткелден түскен құтқару тобына кездесіп қалған. Оқиға туралы хабар алғаш рет 1847 жылдың шілдесінде Нью-Йорк қаласына жетті. АҚШ-та осы оқиға туралы хабар тарату батысқа қарай көші-қонға деген жалпыға бірдей ынтаның күшті ықпалында болды. Кейбір газеттерде трагедия туралы жаңалықтар заманауи сенсациялық жағдайларға қарамастан, шағын абзацтарда жасырылды. Калифорниядағы газеттердің ішінде бірнеше газет адам жеушілік туралы графикалық, көбейтілген егжей-тегжейлі мәліметтер жазды. Кейбір басылымдарда Доннер тобының мүшелері батырлар ретінде, ал Калифорния – маңызды құрбандықтарға лайық жұмақ ретінде бейнеленді. Келесі жылдары батысқа эмиграция азайды, бірақ бұл көрсеткіштердің төмендеуі Доннер тобының ескертулі оқиғасынан гөрі, Мексика-Америка соғысының нәтижесіне байланысты туындаған қорқыныштан болған болуы мүмкін. Құрлық арқылы көшіп-қонның көп бөлігі Карсон өзені арқылы жүрді, бірақ қырық тоғыздың бірнешесі Доннер тобының таңдаған жолын пайдаланып, осы орын туралы сипаттамалар қалдырды. 1847 жылдың маусым айының соңында генерал Стивен У. Кернидің басқаруындағы мормон батальонының мүшелері адам сүйектерін жерледі және екі шатырды жартылай өртеп жіберді. Келесі бірнеше жылда өткелден өткендер Рид және Грейвс отбасылары қолданған шатырды, сүйектерді және басқа да заттарды тапты. 1891 жылы көлдің жанынан ақша жасырылған орын табылды. Бұл ақшаны миссис Грейвс сақтаған болуы мүмкін, ол екінші көмек келгенде асығыс жасырып, кейін қайта алып қайтуды жоспарлаған. Лансфорд Хейстингс осы апаттағы рөлі үшін өлім жазасымен қорқытылды. Доннер тобынан бұрын көшіп келген бір мигрант оған кездесіп, олардың басынан өткен қиындықтар туралы былай деді: "Әрине, ол өте өкінішті екенін және жақсы ниетпен әрекет еткенін айта алмады".
Тірі қалғандар
Васач тауларына кірген 87 адамның тек 48-і ғана аман қалды. Тек Рид және Брин отбасылары ғана толықтай сақталды. Джейкоб Доннер, Джордж Доннер және Франклин Грейвстің балалары жетім қалды. Уильям Эдди жалғыз қалды; Мерфи отбасының көп бөлігі қайтыс болды. Калифорнияға тек үш қашар жетті, қалғандары қырылды. Доннер партиясы мүшелерінің көп бөлігінің мүліктері тастап кете берді. Бірнеше жесір әйелдер бірнеше ай ішінде қайтадан тұрмысқа шықты; Калифорнияда күйеуге шығу қиын болды. Ридтер Сан-Хоседе қоныстанды, ал Доннерлердің екі баласы олармен бірге тұрды. Рид Калифорниядағы алтын асыру кезеңінде жақсы табыс тауып, өркендеді. Вирджиния өзінің Иллинойстағы туысына "Калифорнияға жетудегі қиындықтарымыз" туралы хат жазды, оны әкесі редакциялады. Журналист Эдвин Брайант оны 1847 жылдың маусым айында жариялады, ал хат Иллинойс журналында 1847 жылдың 16 желтоқсанында, кейбір редакциялық түзетулермен толыққандай жарияланды. Вирджиния Патрик Брин дұға оқығанын көргеннен кейін өзіне берген уәдесін орындап, католик дініне кірді. Мерфилердің аман қалғандары Мэри Мерфи Ковилодан кейін Калифорниядағы Мэрисвиллге қоныстанды, ал Брин отбасы Сан-Хуан Баутистаға бет бұрды. Брин отбасы 1848 жылы 16 жасар Джон Брин Калифорнияның алтын өңірінде тапқан ақшаға Кастро Адобені сатып алып, оны қонақүй ретінде пайдаланды. Олар 1862 жылы Harper's Magazine журналында жарияланған, адам жегіштермен бірге болғанын білгеннен кейін қатты ыңғайсыздық сезінген J. Ross Browne-ның анонимды әңгімесінің кейіпкері болды. Көптеген аман қалғандар да осындай жағдайға тап болды. Брин отбасының кіші қызы Изабелла 1846-1847 жылдардың қысында бір жаста болды және Доннер партиясының соңғы аман қалған мүшесі еді. Ол 1935 жылдың 25 наурызында Сан-Францискода қайтыс болды. Джордж және Тамсен Доннердің балаларын Саттер фортының жанындағы егде жастағы жұбайлар асырады. Элиза 1846-1847 жылдардың қысында үш жаста болды және Доннерлердің ең кіші баласы еді. Ол 1911 жылы басылған есептер мен әпкелерінің естеліктеріне негізделіп, Доннер партиясы туралы есеп жариялады. Грейвстердің балалары әртүрлі өмір сүрді. Мэри Грейвс ерте тұрмысқа шықты, бірақ оның бірінші күйеуі өлтірілді. Ол түрмеде оның өлтірушісіне тамақ дайындады, оның азап шегуіне жол бермеу үшін. Мэридің немересінің айтуынша, ол өте қатал болған; бірде ол: "Мен жылауға тырыссам да, жылай алмаймын. Егер мен осы қайғылы оқиғаны ұмыта алсам, қайтадан қалай жылау керектігін білген болар едім" деді. Оның ағасы Уильямның көптеген кәсіптері болды, өмір салты әртүрлі болды, ал оның немерелері оны "екцентрикалық және ашулы" деп есептеді. Ол 1907 жылы қайтыс болып, Калистогада жерленді. 1846-1847 жылдардың қысында тоғыз жастағы Нэнси Грейвс, тіпті эпизодтың ең нақты нұсқаларын жазуға қызығушылық танытқан тарихшылармен байланысқанда да, өзінің қатысуын мойындаудан бас тартты. Ол анасы мен ағасының жеуіне қатысқан рөлінен арыла алмады. Эдди қайтадан тұрмысқа шығып, Калифорнияда отбасын құрды. Ол Льюис Кесбергті өлтіру туралы уәдесін орындауға тырысты, бірақ Джеймс Рид пен Эдвин Брайант оны тоқтатты. Бір жылдан кейін Эдди өзінің тәжірибесін эпизод туралы ең алғашқы есепті жазған Дж. Куинн Торнтонға еске түсірді, сондай-ақ Ридтің естеліктерін де пайдаланды. Эдди 1859 жылдың 24 желтоқсанында Петалумада қайтыс болды. Кесберг Тамсен Доннерді өлтірді деп айыптаған көмекші топ мүшелеріне қарсы жала жабу ісін қозғады. Сот оған 1 доллар зиян өтеу төледі, сонымен қатар сот шығындарын да төледі. 1847 жылы "Калифорния жұлдызында" жарияланған мақалада Кесбергтің әрекеттері қорқынышты түрде сипатталған және оны құтқару тобы линчтеп өлтіруге жақындаған. Ол жазғы еріген кезде ашық қалған малдар емес, адам етін жеуді жөн көретінін айтты. Тарихшы Чарльз Макглашан Кесбергті Тамсен Доннерді өлтіргені үшін айыптау үшін жеткілікті материал жинады, бірақ оны сұраққа алып, ешқандай кісі өлтіру болмағанын түсінді. Элиза Доннер Хоутон да Кесбергтің кінәсіз екеніне сенді. Кесберг қартайған сайын сыртқа шықпады, өйткені ол жек көрілетін адамға айналды және жиі қауіп төндірді. Ол Макглашанға былай деді: "Мен жиі ойлаймын, Әлемнің Иесі мені жер бетіндегі барлық адамдардың арасынан таңдап алды, адам баласы қаншалықты қиындықтарға, азапқа және қайғыға төзуге қабілетті екенін көру үшін".
Мұра
Стюарттың айтуынша, Доннер партиясына қаратылған назар, оқиғалар туралы сенімді мәліметтердің болуымен және "каннибализм, шамасы, екінші дәрежелі эпизод болғанымен, көпшілік санасында Доннер партиясы туралы еске алуға тиіс басты факт болып қалыптасқан. Себебі, тыйым салынған нәрсе соншалықты қызықтырады, қаншалықты тебіледі". Джонсонның 1996 жылы жазғанынша, оқиғаның қызықтыруы отбасылар мен қарапайым адамдарға бағытталғандығында, емес сирек кездесетін тұлғаларға, және бұл оқиға "Калифорнияның құнарлы аңғарларындағы өркендеу, денсаулық және жаңа өмірге деген үміттердің көптеген адамды тек қана оның тастық есігінде қайғы-қасірет, аштық және өлімге жеткізгенінің" қорқынышты ирониясы болып табылады. Кабиналар орны 1854 жылдан бастап туристерді қызықтыратын орынға айналды. 1880 жылдары Чарльз Макглашан Доннер партиясы эпизодының орнын белгілеу үшін ескерткіш салу идеясын ілгерілетуді бастады. Ол ескерткіш үшін жерді сатып алуға көмектесті, ал 1918 жылдың маусымында Доннер партиясына арналған пионер отбасының мүсіні Брин Кезеберг кабинасының тұрған жері деп есептелетін жерге орнатылды. 1934 жылы ол Калифорнияның тарихи ескерткіші мәртебесін алды. Калифорния штаты 1927 жылы Доннер еске алу мемлекеттік паркін құрды. Бастапқыда ол ескерткішті қоршаған аумақтан тұрды. Жиырма жыл өткен соң Мерфи кабинасының орны сатып алынып, парктің құрамына қосылды. 1962 жылы Калифорнияға батысқа қарай көші-қонның тарихын баяндау үшін Эмигрант жолы мұражайы ашылды. Мерфи кабинасы мен Доннер ескерткіші 1963 жылы Ұлттық тарихи ескерткіш ретінде тіркелді. Үлкен тас Мерфи кабинасының ошағының артқы жағы ретінде пайдаланылды, ал тасқа Доннер партиясының мүшелерінің тізімі жазылған қола тақта орнатылды, онда кім аман қалғаны және кім қайтыс болғаны көрсетілген. Калифорния штаты осы оқиғаның "Америка тарихындағы оқшауланған және трагикалық оқиға, халықтық эпосқа айналған" болғаны үшін осы орынды еске алуды қажет деп санайды. 2003 жылғы мәліметтер бойынша, паркке жылына шамамен 200 000 адам келеді.
Өлім-жітім
Көптеген тарихшылар партияның 87 мүшесін есептейді, бірақ Стивен МакКарди Батыс медицина журналында Сара Киесті – Маргрет Ридтің анасын, сондай-ақ Луис пен Сальвадорды қосып, санын 90-ға жеткізеді. Бірнеше тарихшы мен басқа да мамандар тамақтан толық айырылған адамдардың өмір сүруіне әсер ететін факторларды анықтау үшін өлім-жітімді зерттеді. Қарға аяқ киіммен жүрген 15 мүшенің сегізі қаза тапты, ал бес әйел аман қалды. Вашингтон университетінің профессоры Доннер партиясы оқиғасын «демографиялық тұрғыдан бақыланатын табиғи іріктелудің іс жүзіндегі мысалы» деп атады. Тракки көлінде, Алдер ағысында және қарға аяқ киіммен жүргендер арасындағы өлімдер, ұзаққа созылған дұрыс тамақтанбау, тым көп жұмыс істеу және суыққа ұшыраудың салдары болуы мүмкін. Джордж Доннер сияқты бірнеше мүше аштықтан инфекцияға осал болды, бірақ өмір сүрудегі үш маңызды фактор – жас, жыныс және әрбір мүшемен бірге саяхаттаған отбасы тобының мөлшері еді. Аман қалғандар өлгендерден орташа есеппен 7,5 жас кішірек болды; алты мен 14 жас аралығындағы балалардың өмір сүру көрсеткіші алты жасқа дейінгі нәрестелер мен балаларға қарағанда әлдеқайда жоғары болды, олардың 62,5 пайызы, соның ішінде Кезебергтердің жолда туған ұлы немесе 35 жастан асқан ересектер қайтыс болды. 49 жастан асқан ересектердің бірі де аман қалған жоқ. 20-39 жас аралығындағы еркектер арасындағы өлім көрсеткіші «өте жоғары» болды, 66 пайыздан асты.
Адамды жейтіндер туралы естер мен аңыздар
Кейбір аман қалғандар каннибализм туралы айтылғандарға күмән келтірсе де, Чарльз МакГлашан, 40 жыл бойы көптеген аман қалғандармен хат алмасып, осы оқиғаның болғанын куәландырды. Кейбір хат жазғандар ұялып, өздерінің қатысуын жасырды, бірақ басқалары ақырында осы туралы ашық әңгімеледі. МакГлашан 1879 жылғы «Доннер партиясының тарихы» кітабында балалар мен нәрестелердің өлім алдындағы азаптары сияқты қорқынышты егжей-тегжейлі жайттарды жарияламай, Джорджия Доннердің айтуынша, миссис Мерфидің соңғы балалар үшін үшінші көмек келгенде, төсегіне жатып, қабырғаға қарап берілгенін де жазбады. Ол сондай-ақ Альдер Криктегі каннибализм туралы ештеңе айтпады. Сол жылы МакГлашанның кітабы жарық көрген кезде Джорджия Доннер оған бірнеше мәселені нақтылау үшін хат жазды. Онда Альдер Криктегі екі шатырда адам еті дайындалғанын, бірақ оның естелігіне сәйкес (1846-1847 жылғы қыста ол төрт жаста болған), ол тек ең кішкентай балаларға ғана берілгенін айтты: «Әкем жылап, бізге қараған жоқ, біз кішкентайлар оған көмектесе алмайтынымызды сезіндік. Басқа ештеңе болған жоқ». Ол сондай-ақ бір күні Элизабет Доннер, Джейкобтың әйелі, 25 жастағы Самуэль Шумейкердің қолын пісіргенін есінде қалдырғанын айтты. Элиза Доннер Хоутон 1911 жылғы еске алуларында Альдер Криктегі каннибализм туралы ештеңе айтпады. Альдер Крик лагеріндегі археологиялық зерттеулер каннибализмді растайтын нақты дәлелдер таппады. Альдер Криктегі астық пісіру ошағынан алынған сүйектердің ешқайсысы адам сүйегі екені анық емес еді. Рариктың сөзіне қарағанда, тек пісірілген сүйектер ғана сақталады, ал Доннер партиясының мүшелеріне адам сүйектерін пісірудің қажеті болмас еді. 1856 жылы Элиза Фарнхэмнің Доннер партиясы туралы жазғандары негізінен Маргарет Бринмен сұхбаттасуға негізделген. Онда Джеймс Рид пен екінші көмек келгеннен кейін Грейвс және Брин отбасыларының қарда қалған жағдайлары сипатталған. Фарнхэмнің айтуынша, жеті жасар Мэри Доннер басқаларға Исаак Доннерді, Франклин Грейвс-младший мен Элизабет Грейвсті жеуді ұсынды, өйткені Доннерлер Альдер Крикте Мэридің әкесі Джейкобты қоса, басқаларды жеуді бастаған еді. Маргарет Брин өзінің және отбасының өлгендерді жемегенін мәлімдеді, бірақ Кристин Джонсон, Итан Рарик және Джозеф Кинг, Брин отбасына көңіл бөліп, тоғыз күн бойы тамақсыз болған Бриндердің адам етін жемей аман қалуы мүмкін емес деп санайды. Кинг Фарнхэмның бұл ақпаратты Маргарет Бриннен тәуелсіз алғанын айтады. 1847 жылы Х.А. Уайс жариялаған мәліметтерге сәйкес, Трюдо өзінің батырлығымен мақтанды, сонымен қатар Джейкоб Доннерді жегенін және бір нәрестені тірідей жегенін айтты. Көп жылдар өткен соң Трюдо Элиза Доннер Хоутонмен кездесіп, ешкімді жемегенін жоққа шығарды. Ол бұл сөздерін 1891 жылы, 60 жасында Сент-Луис газетіне берген сұхбатында қайталап айтты. Хоутон және басқа Доннер балалары Трюдоны жақсы көретін, ол да оларды жағдайына және Тамсен Доннерді жалғыз қалдырғанына қарамастан жақсы көретін. Автор Джордж Стюарт Трюдоның Уайсқа айтқандарын 1884 жылы Хоутонға айтқан сөздерінен дәл деп санайды және ол Доннерлерді тастап кеткенін мәлімдеді. Керісінше, Кристин Джонсон Трюдоның Уайспен сұхбатын «жасөспірімдердің назар аудару және үлкендерді таң қалдыруға деген табиғи қалауының нәтижесі» деп санайды. Ол есейгеннен кейін Хоутонды ренжітпеу үшін сөзін қайта қарастырды. Тарихшылар Джозеф Кинг пен Джек Стид Стюарттың Трюдоның әрекеттерін дезертирлік деп сипаттауын «артық морализм» деп атады, өйткені партияның барлық мүшелері қиын шешімдер қабылдауға мәжбүр болды. Итан Рарик бұған «Доннер партиясы – жарқын ерлік немесе қарақұмарлық емес, ерлік те, қарақұмарлық та емес, қиын шешімдердің тарихы» деп қосты.