Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Үш әріптен тұратын қысқарту.
Abbreviation consisting of three letters
Үш әріпті акроним (TLA) немесе үш әріпті қысқарту – үш әріптен тұратын қысқарту. Бұл әдетте қысқартылған тіркестің бас әріптерінен құралады және үлкен әріптермен (бас әріптермен) жазылады. Мысалы, «т.б.» және «мысың» сияқты үш әріпті қысқартулар үш әріпті акронимдер емес, ал «TLA» өзі TLA болып табылады (автологиялық қысқартудың мысалы). Көптеген үш әріпті қысқартулар, әдетте, акронимдер емес, инициализмдер болып табылады: барлық әріптер әріп атаулары ретінде оқылады, мысалы, APA – /eɪ/ /p//iː/ /eɪ/ – «эй-пи-эй». Бірақ кейбіреулері нағыз акронимдер, сөздей оқылады: мысалы, компьютерлік осьтік томографияда CAT көбінесе жануардың атындай (/k//æ//t/) оқылады, «CAT сканы» дегенде. Дегенмен, инициализмдер де үш әріпті акронимдер деп есептеледі, себебі осы термин алғаш кеңінен қолданысқа түскен және қазір де аса танымал.
A three letter acronym (TLA), or three letter abbreviation, is an abbreviation consisting of three letters. These are usually the initial letters of the words of the phrase abbreviated, and are written in capital letters (upper case); three letter abbreviations such as etc. and Mrs. are not three letter acronyms, but "TLA" itself is a TLA (an example of an autological abbreviation). Most three letter abbreviations are not, strictly, acronyms, but rather initialisms: all the letters are pronounced as the names of letters, as in APA ,/eɪ//p//iː/'/eɪ/ AYpeeAY'. Some are true acronyms, pronounced as a word: as with computed axial tomography, for example, CAT is almost always pronounced as the animal's name (/k//æ//t/) in "CAT scan". Even the initialisms are however considered three letter acronyms, because that term appeared first in widespread use, and is overwhelmingly popular today.
Тарих және шығу тегі
Үш әріпті аббревиатуралық тіркес 1975 жылы әлеуметтану әдебиетінде пайда болды. 1977 жылдан бастап биология ғылымдарында үш әріпті аббревиатуралар есте сақтау құралы ретінде қолданылды, ал олардың практикалық пайдалылығы 1982 жылы Вебер тарапынан жарияланды. Олар көптеген басқа салаларда да қолданылады, бірақ TLA термині ерекше түрде компьютерлік техникамен байланысты. 1980 жылы Sinclair ZX81 үй компьютеріне арналған нұсқаулықта TLA қолданылып, түсіндірілді. Компьютерлік техникадағы үш әріпті аббревиатуралардың пайда болуы 1982 жылғы JPL есебінде айтылды. 1988 жылы "Компьютерлік ғылымды шын мәнінде оқытудың қатыгездігі туралы" деген мақаласында көрнекті компьютерлік ғалым Эдсгер В. Дайкстра (сынап айтқандай) былай деп жазды: "Қазіргі кезде TLA болмаса, ешқандай іс-әрекет құнды емес". 1992 жылы ол Microsoft нұсқаулығында келтірілді.
The exact phrase three letter acronym appeared in the sociology literature in 1975. Three letter acronyms were used as mnemonics in biological sciences, from 1977 and their practical advantage was promoted by Weber in 1982. They are used in many other fields, but the term TLA is particularly associated with computing. In 1980, the manual for the Sinclair ZX81 home computer used and explained TLA. The specific generation of three letter acronyms in computing was mentioned in a JPL report of 1982. In 1988, in a paper titled "On the Cruelty of Really Teaching Computing Science", eminent computer scientist Edsger W. Dijkstra wrote (disparagingly), "No endeavour is respectable these days without a TLA" By 1992 it was in a Microsoft handbook.
Комбинаторлық
А-дан Z-ға дейінгі әліпбидің 26 әрпін пайдаланатын үш әріпті қысқартулардың саны 26 × 26 × 26 = 17 576-ға тең. 0-ден 9-ға дейінгі сандарды бір кез келген орынға қою арқылы қосымша 26 × 26 × 10 = 6 760 қысқарту жасауға болады, мысалы 2FA, P2P немесе WW2, соның нәтижесінде барлығы 37 856 үш таңбалы тізбек пайда болады. Стандартты ағылшын тілінде WWW – ең көп буынды (әдетте тоғыз) талап ететін TLA болып табылады. TLA-ның тиімділігі көбінесе оның толық түйіндемеден жылдам айтылуында, бірақ ағылшын тілінде "WWW" деп айту, қысқартылған түйіндемесінен (World Wide Web) үш есе көп буынды талап етеді. "WWW" сөйлеу тілінде кейде "dubdubdub" деп қысқартылады.
The number of possible three letter abbreviations using the 26 letters of the alphabet from A to Z (AAA, AAB, to ZZY, ZZZ) is 26 × 26 × 26 = 17,576. An additional 26 × 26 × 10 = 6,760 can be produced for each single position allowed to be a digit 0 9, such as 2FA, P2P, or WW2, giving a total of 37,856 such three character strings. In standard English, WWW is the TLA whose pronunciation requires the most syllables—typically nine. The usefulness of TLAs typically comes from its being quicker to say than the phrase it represents; however saying 'WWW' in English requires three times as many syllables as the phrase it is meant to abbreviate (World Wide Web). "WWW" is sometimes abbreviated to "dubdubdub" in speech.