Кіріспе
Гибридті аналогтық және цифрлық радио хабар тарату жүйесі (IBOC) – бір жиілікте цифрлық радио және аналогтық радио хабар тарату сигналдарын бір мезгілде таратудың гибридті әдісі. Атау AM немесе FM жолағында (жолақта) таратылатын жаңа цифрлық сигналдарды және қолданыстағы радиоарнамен (арнада) байланысты білдіреді. Қосымша цифрлық субтасушыларды немесе бүйірлік жолақтарды пайдалану арқылы цифрлық ақпарат қолданыстағы сигналдарға мультиплекстеледі, осылайша хабар тарату жолақтарын қайта бөлу қажеттілігінен аулақ болады. IBOC сигналдарын жіберу үшін қолданыстағы спектрдің пайдаланылмаған бөліктерін пайдаланады. Бұл әсіресе Солтүстік Америкадағы FM жүйелері үшін тиімді, онда арналар 200 кГц аралықта кеңінен орналасқан, бірақ аудио сигнал үшін осы жолақтың тек 50 кГц бөлігі ғана қолданылады. Көптеген елдерде FM арналары арасындағы арақашықтық 100 кГц-ға жуық, ал AM үшін ол 10 кГц-қа жуық. Бұл мүмкіндіктердің барлығы қосымша цифрлық хабар таратуға мүмкіндік берсе де, IBOC көбінесе Солтүстік Америка жүйелеріндегі FM жолағына қатысты қарастырылады; Еуропа мен көптеген басқа елдерде барлық цифрлық жүйелер үшін жаңа жолақтар бөлінді. Цифрлық радио стандарттары әдетте бірнеше бағдарлама арналарын бір цифрлық ағынға біріктіруге мүмкіндік береді. Солтүстік Америка FM-де бұл әдетте бір арнада екі немесе үш жоғары сапалы сигналды немесе бір жоғары сапалы сигналды және AM-ге қарағанда әлдеқайда жақсы сапасы бар бірнеше қосымша арналарды біріктіруге мүмкіндік береді. Сыйымдылықты одан да арттыру үшін, кейбір қолданыстағы субтасушыларды модуляцияның негізгі жолағында қосымша кеңістік беру үшін эфирден алып тастауға болады. Мысалы, FM үшін бұл аналогтық сигналдан стерео дыбысты алып тастауды білдіруі мүмкін, стереоды қажет болған жағдайда цифрлық сигналмен қамтамасыз ету және басқа цифрлық арнаға орын босату. AM жолағының шектеулі болуына байланысты IBOC аналогтық стереомен үйлесімді емес, бірақ мұндай мүмкіндік сирек қолданылады, ал қосымша арналар көбінесе қатты сығылған дауыспен – мысалы, жол қозғалысы және ауа райы туралы ақпаратпен шектеледі. Соңында, станциялар базалық жолақты монофониялық дыбыстан босату арқылы цифрлық/аналогтық гибридтік режимнен толығымен цифрлық режимге көше алады.
In band on channel (IBOC) is a hybrid method of transmitting digital radio and analog radio broadcast signals simultaneously on the same frequency. The name refers to the new digital signals being broadcast in the same AM or FM band (in band), and associated with an existing radio channel (on channel). By utilizing additional digital subcarriers or sidebands, digital information is multiplexed on existing signals, thus avoiding re allocation of the broadcast bands. IBOC relies on unused areas of the existing spectrum to send its signals. This is particularly useful in North America style FM, where channels are widely spaced at 200 kHz but use only about 50 kHz of that bandwidth for the audio signal. In most countries, FM channel spacing may be as close as 100 kHz, and on AM it is only 10 kHz. While these all offer some room for additional digital broadcasts, most attention on IBOC is in the FM band in North American systems; in Europe and many other countries, entirely new bands were allocated for all digital systems. Digital radio standards generally allow multiple program channels to be multiplexed into a single digital stream. In North American FM, this normally allows two or three high fidelity signals combined in one channel, or one high fidelity signal plus several additional channels at medium fidelity levels that are much higher quality than AM. For even greater capacity, some existing subcarriers can be taken off the air to provide additional bandwidth in the modulation baseband. On FM for instance, this might mean removing stereo from the analog signal, relying on the digital signal to provide stereo where desired, thus making room for another digital channel. Due to the reduced bandwidth in AM, IBOC is incompatible with analog stereo, although that is rarely implemented, and additional channels are limited to highly compressed voice such as traffic and weather. Eventually, stations can go from digital/analog hybrid mode to all digital, by eliminating the baseband monophonic audio.
FM әдістері
FM радиосында IBOC хабар таратудың үш әдісі қолданылады, көбінесе АҚШ-та.
HD радио хабар тарату
АҚШ Федералды байланыс комиссиясы AM және FM радиожиіліктерінде пайдалануға рұқсат берген бірінші және жалғыз цифрлық технология – iBiquity Digital Corporation компаниясы әзірлеген HD радио жүйесі. Бұл жүйе FM арнасының ±100 кГц шегінен тыс энергия таратады, бұл көршілес арналарда кедергі тудыруы мүмкін. Қазіргі таңда АҚШ-та HD радио хабар тарататын шамамен 1560 станция бар, сонымен қатар 2010 жылғы қаңтар айының мәліметі бойынша 800-ден астам жаңа мультикаст арнасы жұмыс істейді. iBiquity Digital компаниясының зияткерлік меншігін пайдалану үшін бір реттік лицензиялық төлем қабылданады, сондай-ақ станция үшін жаңа жабдықтарға 50 000-ден 100 000 АҚШ долларына дейін шығын кетіп, (2010 жылғы мәлімет бойынша) құны айырмашылыққа ие.
FMeXtra
Екінші жүйе – Digital Radio Express компаниясының FMeXtra жүйесі, ол қолданыстағы сигнал ішіндегі субтасымалдаушыларды пайдаланады. Бұл жүйе салыстырмалы түрде жақында енгізілді. FMeXtra гибридтік режимде HD Radio-мен үйлесімді, бірақ толық цифрлық режимде емес, сондай-ақ RBDS жүйесімен де үйлесімді. Стерео субтасымалдаушыны алып тастауға болады, бұл FMeXtra үшін модуляцияның негізгі жолағында көбірек орын босатады. Дегенмен, жүйе 67–92 кГц жиілігінде жұмыс істейтін, бірақ көбінесе қолданыстан шығып қалған басқа субтасымалдаушылармен үйлесімсіз. Жүйені орнату әлдеқайда арзан әрі қарапайым, ол тек қолданыстағы қоздырғышқа қосылуды қажет етеді және лицензиялық төлемдерді талап етпейді. FMeXtra, HD Radio-ның көптеген пайдаланушы мүмкіндіктерін ұсынады, оның ішінде көпбағдарлы тарату мүмкіндігі және бірнеше әртүрлі аудио бағдарламаларды бір уақытта тарату мүмкіндігі бар. Ол aacPlus (HE AAC) кодегін қолданады. FMeXtra шартты қолжетімділік және шифрлау арқылы тыңдауды шектеуге мүмкіндік береді.
DRM
Digital Radio Mondiale аудио сигналымен қатар бірнеше дерек ағынын бір уақытта таратуға мүмкіндік береді. VHF үшін DRM режимі 35 кбит/с-тан 185 кбит/с-қа дейінгі өткізу қабілетімен және төрт бір уақыттағы дерек ағынымен қамтамасыз етеді, бұл 5.1 айналмалы дыбыс DVD сапасындағы аудионы басқа мультимедиалық мазмұнмен – суреттер, бейне немесе HTML мазмұны сияқты әдеттегі мысалдармен бірге таратуға мүмкіндік береді. Ол қолданыстағы FM қабылдағыш құралдарымен кері үйлесімді емес, бірақ HE AAC немесе xHE AAC кодегімен цифрлық түрде кодталған хабарларды тарату мүмкіндігі және 88-108 МГц халықаралық стандартына сәйкес FM спектрінде жұмыс істеуі DRM-ді болашақта елдер аналогтық хабар таратуды тоқтатуға кіріскенде пайдалануға лайықты кандидат етеді.
HD радио хабар тарату
iBiquity сонымен қатар AM үшін орта толқындық HD радио жүйесін жасады, бұл АҚШ-тағы AM цифрлық хабар тарату үшін Федералды байланыс комиссиясы бекіткен жалғыз жүйе. HD радио жүйесі негізгі тасымалдағыштағы аналогты дыбыстың естілетін бөлігінің жоғары және төмен жағына қосымша цифрлық жақтауларды енгізеді. Бұл жүйе тасымалдағышты квадратты түрде модуляциялайды және тасымалдағыштың осы модуляцияланған бөлігіне қосымша цифрлық ақпаратты жібереді. Ол AM стерео принципіне негізделген, C QUAM жүйесі аналогты стерео ақпаратты орналастыратын жерге цифрлық сигналды орналастырады.
DRM
Digital Radio Mondiale AM жүйесін құруда үлкен табысқа қол жеткізді, және кез келген жекеменшік HD радио жүйесінен әлдеқайда арзанға орнатылуы мүмкін, бірақ жаңа жиіліктерді қажет етеді. Халықаралық телекоммуникация одағы (ITU) оны I және III аймақтарда орта толқын, сондай-ақ қысқа толқын (және мүмкін ұзақ толқын) үшін қабылдады, бірақ II аймақта, яғни Америкада әлі қолданылмайды. HD радио жүйесі де Халықаралық телекоммуникация одағынан мақұлдау алды.
IBOC және DAB
Ұлыбритания және көптеген басқа елдер цифрлық аудио хабар тарату (DAB) стандартын таңдағанда, АҚШ өзінің цифрлық AM және FM станциялары үшін IBOC технологиясын таңдады. Жердегі DAB үшін жиі қолданылатын жолақ VHF III жолағының бөлігі болып табылады, ол L жолағының елеулі көру сызығы проблемаларынан зардап шекпейді. Алайда, ол Солтүстік Америкада қол жетімді емес, өйткені бұл аралықты 7-13 телеарналар және 1,25 метрлік (222 МГц) әуесқой радио жолағы алып жатыр. Қазіргі уақытта осы спектрді пайдаланатын станциялар өздерінің кеңістігін беруге құштар емес еді, өйткені VHF, UHF-ке қарағанда бірнеше артықшылықтар ұсынады: салыстырмалы түрде төмен қуат, ұзақ қашықтыққа таралу (шатырдағы антеннамен 100 мильге дейін (160 км) және одан да берік және кедергілерге аз сезімтал ұзын толқын ұзындығы. Канадада Канаданың радиотелевизия және телекоммуникациялар комиссиясы (CRTC) аналогтық стандартты сақтап келеді, сондықтан арналар онда да қол жетімді емес. HD радионы сынау Канадада, сондай-ақ әлемнің басқа елдерінде рұқсат етілген. Сондай-ақ, AM және FM станцияларының брендтері, қазіргі жиіліктерін пайдаланып, жаңа арна нөмірлеріне жоғалып кетпесіне қатысты алаңдаушылықтар болды, бірақ цифрлық теледидар сияқты виртуалды арналар бұл мәселені шешеді. Сонымен қатар, бірнеше бәсекелес станциялар бірдей қамту аймағы бар бір ансамбльге біріктіретін таратушымен бөлісуіне тура келер еді (бірақ Нью-Йорк сияқты ірі қалаларда көптеген FM станциялары бұрыннан диплекстелген). FM станция операторларын тағы бір алаңдататын мәселе - AM станциялары бірден бірдей жоғары дыбыс сапасымен бәсекелесе алады, бірақ FM жоғары деректер жылдамдығының (300 кбит/с, HD Radio стандартында 60 кбит/с-қа қарағанда) артықшылығын сақтайды, өйткені жолақтың ені (100 кГц, 10 кГц-ға қарағанда) үлкен. IBOC-тің ең маңызды артықшылығы - оны енгізудің салыстырмалы жеңілдігі. Қазіргі аналогты радиостанциялар ескірмейді және тұтынушылар мен өнеркәсіп санаттық түрде цифрлыққа көшуі мүмкін. Сонымен қатар, технологиялық инфрақұрылым дайын: эфирлік жабдықтарды өндірушілердің көпшілігі IBOC технологиясын енгізіп жатыр, ал 60-тан астам қабылдағыш өндіруші IBOC қабылдау құрылғыларын сатуда. DAB енгізу бойынша көшбасшы елдер болып табылатын Ұлыбритания, Дания, Норвегия және Швейцарияда DAB-тағы MPEG 1 Audio Layer II (MP2) кодегімен стерео радиостанцияларының бірінші буынының дыбыс сапасы FM-ге қарағанда төмен, бұл көптеген шағымдарға әкелді. DAB бағдарламалары үшін типтік жолақтың ені бірінші буын кодегін пайдаланып 128 кбит/с-қа жетеді, бұл кемінде екі есе жылдамдықты талап ететін, аз сенімді MP2 стандарты. Eureka 147 стандартының жаңартылған нұсқасы DAB+ деп аталды. Бұл компрессия әдісі MPEG 4 CODEC HE AAC v2 сапалы тиімділігін пайдалана отырып, DAB+ жүйесіне бастапқы DAB жүйесімен салыстырғанда көбірек арналарды тасымалдауға немесе дыбыс сапасын жақсартуға мүмкіндік береді. Жаңа станциялар үшін DAB+ енгізілуі қарастырылып жатыр, ал MUSICAM CODEC-ті пайдаланатын бұрынғы DAB схемасы қарастырылмайды. DAB+ жүйесін 1997 жылы ескі ұйымнан құрылған Дүниежүзілік DAB форумы үйлестірді және дамытты. Ол Eureka 147 жүйесіне IBOC жүйесімен салыстырылатын сапаны және, демек, FM-ге қарағанда жақсы дыбыс сапасын ұсынады.
Қиындықтар
AM IBOC АҚШ-та әлі де бірқатар күрделі технологиялық қиындықтарға тап болып тұр, оның ішінде түнгі уақытта басқа станциялармен кедергі пайда болуы да бар. iBiquity бастапқыда PAC деп аталатын аудио қысу жүйесін пайдаланды (бұл жүйе Sirius спутниктік радиосында да жоғары жылдамдықпен қолданылады, Digital Audio Radio Service қараңыз), бірақ 2003 жылдың тамызында осы мәселелерді шешу үшін HDC (ACC негізінде) жүйесіне көшті. HDC IBOC-ке бейімделген, сонымен қатар, әрбір таратушы мен қабылдағышқа қатысты патенттік құқықтар мен роялтилерді ұзақ сақтауға мүмкіндік береді. Digital Radio Mondiale да IBOC жүйесін әзірлеп жатыр, оны әлем бойынша AM қысқа толқынды радио және, мүмкін, AM және FM хабар таратуда қолдануға болады. Олардың ешқайсысы ITU 2 аймағында (Америка) әлі мақұлданбаған. Дегенмен, HD Radio-дан айырмашылығы, бұл жүйеде аналогтық және сандық сигналдар бір арнада бірге жұмыс істемейді. DRM екі сигналды да сақтау үшін қосымша арнаны қажет етеді. AM және FM IBOC сигналдары да көршілес арнадағы станцияларға кедергі келтіруі мүмкін, бірақ бұл кедергі АҚШ Федералдық коммуникация комиссиясы (FCC) белгілеген станцияның кедергісіз қорғалған аймағында болмайды. Осыған байланысты IBAC (In-band Adjacent Channel – арна ішіндегі жапсарлас канал) және IBUZ (кедергі гуылдай естілетіндіктен) сияқты теріс мағынада қолданылатын терминдер пайда болды. HD Radio қабылдағышындағы станцияның қабылдану радиусы аналогтық сигналға қарағанда сәл төмен. 2008 жылдың маусым айында АҚШ радио хабар таратушылары мен жабдық өндірушілерінің тобы АҚШ FCC-дан FM IBOC қуатын аналогтық қуаттың 1%-ынан (қазіргі уақытта) 10%-ға дейін арттыруды сұрады. 2010 жылдың 29 қаңтарында FCC бұл өтінішті мақұлдады. Сонымен қатар, тропосфералық каналдар мен E skip құбылыстары сандық және аналогтық сигналдың қабылдану радиусын қысқартуы мүмкін. iBiquity стандартын қолданатын IBOC цифрлық радиолары қабылдау сапасын көрсету мақсатымен "HD Radio" таңбасымен сатылады. 2008 жылдың маусым айына дейін 60-тан астам түрлі қабылдағыш үлгілері жасалды, ал станциялар FM-де мультиплекстелген көп каналды режимде хабар таратуға АҚШ FCC-дан жалпы (жеке және тәжірибелік емес) рұқсат алды. Бастапқыда AM-де HD Radio тарату күндізгі уақытта ғана шектелген, ал түнде аспан толқынымен радио таралуының мүмкін болатын проблемаларына байланысты рұқсат етілмеген. FCC бұл шектеуді 2007 жылдың басында алып тастады. Алайда, DRM бүкіл Еуропада қысқа толқынды, яғни AM аспан толқынымен, ешқандай мәселесіз қолданылады. Тиісті қабылдағыш болған жағдайда, осы станцияларды Солтүстік Америкада да аналогтық сигналсыз тыңдауға болады.
Аргентина
HD радио технологиясы 2004 жылы Буэнос-Айресте алғашқы сынақтармен тестіленді. Технологияны одан әрі сынау 2007 жылдың басында басталды.
Бангладеш
Мемлекеттік телерадиокомпания БЕТАР 2016 жылдың 9 қарашасында Даккадағы Агаргаоннан 100.0 МГц жиілігінде HD радио хабарларын таратуды бастады. Трансляция 10 кВт-тық GatesAir жүйесін пайдаланады. 100.0 МГц жиілігінде BBC World Service бағдарламалары және басқа да хабарлар беріледі. HD 1, 2, 3 және 4 конфигурацияланған. Сол жерден 88.8 МГц жиілігінде де екінші трансляцияға HD радио қосылады.
Босния
HD радио технологиясын сынақтан өткізу және тестілеу 2007 жылдың наурыз айында Сараевода басталды.
Бразилия
Бразилияда HD радио және DRM сынақтары 2000-шы жылдардың ортасында басталды. Бразилияда HD радио немесе DRM жүйелі түрде хабар таратуға рұқсат етілмейді, себебі бұл елде цифрлық радио стандарты әлі анықталған жоқ. Кейбір телерадиокомпанияларға бір немесе екі жылдық тәжірибелік лицензия берілді. Үкімет (Коммуникациялар министрлігі және ANATEL) мен Ұлттық метрология институты (Inmetro) бірлесіп зерттеу жүргізді, сондай-ақ Цифрлық радио консультативтік кеңесі HD радио мен DRM аналогтық хабар таратумен салыстырғанда 20 дБ-ға дейін аз қуатпен бірдей қамту аймағын қамтамасыз етпейтінін қорытындылады. Бразилиялық цифрлық радио стандарты туралы шешім қабылдамас бұрын жаңа сынақтар күтілуде. Бразилия Digital Radio Mondiale немесе HD радионы қабылдау мүмкіндігін қарастырып жатыр.
Канада
L-байланыстағы DAB бірнеше жыл бойы қолданылғаннан кейін, Канада радио және телекоммуникация комиссиясы (CRTC) мен Канада радио хабар тарату корпорациясы (CBC) көрші АҚШ-тағы оның біртіндеп дамуын ескере отырып, HD радионы пайдалану мүмкіндігін де қарастырды. CBC 2006 жылдың қыркүйегінде Торонто және Онтарио штатының Питерборо қалаларынан хабар таратуға бағытталған HD радио бойынша сынақтар жүргізді. CRTC кейіннен HD радио станцияларын жұмыс істеуге рұқсат беру мақсатында цифрлық радио саясатын қайта қарады. HD радио қазір Торонто, Ванкувер және Оттава сияқты тығыз қалалық аймақтарда кеңінен қолданылады, сондай-ақ AM жолағында да қолданылуда.
Чехия
HD радио жүйесінің бастапқы сынақтары 2007 жылдың ақпан айында Прагада басталды.
Қытай
Қытайда Хунань телерадиокомпаниясы 2007 жылдың сәуірінде Чанша қаласында FMeXtra хабарларын таратуды бастады және Хунань провинциясының басқа қалаларында да таратуды жоспарлап отыр. SARFT (Мемлекеттік радио, кино және теледидар басқармасы) қазіргі уақытта Бейжіңде HD радиосын сынақтан өткізіп жатыр, оны елде қабылдау мүмкіндігін қарастырып.
Колумбия
Caracol Radio 2008 жылдың басында AM және FM диапазондарында HD радио технологиясын сынақтан өткізуге кірісті.
Сальвадор
Сальвадор цифрлық радио стандарты ретінде HD радионы таңдайды.
Еуропа
2007 жылдың қыркүйегінде Еуропалық HD радио альянсы (EHDRA) телерадиохабар таратушылар және басқа да мүдделі топтар тарапынан Еуропалық телерадиохабар таратушылардың, реттеуші органдардың және стандарттау ұйымдарының HD радио технологиясын қабылдауын ілгерілету мақсатында құрылды.
Франция
Франция 2006 жылдың наурыз айында HD радио сигналын таратуды бастады және екі немесе одан көп арнаны мультиплекстеуді жоспарлап отыр. Францияда IBOC HD технологиясын қолданатын радиостанциялар – SIRTI және NRJ тобы. Жібергіштің иесі – Towercast. IBOC HD радиосының жиілігі 88,2 МГц. 2006 жылдың мамыр айында Towercast тобы 93,9 МГц жиілігінде сандық аудионың бір арнасын қосты.
Германия
Radio Regenbogen 2007 жылдың 3 желтоқсанында Хайдельберг қаласында 102,8 МГц жиілігінде үкіметтік сынақтарға сәйкес HD радио хабарларын таратуды бастады.
Индонезия
Forum Radio Jaringan Indonesia 2006 жылдың наурызынан мамыр айына дейін IBOC HD хабарларын сынақтан өткізді. Джакартадағы IBOC HD станциясы Delta FM (99,1 МГц) болды. 2006 жылдың сәуір айында Азиядағы алғашқы AM HD радиостанциясы Сангкала радиосы (Сурабая қаласында) 1062 кГц жиілігінде эфирге шықты.
Жамайка
Радио Ямайка 2008 жылы Кингстон қаласында HD радио форматындағы AM және FM сигналдарымен тұрақты жұмыс істей бастады.
Мексика
АҚШ шекарасынан 320 шақырымға дейінгі барлық мексикалық радиостанцияларына HD радио технологиясын қолдана отырып, AM және FM жолақтарында өз бағдарламаларын таратуға рұқсат беріледі. Мексиканың АҚШ-пен шекаралас аймағында шамамен алты мексикалық AM және FM станциясы қазірдің өзінде HD радио технологиясымен жұмыс істеп жатыр. Grupo Imagen 2012 жылдың маусым айында XHDL FM және XEDA FM, ал Instituto Mexicano de la Radio Мексика қаласында XHIMR FM, XHIMER FM және XHOF FM радиостанцияларында HD радио хабарларын таратуды бастады.
Жаңа Зеландия
Жаңа Зеландияның Окленд қаласында HD радио хабарларын тарату 2005 жылдың 19 қазанында басталды. IBOC HD радиосының жиілігі 106,1 МГц. Жібергіш Скайтауэрде орналасқан. Сәтті сынақтан кейін, Радио хабар таратушылар қауымдастығы (RBA) 2006 жылдың желтоқсанында HD радио технологиясының толыққанды сынағын бастады. Сынақтың мақсаты HD радио жүйесінің таралу мүмкіндігін бағалау және технологияны қабылдаудың ыңғайлылығы туралы ұсыныс беру болды.
Филиппин
Филиппиндегі алғашқы HD радиостанциясы 2005 жылдың 9 қарашасында хабар таратуды бастады. Филиппин Ұлттық телекоммуникациялар комиссиясы FM цифрлық радио жұмысының ережелерін 2007 жылдың 11 қарашасында бекітті.
Польша
HD Radio сынағы 2006 жылы Варшава қаласында жергілікті радиостанцияларға технологияны көрсету мақсатымен басталды.
Пуэрто-Рико
WPRM FM 2005 жылдың сәуір айында Сан-Хуан, Пуэрто-Рикода (АҚШ құрамында) HD радионы қолданған алғашқы радиостанция болды. Сан-Хуандағы WRTU радиостанциясы да 2007 жылы HD радио технологиясымен хабар таратуды бастады.
Тайланд
Таиландта HD радио хабарларын тарату 2006 жылдың сәуір айында басталды. Таиланд радиосы Таиландтың астанасы Бангкоктағы қоғамдық көлікпен жүретін жолаушыларға бағытталған IBOC HD радио желісін құрды. Хабарларды қабылдау үшін автобустарға 10 000-нан астам HD радио қабылдағыштары орнатылды.
Украина
Киевтегі алғашқы FM HD радио хабарлары 2006 жылдың қазан айында Бірінші Украина радио тобына қарасты екі FM стансасында эфирге қосылды.
Вьетнам
Вьетнам дауысы (VOV) 2008 жылдың маусым айында Ханой қаласында АМ және FM HD радио хабарларын, оның ішінде көпбағдарлы (мультикаст) хабар таратуды бастады, HD радио технологиясын стандарт деңгейіне жеткізуді көздеп.
Америка Құрама Штаттары
2008 жылдың маусым айына дейін 1700-ден астам HD радио станциясы 2432 HD радио арнасын хабарлап таратты. HD радио технологиясы – АҚШ-та AM және FM цифрлық хабар тарату үшін FCC бекіткен жалғыз цифрлық технология. Apple, Best Buy, Target және Wal Mart сияқты бүкіл ел бойынша 12000-нан астам дүкенде 60-тан астам түрлі HD радио қабылдағыштары сатылымда бар. 2007 жылдың мамыр айына дейін FMeXtra бірнеше ондаған станцияда қолданылды. Idea Bank консорциумына кіретін бірнеше жүз станцияда да FMeXtra орнатылмақ.