Кіріспе
Мажарстан мен Хорватияның патшасы 1458 жылдан 1490 жылға дейін Матиас Корвин (Hunyadi Mátyás; Matia/Matei Corvin; ; ; ; ) – 1458 жылдан 1490 жылға дейін Матиас I ретінде Мажарстан мен Хорватияның патшасы болды. Ол бірнеше әскери науқандар жүргізіп, 1469 жылы Богемия королі болып сайланды және 1487 жылы Австрия герцогы атағын алды. 1456 жылы қайтыс болған Венгрияның регенті Иоанн Хунядидің ұлы еді. 1457 жылы Матиас ағасы Ладислав Хунядимен бірге патша Ладислав Постхумның бұйрығымен түрмеге қамалды. Ладислав Хуняди өлімге кесілді, бұл патшаны Венгриядан қашуға мәжбүр еткен көтеріліске себеп болды. Патша күтпеген жерден қайтыс болғаннан кейін, Матиас ағасы Михаил Силаги 14 жастағы Матиасты 1458 жылдың 24 қаңтарында патша деп жариялауға ықпал етті. Ол өзінің билігін ағасының қамқорлығымен бастады, бірақ екі апта ішінде үкіметті тиімді бақылауға алды. Патша ретінде Матиас Жоғарғы Венгрияны (қазіргі Словакия мен Солтүстік Венгрияның бір бөлігі) басып алған чех жалдамалы әскерлеріне және Венгрияны өзіне қарамалды деп санайтын Фридрих III, Киелі Рим императорына қарсы соғыс жүргізді. Осы кезеңде Осман империясы Сербия мен Боснияны жаулап алып, Венгрия Корольдігінің оңтүстік шекарасындағы буферлік мемлекеттер аймағын жойды. 1463 жылы Матиас Фридрих III-мен бейбіт келісімге қол қойып, императордың өзін Венгрияның патшасы деп атауға құқы бар екенін мойындады. Император Мажарстанның қасиетті тажын қайтарды, ол Матиасқа 1464 жылдың 29 сәуірінде таж кигізілді. Осы жылы Матиас Осман империясы жақында басып алған аймақтарға шабуыл жасап, Босниядағы бекіністерді басып алды. Бірақ көп ұзамай христиан елдерінен ешқандай көмек күте алмайтынын түсініп, Осман империясына қарсы саясатын тоқтатты. Матиас жаңа салықтар енгізіп, салық ставкаларының деңгейін ерекше жоғары қойды. Бұл шаралар 1467 жылы Трансильванияда көтеріліске әкеп соқты, бірақ ол көтерілісшілерді бағындырды. Келесі жылы Матиас Богемияның гусит патшасы Георгий Подебрадийге соғыс жариялап, Моравия, Силезия және Лузатияны жаулап алды, бірақ Богемияны толығымен басып алуға қол жеткізе алмады. Католиктер оны 1469 жылдың 3 мамырында Богемия королі деп жариялады, бірақ гуситтер тіпті 1471 жылы олардың басшысы Георгий Подебрадий қайтыс болғаннан кейін де оған мойынсұнудан бас тартты. Оның орнына Польшаның Казимир IV-нің үлкен ұлы Владислав Ягеллонды сайлады. Венгриялық прелаттар мен иелер тобы Владиславтың інісі Казимирге тақты ұсынды, бірақ Матиас олардың бүліктерін жеңді. 1474 жылдың соңында Силезиядағы Бреслауда (қазіргі Польшадағы Вроцлав) Казимир IV және Владиславтың біріккен әскерлерін жеңгеннен кейін, Матиас Мажарстанның шығыс бөліктерін қиратқан Осман империясына қарсы күреске кірісті. Ол Молдавия князі Ұлы Степанға көмек жіберіп, Степанға 1470-ші жылдардың соңында Осман басқыншылығын тойтаруға мүмкіндік берді. 1476 жылы Матиас Осман империясының шекарасындағы маңызды бекініс болған Шабақты қоршап алып, басып алды. Ол 1478 жылы Владислав Ягеллонмен бейбіт келісімге қол қойып, олардың арасындағы Богемия жерлерін бөлуді растады. Матиас император Фридрихке қарсы соғыс жүргізіп, 1482-1487 жылдар аралығында Төменгі Австрияны басып алды. Матиас ортағасырлық Еуропаның ең алғашқы кәсіби тұрақты армияларын құрды (Мажарстанның қара армиясы), сот жүйесін реформалады, барондардың билігін шектеді және әлеуметтік тегіне емес, қабілеттеріне қарай талантты адамдардың мансабын көтерді. Матиас өнер мен ғылымды қолдады; оның корольдік кітапханасы, Библиотека Корвиниана, Еуропадағы ең ірі кітаптардың бірі болды. Оның қолдауымен Венгрия Италиядан Ренессансты қабылдаған алғашқы ел болды. Әділ Матиас, өзінің халқының арасында жасырын жүрген монарх ретінде, ол венгр және словак халық ертегілеріндегі танымал батыр болып саналады.
Matthias Corvinus (Hunyadi Mátyás; Matia/Matei Corvin; ; ; ; ) was King of Hungary and Croatia from 1458 to 1490, as Matthias I. After conducting several military campaigns, he was elected King of Bohemia in 1469 and adopted the title Duke of Austria in 1487. He was the son of John Hunyadi, Regent of Hungary, who died in 1456. In 1457, Matthias was imprisoned along with his older brother, Ladislaus Hunyadi, on the orders of King Ladislaus the Posthumous. Ladislaus Hunyadi was executed, causing a rebellion that forced King Ladislaus to flee Hungary. After the King died unexpectedly, Matthias's uncle Michael Szilágyi persuaded the Estates to unanimously proclaim the 14 year old Matthias as king on 24 January 1458. He began his rule under his uncle's guardianship, but he took effective control of government within two weeks. As king, Matthias waged wars against the Czech mercenaries who dominated Upper Hungary (today parts of Slovakia and Northern Hungary) and against Frederick III, Holy Roman Emperor, who claimed Hungary for himself. In this period, the Ottoman Empire conquered Serbia and Bosnia, terminating the zone of buffer states along the southern frontiers of the Kingdom of Hungary. Matthias signed a peace treaty with Frederick III in 1463, acknowledging the Emperor's right to style himself King of Hungary. The Emperor returned the Holy Crown of Hungary with which Matthias was crowned on 29 April 1464. In this year, Matthias invaded the territories that had recently been occupied by the Ottomans and seized fortresses in Bosnia. He soon realized he could expect no substantial aid from the Christian powers and gave up his anti Ottoman policy. Matthias introduced new taxes and regularly set taxation at extraordinary levels. These measures caused a rebellion in Transylvania in 1467, but he subdued the rebels. The next year, Matthias declared war on George of Poděbrady, the Hussite King of Bohemia, and conquered Moravia, Silesia, and Lusatia, but he could not occupy Bohemia proper. The Catholic Estates proclaimed him King of Bohemia on 3 May 1469, but the Hussite lords refused to yield to him even after the death of their leader George of Poděbrady in 1471. Instead, they elected Vladislaus Jagiellon, the eldest son of Casimir IV of Poland. A group of Hungarian prelates and lords offered the throne to Vladislaus's younger brother Casimir, but Matthias overcame their rebellion. Having routed the united troops of Casimir IV and Vladislaus at Breslau in Silesia (now Wrocław in Poland) in late 1474, Matthias turned against the Ottomans, who had devastated the eastern parts of Hungary. He sent reinforcements to Stephen the Great, Prince of Moldavia, enabling Stephen to repel a series of Ottoman invasions in the late 1470s. In 1476, Matthias besieged and seized Šabac, an important Ottoman border fort. He concluded a peace treaty with Vladislaus Jagiellon in 1478, confirming the division of the Lands of the Bohemian Crown between them. Matthias waged a war against Emperor Frederick and occupied Lower Austria between 1482 and 1487. Matthias established one of the earliest professional standing armies of medieval Europe (the Black Army of Hungary), reformed the administration of justice, reduced the power of the barons, and promoted the careers of talented individuals chosen for their abilities rather than their social statuses. Matthias patronized art and science; his royal library, the Bibliotheca Corviniana, was one of the largest collections of books in Europe. With his patronage, Hungary became the first country to embrace the Renaissance from Italy. As Matthias the Just, the monarch who wandered among his subjects in disguise, he remains a popular hero of Hungarian and Slovak folk tales.
Балалық шағы (14431457)
Матиас 1443 жылғы 23 ақпанда Коложварда (қазіргі Румыниядағы Клуж-Напока) дүниеге келді. Ол Джон Хуняди мен оның әйелі Елизавета Силагидің екінші ұлы болды. Әкесі жоқ болғандықтан Матиасқа анасы білім берді. Матиас бала кезінде Джон Хунядидің сарайына Орта Еуропаның көптеген білімді адамдары, соның ішінде Григорий Санок және Джон Витец жиі келіп тұратын. Польша королі Владислав III-нің бұрынғы ұстазы, Саноктан шыққан Григорий, Матиас білген жалғыз ұстазы болды. Осы ғалымдардың ықпалымен Матиас Ренессанс гуманизмін ынтамен қолдады. Бала кезінде ол көптеген тілдерді үйреніп, классикалық әдебиеттерді, әсіресе әскери трактаттарды оқыды. Антонио Бонфинидің айтуынша, Матиас "түрік және грек тілдерін қоспағанда, Еуропаның барлық тілдерін білген". Бұл сөздерді артық айтқанмен, Матиас венгр, латын, итальян, поляк, чех және неміс тілдерін білгені даусыз. Бонфини сондай-ақ Молдавия жорығы кезінде тұтқынмен сөйлесу үшін аудармашы қажет болғанын жазды. Ал 16 ғасырдың аяғындағы польша тарихшысы Крыштоф Варшевицкий Матиас Молдавия князі Ұлы Стефанның елшілерінің румын тілінде сөйлегенін түсінгенін айтты. Джон Хуняди мен Сербия деспоты Джурад Бранкович арасындағы келісімге сәйкес, Матиас пен деспоттың немересі Елизавета Цельская 1451 жылғы 7 тамызда никелесті. Елизавета – Сельж графы Ульрих II-нің қызы, ол король Ладиславтың туысы және Матиас әкесінің қарсыласы болды. Хуняди мен Ульрих Сельж арасындағы жаңа қақтығыстардың салдарынан олардың балалары 1455 жылы ғана үйленді. Елизавета Хунядидің иеліктеріне қоныстанды, бірақ Матиас көп ұзамай король сарайына жіберілді, бұл олардың некесі отбасылары арасындағы құпия кепіл алмасу болғанын көрсетеді. Елизавета 1455 жылдың соңына дейін қайтыс болды. Джон Хуняди 1456 жылғы 11 тамызда, Осман империясына қарсы жеңісінен кейін үш аптадан аспайтын уақыт өткен соң қайтыс болды. Осы кезде отбасының басшысы Ләдіслав болды. Ләдіславтың Ульрих Сельжбен қақтығысы 9 қарашада Ульрихтің тұтқындалуымен және өлтірілуімен аяқталды. Корольді қысымға алып, ол Ульрихтің өлтірілуі үшін Хунядилерге ешқандай кек қайтармайтынына уәде берді. Алайда, бұл кісі өлтірудің нәтижесінде көптеген барондар, соның ішінде Палатин Ладислав Гарай, Король судьясы Ладислав Палочи және Трансильвания воеводасы Николас Уйлаки Ләдіслав Хунядиге қарсы шықты. Олардың наразылығын пайдаланып, король 1457 жылғы 14 наурызда Будада Хуняди бауырларын тұтқындады. Корольдік кеңес оларды мемлекетке қарсы қылмыс жасағаны үшін өлім жазасына кесті, ал Ләдіслав Хуняди 16 наурызда басы кесілді. Матиас Будадағы шағын үйге қамалды. Оның анасы мен ағасы Михаил Силаги корольге қарсы көтеріліс ұйымдастырып, Тиса өзенінен шығысқа қарайғы аймақтарда кең аумақтарды басып алды. 1457 жылдың ортасында король Ләдіслав Венаға, ал қыркүйек айында Венадан Прагаға қашып кетті, Матиасты өзімен бірге алып жүрді. Көтерілісшілер мен монархқа адал барондар арасындағы азамат соғысы жас корольдің 1457 жылғы 23 қарашада күрт қайтыс болуына дейін жалғасты. Содан кейін Богемияның гуситтік регенті Георгий Подебрадий Матиасты тұтқынға алды.
Патша болып сайлану (14571458)
1457 жылы патша Ладислав баласыз қайтыс болды. Оның үлкен әпкесі Анна және оның күйеуі Тюрингия ландграфы Вильгельм III оның мұрасын талап етті, бірақ Естейттерден қолдау алмады. 1458 жылдың қаңтарында Венгрияның сеймі жаңа патша сайлау үшін Пест қаласына шақырылды. Иоанн Хунядиді құрметтеген папа Калист III-нің легаты, кардинал Хуан Карвахаль, Матиас үшін ашық түрде үгіт-насихат жүргізе бастады. Матиас патша болып сайлану – созылған азаматтық соғыстан қашудың жалғыз жолы болды. Ладислав Гарай бірінші болып мойынсұнды. Матиас анасымен және ағасымен кездескенде, ол өзінің және одақтастарының Матиас сайлауын қолдайтынын, ал Михаэль Силаги өзінің туысы Ладислав Хунядинің өліміне ешқашан кек қайтармайтынын уәделеді. Сондай-ақ, Матиас Палатиннің қызы Аннаның, өлтірілген ағасының келініне үйленетініне келісті. Михаэль Силаги 15 мың әскермен Будаға жиналған барондарды қорқытып, сеймге келді. Силагидің ықпалымен ақсүйектер мұз қатып қалған Дунай өзенінің жағасына жиналып, 24 қаңтарда 14 жастағы Матиасты патша деп жариялады. Сонымен қатар, сейм оның ағасын регент етіп сайлады.
Ерте билік пен консолидация (14581464)
Матиас сайлануы – ақсүйек өкілінің Венгрия патшалық тағына отыруының алғашқы жағдайы болды. Михаил Силаги Иоанн Витезді Прагаға, Георгий Подебрадиймен Матиас босатылу шарттарын талқылауға жіберді. Подебрадийдің қызы Каталин Матиас болашақ күйеуін 60 мың алтын флоринге босатуға келісті. Матиас 9 ақпанда Стражницедегі венгр делегаттарына тапсырылды. Подебрадийдің делдалдығымен ол Жохан Жискра Брандиске, Жоғарғы Венгрияның көп бөлігін бақылаған чех жалдамалы әскерлерінің командирімен келісті. Матиас бес күннен кейін Будаға келді. Ол біздің әйел шіркеуінде салтанатты түрде таққа отырды, бірақ таж кигізілмеді, себебі Венгрияның қасиетті тажы шамамен екі онжылдықтан бері Фредерик III, Киелі Рим императорының қолында болды. 14 жастағы монарх бастапқыда мемлекеттік істерді тәуелсіз жүргізді, бірақ әйелінің регенттік лауазымын бекітті. Мысалы, Матиас 3 наурызда Нагисзебен (қазіргі Румыниядағы Сибиу) тұрғындарына Валахия князі Влад Дракуламен келіспеушіліктерін татуластыруды тапсырды. Жискра Матиасқа қарсы шыққан алғашқы барон болды. Ол наурыздың соңында Польшаның патшасы Казимир IV-ке, король Ладислав V-нің кіші әпкесі Элизабеттің күйеуіне тақ ұсынды, бірақ Польшаның сеймі оның ұсынысын қабылдамады. Матиас қолбасшысы Себастьян Розгоньи Сароспатакта Жискраның әскерін жеңді, бірақ сәуірде Осман империясының Сербияға басып кіруі Матиасты чехтармен келісімге келуге мәжбүр етті. Оларға Сарос қамалы (қазіргі Шариш қамалы, Словакия) және Жоғарғы Венгриядағы басқа да бекіністерді сақтауға рұқсат берілді. Матиас Георгий Подебрадийді патша етіп тағайындау үшін екі шенеунікті – Гьёр епискобы Август Саланки мен Вац епискобы Винсент Силасиді жіберді. Олардың талабы бойынша «еретик» Подебрадий Киелі орынға адал болуға ант берді. Матиас алғашқы диетасын 1458 жылдың мамырында Пест қаласында өткізді. Эстаттар 8 маусымда Матиас бекіткен жартылай жүзге жуық жарлық қабылдады. Бір жарлықта патшаның «әр жыл сайын Уитсендейде патшалықтағы барлық ақсүйектерді жеке шақырып, жинап, өткізуге бұйрық беруі» керектігі айтылған. Матиас өзінің билігі кезінде 25-тен астам диета өткізді және өзінен бұрынғылардан гөрі, әсіресе 1458 және 1476 жылдар аралығында Эстаттарды жиі шақырды. Диеталарды Матиас тағайындап, қалауынша босататын барондар басқарды. Мысалы, ол палат Ладислав Гарайды қызметтен босатып, 1458 жылдың жазында лигаға кірген Михаил Силагиді регенттік лауазымынан кетуге көндірді. Патша жаңа палаттин ретінде әкесімен жақын байланыста болған Михаэль Орсагты тағайындады. Матиас барондарының көпшілігі ескі аристократиялық отбасылардан шыққан, бірақ ол төменгі дворяндардың немесе тіпті шебер қарапайым адамдардың мансабын да көтерді. Мысалы, Заполья ағайындылары Эмерик пен Стефан өзінің байлығын Матиастың қолдауымен иеленді. Матиас билікке келген кезде оның жылдық табысы шамамен 250 000 алтын флоринге жететін. 1458 жылғы диетада қабылданған жарлықта ерекше салық салуға тыйым салынған. Алайда, сол жылдың соңында әрбір порта немесе шаруа үйі үшін ерекше салық – бір алтын флорин алынды. Османдықтар 1458 жылдың тамызында Сербиядағы Голубац бекінісін басып алды; Матиас барлық ақсүйектерді жұмылдыруға бұйрық берді. Ол Осман империясының аумағына шабуыл жасап, ұсақ шайқастарда жау әскерін жеңді. Боснияның патшасы Стефан Томас Матиас билігін мойындады. Матиас өзінің жаңа вассалының ұлы Степан Томашевичке Османдықтар басып алмаған Сербияның бөліктерін иеленуге рұқсат берді. 1458 және 1459 жылдар аралығында Матиас Осман империясына қарсы соғысқа дайындалу үшін Сегедте диета өткізді. Алайда, оған қарсы қастандық туралы әңгімелер оны Будаға қайтуға мәжбүр етті. Бұл әңгімелер шындыққа сай болды, себебі кем дегенде 30 барон, соның ішінде Ладислав Гарай, Николай Уйлаки және Ладислав Канизаймет Германия Ньюварында (қазіргі Гюссинг, Австрия) 1459 жылдың 17 ақпанында император Фредерик III-ке тақ ұсынды. Тіпті Георгий Подебрадий де Фредерик оған Киелі Рим империясының губернаторы болып тағайындауға уәде бергенде, оған қарсы шықты. Император мен бүлікші әміршілердің бірлескен әскерлері 27 наурызда Корменде патша әскерін жеңгеніне қарамастан, Гарай сол кезде қайтыс болды, Уйлаки мен Сигизмунд Сент-Гергивальгю Матиас елшілерімен келіссөздерге кірісті. Уйлаки бейжай қарады, Сент-Гергивальгю Матиасқа қосылды. Батыс шекарасындағы шайқастар бірнеше айға созылды, Матиасқа Томашевичке Османдықтарға қарсы әскери көмек беруге кедеріс келтірді. Соңғысы 29 маусымда Смедеревоны басып алып, Сербияны толық жаулап алды. Жискра 1460 жылдың 10 наурызында император Фредерикке адал болуға ант берді. Папа Пий II император мен Матиас арасында бейбіт келісімге делдалдық етуді ұсынды. Подебрадий де Матиасқа қолдау көрсету қажеттігін немесе кем дегенде бейжай болу қажеттігін түсінді. Ол өзінің қызын Будаға жіберіп, көмек ұсынды. Император мен Матиас өкілдері 1460 жылдың сәуір айында Оломоуцта бітімге қол қойды. Папа жақын арада Османдықтарға қарсы науқанға қаржылық көмек ұсынды. Алайда, Жохан Жискра Польшадан оралып, 1460 жылдың басында чех жалдамалы әскерлерімен қарулы қақтығыстарды жаңартты. Матиас чехтардан жаңадан салынған бекіністі алды, бірақ оларды өзіне бағынуға мәжбүрлей алмады. Жоғарғы Венгриядағы бес айлық науқанының шығындары ерекше салық есебінен төленді. Матиас императордың бүлікші бауыры Альберт VI, Австрия архиепископымен одақтастыққа кірді. Георгий Подебрадий император тарапына шықты, бірақ оның қызының (Венгрияда Катарина деп белгілі болған) Матиасқа үйленуі 1461 жылдың 1 мамырында тойланды (1461-1464 жылдары үйленген). Матиас пен оның әкесі арасындағы қарым-қатынас чех жалдамалы әскерлерінің Жоғарғы Венгриядағы қалып отыруына байланысты нашарлады. Матиас диета оған ерекше салық жинауға рұқсат бергеннен кейін оларға қарсы жаңа науқанға шықты. Алайда, ол Жискраны жеңе алмады, тіпті Кешмарк (қазіргі Кежмарок, Словакия) қаласын басып алды. Матиас пен император Фредерик елшілері 1462 жылдың 3 сәуірінде бейбіт келісім шарттарына келісті. Келісімге сәйкес, император Венгрияның қасиетті тажын 80 000 алтын флоринге қайтаруға тиіс болды, бірақ Матиаспен бірге Венгрия патшасы лауазымын пайдалану құқығы расталды. Шартқа сәйкес, император Матиасты қабылдады, бұл оған Матиас заңды мұрагерсіз қайтыс болған жағдайда оның «ұлына» мұрагерлік құқығын берді. Бір ай ішінде Жискра Матиасқа бас иді. Ол король өкілдеріне Жоғарғы Венгриядағы барлық бекіністерін тапсырды; өтеу ретінде ол Тиса және Арад маңындағы үлкен жерді және 25 000 алтын флорин алды. [Фредерикпен жасалған бейбіт келісімге дейін болған оқиға]. Императормен және Жискрамен жасалған шарттарында белгіленген үлкен сомаларды төлеу үшін Матиас Король кеңесінің келісімімен ерекше салық жинады. 1462 жылдың ортасында өткен диета бұл шешімді бекітті, бірақ 9 шенеунік пен 19 барон ерекше салықтар енгізілмейтініне уәде бергеннен кейін ғана. Жискраның серіктері арасынан жалдамалы әскерлерді тарта отырып, Матиас кәсіби армияны құруға кірісті, ол келесі онжылдықтарда «Қара армия» деп аталды. Бейбіт келісім 1463 жылдың 19 шілдесінде Веналық Нойштадта жасалды. Осман сұлтаны Мехмед II 1462 жылдың басында Валахияға басып кірді. Ол елді жаулап алмады, бірақ Валахиялық боярлар Османдыққа қарсы Влад Дракуланы тақтан түсіріп, сұлтанның сүйіктісі Раду Справедливыймен ауыстырды. Жаңа князь Трансильваниялық саксон саудагерлеріне, Влад Дракуламен қақтығысқа түскендеріне жеңілдік беруге дайын болды. Соңғысы Матиасқа көмек сұрады және қарашада Брашовқа (қазіргі Румыниядағы Брашов) келді. Алайда, саксондықтар Матиасқа Влад Дракуланың сұлтанға жазған деген хатын ұсынды...
Саяси реформалар
Матиас өзінің бас канцлері, архиепископ Сецциді қызметтен босатып, оның орнына Калокса архиепискобы Стефан Вардай мен Джон Витецті тағайындады. Екі прелат та Бас және Құпия Канцлер атағын алды, бірақ Вардай Корольдік Канцелярияның нақты басшысы болды. Осы кезеңде Матиас жоғары соттарды – Корольдік Арнайы Сот пен Жеке Сотты – біріктіріп, бір Жоғарғы Сот құрды. Жаңа Жоғарғы Сот барондар басқаратын дәстүрлі соттардың бигін азайтып, сот жүйесін кәсібилендіруге септігін тигізді. Алғашқы Бас судья ретінде Цсанад епискобы Альберт Хангакси тағайындалды. 1464 жылғы шілдеде Мәхмед II Боснияға оралып, Яйце қаласын қоршауға алды. Матиас Сава өзені бойында әскерін жинап, 24 тамызда сұлтанды қоршаудан бас тартуға мәжбүр етті. Матиас әскерімен өзеннен өтіп, Сребрницаны басып алды. Ол сондай-ақ Зворникты қоршауға алды, бірақ ірі Осман әскерінің келуі оны Венгрияға қайтуға мәжбүр етті. Келесі жылы Матиас Макарска Кражинасын Венеция Республикасына өткізген Стефан Вукичті Неретва өзені бойындағы бекіністерінде венгр гарнизондарын орнатуға мәжбүр етті. 1465 жылы Денеш Сецси қайтыс болды, ал Джон Витец жаңа Эстергом архиепископы болды. Матиас Трансильванияның екі воеводасы Николас Юлаки мен Джон Понграцты графтар Сигизмунд пен Джон Сентгёрдьи және Бертольд Эллербахпен алмастырды. Юлаки Мацсо банінің лауазымын сақтап қалғанмен, король Петр Соколині ескі банмен бірге провинцияны басқаруға тағайындады. Матиас 1466 жылы Осман империясына қарсы жорыққа дайындық үшін диет шақырды. Осы мақсатта ол Папа Павел II-ден субсидия алды. Алайда, Матиас христиан елдерінен айтарлықтай көмек күтуге болмайтынын түсініп, Осман империясына қарсы сыртқы саясатын ашық түрде тоқтатты. Ол Осман жеріне шабуыл жасамады, ал Осман империясы Венгрияға ірі шабуылдар жасаған жоқ, бұл 1465 жылы Венгрияға келген Мәхмед II-нің елшісімен бейбіт келісімге қол қойылғанын көрсетеді. Матиас Славонияға сапар шегіп, 1466 жылы екі бан – Николай Юлаки мен Эмерик Заполяны қызметтен босатып, олардың орнына Ян Витовец пен Джон Тузды тағайындады. Келесі жылдың басында ол Жоғарғы Венгрияда Ян Швехла басқаратын чех жалдамалы әскерлеріне қарсы жорық ұйымдастырып, Костоланиді (қазіргі Словакиядағы Veľké Kostoľany) басып алды. Матиас оларды жеңіп, Швехла мен оның 150 серігін дарға асты.
Экономикалық реформалар
1467 жылдың наурыз айында өткен мәжілісте екі дәстүрлі салықтың атауы өзгертілді; палатаның табысы патша қазынасының салығы ретінде, ал отызыншысы Тақтың кедені ретінде жиналатын болды. Осы өзгерістің нәтижесінде барлық бұрынғы салық жеңілдіктері жойылды, мемлекеттік кірістер артты. Матиас патшалық кірістерді басқаруды орталықтандыруға кірісті. Ол Тақтың кеденін басқаруды яһуди дініне ауысқан саудагер Джон Эрнустке тапсырды. Екі жылдың ішінде Эрнуст барлық қалыпты және ерекше салықтарды жинаумен және тұз кендерін басқарумен жауапты болды. Матиас жасаған салық реформасы Трансильванияда көтеріліске әкеп соқты. Облыстың "Үш ұлтының" – дворяндардың, саксондардың және секелилердің өкілдері 18 тамызда Корольге қарсы одақ құрды, олар Венгрияның еркіндігі үшін күресуге дайын екендерін мәлімдеді. Матиас дереу әскерін жинап, облысқа бет бұрды. Көтерілісшілер қарсылық көрсетпей, бағынды, бірақ Матиас олардың басшыларын қатаң жазалады, олардың көптегені оның бұйрығымен тірідей жерленді, басы кесілді немесе аяусыз азапталды. Ұлы Степан осы көтеріліске қолдау көрсеткен деген күдікпен Матиас Молдавияға жорық жасады. Бірақ 1467 жылдың 15 желтоқсанында Бая шайқасында Степанның әскері Матиас әскерін жеңіске ұшыратты. Матиас ауыр жарақат алды және Венгрияға қайта оралуға мәжбүр болды.
Бөгемияның жерлері үшін соғыс (14681479)
1468 жылдың басында Матиасқа бұрынғы жекжаттысы Подебрадтық Виктор Австрияға шапқындады. Император Фридрих Матиасқа қолдау сұрап, Матиас Рим патшасы болып сайлану мүмкіндігін еске салды. 31 наурызда Матиас Виктордың әкесі, Богемия королі Георгийге соғыс жариялады. Ол сондай-ақ, Чехия католиктеріне Папаның анафема салған «еретик монархқа» қарсы көмектесуді қалады. Матиас чех әскерлерін Австриядан қуды, Моравия мен Силезияны басып алды. Ол шайқастарға белсенді қатысты; 1468 жылғы мамырда Тшебичтің қамалы кезінде жарақат алды және 1469 жылғы ақпанда жау лагерін тыңшылықпен аралап жүргенде Хрудимде тұтқынға алынды. Соңғы рет ол күзетшілерді өзінің жергілікті чех шабандозы екеніне сендіріп босатылды. 1468 жылғы диета Матиасқа жаңа соғысты қаржыландыру үшін ерекше салық салуға рұқсат берді, бірақ тек 8 прелат пен 13 әйгілі ақсүйектер патша атынан болашақта мұндай алымдарды талап етпейтіндігіне ант бергеннен кейін ғана. Матиас патшалық құқықтарын пайдаланып, кірісін арттырды. Мысалы, ол графтықта палатиннің тексеруін тапсырды, оның шығындарын жергілікті тұрғындар төлеуі керек болды, бірақ жақын арада графтыққа осы қиындықтан құтылуға рұқсат берді. 1469 жылғы ақпанда Штернбергтің Зденек басқаруымен чех католиктері Матиасқа қосылды. Олардың біріккен әскерлері Вилемовта Георгий Подебрадтың әскерімен қоршалып алынды. Тұтқындалудан қорқып, Матиас бұрынғы жекжаттысымен келіссөздер жүргізді. Олар жақын маңдағы шатырда кездесті, онда Матиас Георгий Подебрадты умеренный гуситтер мен Апостол тақты арасындағы келісімге делдалдық етуге уәде беріп, соғыс тоқтату туралы келісімге қол қоюға көндірді. Олардың келесі кездесуі сәуірде Оломоуцта өтті. Мұнда Папаның легаттары католик архиепископын Прага митрополитіне тағайындауды қоса, талаптармен шықты, бірақ Георгий Подебрад бұған келіспеді. 3 мамырда Чехия католиктері Матиасты Оломоуцта Богемия королі етіп сайлады, бірақ ол ешқашан таж кигізілген жоқ. Моравия, Силезия және Лузатия оның билігін тез қабылдады, бірақ Богемия Георгий Подебрадқа адал болды. Богемияның мәжілісі Польшаның Казимир IV-нің үлкен ұлы Владислав Ягеллоның Георгий Подебрадты алмастыру құқығын да мойындады. Осы уақытта Матиас пен Фридрих III арасындағы қарым-қатынас нашарлады, өйткені император Матиасты императорлық жерлерге шабуыл жасаған кезде Османдықтардың Славония арқылы өтуіне рұқсат бергені үшін айыптады. Хорватиядағы иеліктері Османдық шабуылдарына ұшыраған Франгепан әулеті императормен және Венеция Республикасымен келіссөздер жүргізді. 1469 жылы Матиас Венециялықтардың Адриатика жағалауындағы Сенж қаласын басып алуына жол бермеу үшін Хорватияға әскер жіберді. Матиас Георгий Подебрадтың әскерін Силезиядан қуды. Матиас әскері 2 қарашада Угерский Бродта қоршалып, жеңілді, оны Венгрияға қайтуға мәжбүр етті. Көп ұзамай Матиас диетаны өткізбей, ерекше салық жинауды бұйырды, бұл венгрлік мәжілістер арасында кеңінен наразылық тудырды. 1470 жылғы 11 ақпанда ол Подебрадқа қарсы соғыстың шығындарын император Фридрих көтереді деп үміттене отырып, Венада император Фридрихтің қабылдауына барды. Бір ай бойы келіссөздер жүргізілгенмен, ешқандай келісімге қол жеткізілген жоқ. Император Матиасты Рим патшасы ретінде сайлауға да келіспеді. Бір айдан кейін Матиас Фридрих III-тен ресми түрде рұхсат алмай Венадан кетіп қалды. Венгрлік мәжілістердің наразылығын сезінген Матиас қарашада диета өткізді. Диета оған тағы да ерекше салық салуға рұқсат берді, бірақ бір портаға салынатын салықтардың сомасы бір флоринді аспауы керек деп белгіледі. Мәжіліс сонымен қатар Богемиядағы соғысқа қарсы екенін білдірді. Георгий Подебрад 1471 жылғы 22 наурызда қайтыс болды. Богемия диетасы 27 мамырда Владислав Ягеллоны король деп сайлады. Папаның легаты Лоренцо Роверелла көп ұзамай Владиславтың сайлауын жарамсыз деп жариялады және Матиас Богемия королі лауазымын растады, бірақ Императорлық диета Матиас талабын қабылдамады. Матиас Моравияда болғанда, венгрлік прелаттар мен барондар тобы Польша патшасы Казимир IV-нің кіші ұлы Казимирге тақты ұсынғанын естіді. Бұл қастандықты архиепископ Ян Витез және оның жүйесі, Печ епископы Янус Панноний бастады, олар католик Владислав Ягеллоға қарсы соғысқа қарсы болды. Бастапқыда олардың жоспарына көптеген мәжіліс мүшелері қолдау көрсетті, бірақ ешкім Матиасқа қарсы көтерілуге батыл болмады, осылайша ол қарсылықсыз Венгрияға оралуға мүмкіндік алды. Матиас диета өткізіп, мәжілістің келісімінсіз салық салудан бас тартуға және диетаны әр жыл сайын шақыруға уәде берді. Оның уәделері мәжілістің көптеген наразылықтарын басып, 21 қыркүйекте шамамен 50 барон мен прелат оған адалдығын растады. Казимир Ягелло 2 қазан күні 1471 жылы шапқындады. Епископ Янус Паннонийдің қолдауымен ол Нитраны (қазіргі Словакиядағы Нитра) басып алды, бірақ тек екі барон, Ян Розгоньи мен Николас Переньи оған қосылды. Бес ай ішінде князь Казимир Венгриядан шығып кетті, епископ Янус Панноний қашып бара жатып қайтыс болды, ал архиепископ Ян Витез өзінің орындығынан кетуіне тыйым салынды. Матиас Эстергом архиепископтығын басқаруға Силезиялық Иоганн Бекенслоерді тағайындады. Витез қайтыс болды, ал Бекенслоер бір жылдан кейін оның орнына келді. Османдықтар осы уақытта Нертва өзені бойындағы венгрлік бекіністерін басып алды. Матиас 1471 жылы бай барон Николас Уйлакиді Босния королі етіп тағайындады және провинцияның қорғауын оған тапсырды. Ақ Қойлы түріктердің басшысы Узун Хасан Матиасқа Османдық империяға қарсы одақ құруды ұсынды, бірақ ол Османдық империяға шабуыл жасаудан бас тартты. Матиас 1472 жылы император Фридрихке қарсы көтерілген австриялық ақсүйектерді қолдады. Келесі жылы Матиас, Казимир IV және Владислав бейбіт келісім шартының шарттары бойынша келіссөздер жүргізді, бірақ талқылаулар бірнеше айға созылды. Матиас Силезия үкіметін біріктіруге тырысты, ол ондаған кішкентай герцогтықтардан тұрды, генерал-капитан тағайындау арқылы. Алайда, мәжіліс оның үміткері, Лигниц герцогі Фридрих I сайлануын қабылдамады. Смедерево бейі Али Бей Михалоглу, 1474 жылдың қаңтарында Венгрияның шығыс бөлігін тонады, Варадты қиратты және 16 000 тұтқынды алып кетті. Келесі айда Матиас пен Казимир IV-нің елшілері бейбіт келісім шартына қол қойды және Матиас пен Владислав Ягелло арасында үш жылдық соғыс тоқтату туралы жарияланды. Алайда, бір ай ішінде Владислав император Фридрихпен одақтасты және Казимир IV оларға қосылды. Казимир IV және Владислав Силезияға шапқындады және қазан айында Матиасты Вроцлавта (қазіргі Польшадағы Вроцлав) қоршап алды. Ол қоршаушылардың азық-түлікті жинауына жол бермеді, олар қоршауды көтеруге мәжбүр болды. Осыдан кейін Силезия мәжілісі Матиас ұсынған жаңа кандидат, Стефан Запольяны генерал-капитан етіп сайлады. Моравия мәжілісі Цтибор Товачовскийді генерал-капитан етіп сайлады. Матиас бұл шешімді растады, әйтсе де Товачовский Владислав Ягеллоның жақтасы болған. Османдықтар 1474 жылдың соңында Валахия мен Молдавияға шапқындады. Матиас Стефан Улыға қолдау көрсетіп, Блейз Мадьяр басқаруымен күштерді жіберді. Олардың біріккен әскерлері 1475 жылғы 10 қаңтарда Васлуй шайқасында басқыншыларды жеңді. Жаңа Османдық шабуылдан қорқып, Молдавия князі 15 тамызда Матиасқа адалдығын ант берді. Сұлтан Мехмед II бейбітшілік ұсынды, бірақ Матиас одан бас тартты. Оның орнына ол Османдық территориясына басып кірді және 15 ақпанда 1476 жылы Сава өзеніндегі маңызды бекініс, Шабацты басып алды. Қоршау кезінде Матиас қайықтан бекініске қарап тұрғанда тұтқынға түсуден мүжілді. Белгісіз себептерге байланысты архиепископ Иоганн Бекенслоер 1476 жылдың басында Эстергом митрополитінің қазынасымен Венгриядан қашып кетті. Ол Венаға қашып, қаржысын императорға ұсынды. Матиас императорды архиепископты қайтадан қозуға үгіттегені үшін айыптады...
Австрия үшін соғыс (1479 1487)
Фридрих император 1477 жылғы келісімге сәйкес Матиасқа тиесілі өтемақының жартысын ғана төледі. Матиас 1479 жылғы 26 наурызда Швейцария Конфедерациясымен келісім жасады, бұл императордың швейцариялық жалдамалы әскерлерді жалдауына кедергі келтірді. Ол сондай-ақ Зальцбург архиепискобы Бернхард II Рормен одақ құрды, ол оған Каринтия, Карниола және Штириядағы архиепископтық бекіністерді иеленуге мүмкіндік берді. Валахияның Басараб Țepeluș қолдаған Осман әскері Трансильванияға басып кірді және 1479 жылдың соңында Шашваросты (қазіргі Румыниядағы Ораштия) өртеп жіберді. Стивен Батори мен Пол Кинизи 13 қазанда Брэдфилд шайқасында мародерлерді талқандады. Матиас оңтүстік шекараны қорғауды жақсарту үшін Белградтың батысындағы Дунай бойындағы барлық бекіністердің басқаруын Пол Кинизиге біріктірді. Матиас 1480 жылдың басында Осман империясына қарсы Валахияға шабуыл жасаған Ұлы Стефанға күшейту жіберді; Матиас қараша айында Босниядағы Сараевоға дейін жорық бастады. Ол бес қорғаныс провинциясын немесе банаттарды құрды, олар Сореньварда (қазіргі Румыниядағы Дробета Турну Северин), Белградта, Шабакта, Сребреникте және Яйцеде орналасқан. Келесі жылы Матиас Франкапандарға, Зринскилерге және басқа да жетекші хорват және славян магнаттарына қарсы 1471 жылғы қастандыққа қатысқандығы үшін қылмыстық іс қозғады. Барондардың көпшілігі жаңа жер салығын енгізуге келіскен кезде кешірілді. 1481 жылы Матиас 100 000 флорин қарыз алу үшін Пасау епископтығына үміткерлердің бірі Фридрих Мауэркирхерден Штириядағы Маутерн қаласын және Төменгі Австриядағы Санкт-Пөлтенді басып алды. Сұлтан Мехмед II 1481 жылғы 3 мамырда қайтыс болды. Осман империясында оның ұлдары Баязид II мен Джем арасында азаматтық соғыс басталды. Матиас Беязидтен жеңілдіктер алу үшін оны пайдалану үмітімен Джемді күзетуді талап етті, бірақ Венеция мен Папа Иннокентий VIII бұл жоспарға қатты қарсы болды. 1481 жылдың соңында мажар әскерлері Матиастың қайын атасы Неапольдің Фердинанд I-ін қолдап, бір жыл бұрын Осман әскеріне жоғалтылған Отрантоны қайтадан басып алды. "Қара әскер" 1482 жылдың қаңтар айында Хайнбург ан дер Дунайды қоршауға алғанмен, Маттиас үш айдан кейін император Фридрихке қарсы жаңа соғыс жариялады. Ол маусым айының соңында қоршауды өзі басқарып, қазан айында қала оған тиді. Келесі үш айда Матиас Санкт-Вейт-ан-дер-Глан, Энзерсдорф-ан-дер-Фиша және Кесгег қалаларын да басып алды. Рим папасының өкілі Бартоломео Мараски Матиас пен император арасында бейбіт келісім жасасуға тырысты, бірақ Матиас бас тартты. Оның орнына ол сұлтан Баязидпен бес жылдық келісімге қол қойды. Матиас Беатриче Неапольдікпен некеде болғандықтан, оның ұлдары болмады. Бала Сарос қалмағын және әжесінің келісімімен әжесі Елизавета Силагидің кең аймақтарын мұра етті. Матиас сондай-ақ 1485 жылы Подебрадский Викторды Силезиядағы Троппау герцогтігін Иоанн Корвин пайдасына тастауға мәжбүр етті. Беатриче патшайым Матиастың өз ұлына деген артықшылығына қарсы болды. Алайда Матиас оның сегіз жасар немере інісі Ипполито д'Эстеді Эстергомның архиепискобы етіп тағайындады. Папа балаға тағайындалуды бірнеше жыл бойы растаудан бас тартты. 1485 жылдың қаңтарында "Қара әскер" Венаны қоршап алды. Қоршау бес айға созылды және 1 маусымда 8000 ардагердің басында Матиас Венаға жеңіске жетуімен аяқталды. Көп ұзамай патша сарайы жаңадан жаулап алынған қалаға көшірілді. Ол Төменгі Австрияның астаналарын Венаға шақырып, оларға адалдық ант беруге мәжбүр етті. Монархтың бастамасымен 1485 жылғы парламент Decretum maius деп аталатын жүйелі заң кодексін қабылдады, ол көптеген бұрынғы қарама-қайшы жарлықтардың орнын ауыстырды. Заң кодексі сот төрелігін басқаруда елеулі реформалар енгізді; Палатиннің ері және төтенше округтік жиналыстар жойылды, бұл округтік соттардың позициясын нығайтты. Матиас монарх болмаған немесе азшылық болған жағдайда Палатинге регент ретінде билік етуге рұқсат етілетінін де жарлық шығарды. Фридрих император 1486 жылы 16 ақпанда өзінің ұлы Максимилианды Рим патшасы деп жариялауға жеті принц-выборщиктің алтысын көндірді. Алайда император Матиас пен Ягеллоны шақырмаған. Матиас Владиславты наразылық білдіруге итермелеу үшін оны жеке кездесуге шақырды. Олар қыркүйекте Джихлавада одақ құрғанмен, Богемияның есемдері оны растаудан бас тартты және Владислав Максимилианның сайлануын мойындады. Осы уақыт аралығында Матиас императорға қарсы соғысын жалғастырды. "Қара әскер" 1485 және 1486 жылдары Төменгі Австриядағы Лаа-ан-дер-Тая және Штайн сияқты бірнеше қалаларды басып алды. Ол 1486 жылы Төменгі Австрия үшін кеңсесін құрды, бірақ бұл аймақ үшін жеке мөр енгізбеді. Матиас 1487 жылы Эбенфурттағы Төменгі Австрия астаналарының мәжілісінде Австрия герцогі атағын алды. Ол Стефан Запольяны бас капитан, Урбан Нагилуцсейді Вена архиепархиясының әкімшісі етіп тағайындады және жаулап алынған қалалар мен бекіністердің қорғауын мажар және богемиялық капитанға тапсырды, бірақ император Фридрихтің өзінің билігін қабылдаған шенеуніктерін жұмыс істеуін жалғастырды. Винер-Нойштадт, Төменгі Австрияда Матиасқа қарсы соңғы қала, 1487 жылғы 17 тамызда оған тиді. Ол император Фридрих үшін күресіп келген Саксония герцогы Альберт III-пен келіссөздер бастады. Олар 16 желтоқсанда Санкт-Пөлтенде алты айлық келісімге қол қойды, ол соғысты аяқтады. Матиас император Фридрихке және оның ұлы, ханзада Максимилианға, 1463 жылғы келісімнен бас тартса және Матиасты Фридрихтің тағайындалған мұрагері және ықтимал Рим императорының тағын мұрагері ретінде қабылдаса, Австрия провинцияларын және Венаны қайтаруды ұсынды. Бұл мәселе шешілгенге дейін Матиас 1490 жылы Венада қайтыс болды. Король Матиас өзін "екінші Аттила" деп сипаттағанды ұнатар еді. 1488 жылы Йоханнес Турочи жариялаған Hungarorum Chronica Аттиланың даңқын көтеру мақсатын қойды, ол бекер назарсыздан қалды, сонымен қатар ол кейінгі мажар жазушыларына "Құдайдың қамшысы" сипаттамасын енгізді, өйткені бұрынғы жылнамалар ұзақ уақыт жасырылып қалды. Турочи өзінің ізашарынан гөрі әлдеқайда көп күш жұмсап, Аттила, хун патшасын жақсы көруге тырысты. Ол Аттиладан жеңіске жеткен билеушісі, король Матиасқа ұқсас қасиеттері бар модель жасады, осылайша ол "әлемнің балғасын" жаңа өмірге келтірді.
Соңғы жылдары (14871490)
Филипп де Комминнің айтуынша, Матиас өмірінің соңғы жылдарында өзінің поддандыларынан қорқып, патшадан қорқып өмір сүрді, себебі ол опасыздық жасады деп күдіктенгендерге сирек мейірімділік көрсетті. 1484 жылы архиепископ Петр Варадиді түрмеге қамап, 1485 жылы Богемияның канцлері Ярослав Босковичтің өлім жазасын орындауға бұйрық берді. Сондай-ақ, 1487 жылы магнаттық әулеттен шыққан Николай Банфиді түрмеге қамады, бірақ бұрын ескі аристократияны жазалаудан сақтанған болатын. Банфидің тұтқындалуы Глогау герцогы Иоанн Мадтың қызына үйленуімен байланысты болған сияқты, өйткені Матиас Иоанн Корвинусқа осы герцогтікті басып алуға тырысты. Ақымақ Иоанн Мюнстерберг герцогы Генрих Подебрадиймен одақтасып, 9 мамырда Матиасқа соғыс жариялады. Алты айдан кейін Қара әскер оның герцогтігіне басып кіріп, жаулап алды. Осы уақытта Анкона қаласының тұрғындары, Папа мемлекеттеріндегі қала, Матиас оларды Венециядан қорғайды деген үмітпен оның туын көтерді. Рим папасы VIII Иннокентий көп ұзамай наразылық білдірді, бірақ Матиас оның және қала арасындағы байланыс Киелі Тақтың мүддесіне зиян келтірмейді деп, ұсынысты қабылдамауға қарсы болды. Сондай-ақ, ол Киелі Тақ пен Венецияға қарсы соғыс жүргізіп жатқан қайын атасына көмекші әскер жіберді. 1482 жылы Венгрия мен Осман империясы арасындағы бітім 1488 жылы екі жылға ұзартылды. Осыған орай, Осман империясының Валахия мен Молдавияға басып кірмеуі шарт етілді. Келесі жылы Матиас Молдавияның Ұлы Степанына Трансильваниядағы екі иелік берді. 1489 жылдың наурыз айынан бастап, подаградан (кірпе ішек) зардап шеккен Матиас жүре алмай, төсек-кереуетте тасылды. Осыдан кейін оның орнына кім келеді деген мәселе патшайым Беатриче мен Иоанн Корвин арасында ащы дауға себеп болды. Матиас Беатрис ағасы, Калабрия герцогы Альфонсодан, "венгр халқы әйел билігіне мойынсұнудың орнына соңғы адамға дейін өлтіруге дайын" деп, оны тәжді иеленуге тырыспауға көндіруді өтінді. Заңсыз ұлының жағдайын нығайту үшін Матиас тіпті Австриядан шығып, император Фридрихтің өзіне мұрагер болу құқығын растауға ұсыныс жасады, егер император Хорватия мен Боснияны корольдік атақпен Иоанн Корвинусқа беруге келіссе. Матиас 1490 жылы Венадағы ұзаққа созылған Палм жексенбілік рәсіміне қатысты, бірақ таңертең қатты ауырып, таңғы асты жей алмады. Түске қарай бір инжірді дәм татып көргенде, ол шірігенін байқады, қатты алаңдап, күйзеліске ұшырады. Келесі күні ол сөйлей алмады. Екі күн бойы азап шеккеннен кейін, 6 сәуірде таңертең Матиас қайтыс болды. Профессор Фригиес Коранидің айтуынша, Матиас инсульттан қайтыс болды; доктор Гервиг Эгерт улану мүмкіндігін жоққа шығармайды. Матиас Венадағы Святого Стефана соборында жерленді, ал 1490 жылдың 24 немесе 25 сәуірінде Секешфехервар соборында қайта жерленді.
Қайта өрлеу дәуірінің патшасы
Матиас өзінің патшалығында Ренессанс стилін таратуға ықпал еткен алғашқы итальяндық емес монарх болды. Неапольдік Беатричеге үйленуі сол кездегі итальяндық өнер мен ғылымның ықпалын күшейтті, ал оның билігі тұсында Венгрия Италиядан тыс Ренессансты қабылдаған алғашқы ел атанды. Италиядан тыс жерлерде Ренессанс стиліндегі ғимараттар мен туындылардың алғашқы көрінісі Венгрияда болды. Италиялық ғалым Марсилио Фичино Маттиасқа Платонның даналық пен күшті біріктіретін философ-патша туралы идеяларын таныстырды, бұл Маттиасты қызықтырды. Матиас Аурелио Липпо Брандолинидің «Республикалар мен Патшалықтарды Салыстыру» атты еңбегінің басты кейіпкері. Брандолинидің сөзіне қарағанда, Матиас мемлекеттік құрылым туралы түсініктерін қорытындылағанда, монархтың «заңның басында тұрып, оған билік ететінін» айтқан. Матиас сонымен қатар дәстүрлі өнерді де дамытты. Оның сарайында мажар жырлары мен лирикалық әндер жиі орындалды. Ол Осман империясы мен гуситтерге қарсы Рим католик дінін қорғағандығымен мақтан тұтты. Ол теологиялық пікірталастарды бастады, мысалы, Күнәсыз Тұжырым туралы доктрина, және, соңғысының айтуынша, Папа мен оның легатын «діни сақталу тұрғысынан» асып түсті. Матиас 1460 жылдары Құдай ананың бейнесі салынған монеталар шығарды, бұл оның оған деген шексіз құрметін көрсетті. Матиас бастамасымен архиепископ Иоанн Витец және епископ Янус Панноний 1465 жылғы 29 мамырда Папа Павел II-ден Пресбургте (қазіргі Словакияның Братиславасы) университет ашуға рұқсат алды. Истрополитана академиясы архиепископ қайтыс болғаннан кейін көп ұзамай жабылды. Матиас Будада жаңа университет құруды жоспарлаған, бірақ бұл жоспар іске аспады.
Құрылыс жобалары мен өнер
Матиас кем дегенде екі ірі құрылыс жобасын бастады. Буда мен Вишеград қалаларындағы жұмыстар шамамен 1479 жылы басталды. Будадағы патша сарайына екі жаңа қанат пен аспалы бақ салынды, ал Вишеградтағы сарай Ренессанс стилінде қайта салынды. Матиас осы жобаларды басқаруға итальяндық Чименти Камицияны және далматин Джованни Далматаны тағайындады. Матиас сарайларын безендіру үшін өз заманының жетекші итальян суретшілерін шақырды: мысалы, мүсінші Бенедетто да Маджано, суретшілер Филиппино Липпи және Андреа Мантенья оның қызметінде болды. Мантеньяның Матиас суретінің көшірмесі сақталған. 1485 жылдың көктемінде Матиас Леонардо да Винчиге Мадонна суретін салуды тапсырды. Матиас сондай-ақ оңтүстік шекарадағы бекіністерді қайта құруға итальяндық әскери инженер Аристотель Фиоравантиді тартты. Ол францискандықтар үшін Коложвар, Сегед және Хунядта, ал паулиндер үшін Фейередьхазада кеш готика стилінде жаңа монастырлар салдырды. Матиас сарайында жоғары деңгейдегі музыкалық мекеме болды. Папалық капелланың шебері Бартоломео Мараски Матиас шіркеуінің хорын ол естіген ең жақсы хор деп сипаттады. Композиторлар, мысалы Жоскин Дор және Иоганнес де Стокем Матиас сарайында уақыт өткізді, сондай-ақ көптеген итальян музыканттары оны аралады. Эстергом архиепископы Пал Вардайдың кейінгі ескертуіне сәйкес, ықпалды композитор Жоскин де Пре 1480 жылдары Матиас сарайында жылдар бойы жұмыс істеген, бірақ Вардай оны басқа біреумен шатастырған болуы мүмкін, және оны сол жерде болғандығын растайтын ешқандай құжаттық дерек жоқ.
Патшалық кітапханасы
Матиас өзінің алғашқы кітапханашысы Галеотто Марционың, Янус Паннонийдің Феррарадан шамамен 1465 жылы келгеннен кейін кітаптарды жүйелі түрде жинауды бастады. 1471 жылы Марционың орнын басқан Таддео Уголето мен Франческо Бандинидің хат алмасуы патша кітапханасының дамуына септігін тигізді, себебі соңғысы досына жаңа қолжазбалар туралы үнемі хабарлап тұрды. Матиас сонымен қатар жазушыларды, көркемдеушілерді және кітап мұқабасын жасаушыларды да жұмысқа алды. Оның кітаптарының нақты саны белгісіз болғанымен, ол қайтыс болған кезде оның Bibliotheca Corviniana кітаптары Еуропадағы ең ірі кітап жинақтарының біріне жатты. Маркус Таннердің сөзіне сәйкес, патша кітапханасының сақталған 216 томы "Матиас классикалық 'алфа-еркек' сияқты әдеби талғамға ие болғанын, ол діни еңбектерге қарағанда дүниелік кітаптарды артық көргенін" көрсетеді. Мысалы, Ксенофонттың Ұлы Кирдің өмірбаянының латын тіліне аудармасы, Квинт Курций Руфтың Ұлы Александр туралы кітабы және сол замандас Роберто Валтурионың әскери трактаты сақталған. Матиас оқуды ұнатқанын итальяндық ғалым Помпонио Летоға, екінші Пуникалық соғыс туралы Силиус Италикустың еңбегін жібергені үшін алғыс білдірген хатынан көруге болады.
Ғылымның қамқоршысы
Матиас гуманистермен араласып, олармен түрлі тақырыптар бойынша қызу пікір алмасты. Оның жомарттығының қадірі көптеген ғалымдарды, әсіресе итальяндықтарды Будаға қоныстануға ынталандырды. Антонио Бонфини, Пьетро Ранцано, Бартоломео Фонцио және Франческо Бандини Матиас сарайында көп жылдар бойы қызмет етті. Бұл білімді адамдар тобы Венгрияға неоплатонизм идеяларын әкелді. Заманының барлық зиялылары сияқты, Матиас та жұлдыздар мен планеталардың қозғалысы мен үйлесімдері адамдардың өміріне және ұлттар тарихына әсер етеді деп сенді. Галеотто Марцио оны «патша және жорамалдаушы» деп сипаттады, ал Антонио Бонфини Матиас «жұлдыздармен ақылдаспай ештеңе істемегенін» айтты. Оның өтінішімен сол кездегі белгілі астрономдар Иоганн Региомонтан мен Марцин Билика Будада обсерватория салып, оны астролабалармен және аспан шарларымен жабдықтап берді. Региомонтан Кристофер Колумб қолданған теңіз жүзу жөніндегі кітабын Матиасқа арнады. 1468 жылы патша Биликаны өзінің кеңесшісі етіп тағайындады. Скотт Хендрикстің сөзіне сүйенсек, «саяси кеңесші ретінде белгілі жорамалдаушыны тағайындау, оның билігіндегі саяси элитаның көңіл-күйін көтеріп, венгрлер кездескен көптеген қиындықтарға қарамастан, оның билігін нығайтып, алаңдаушылықты азайту механизмін қамтамасыз етті».
Отбасы
Матиас 12 жасқа толғанда, оның отбасы оны 1455 жылы үйлендірді, сол кезде Елизавета Сельж де бала болған. Ол некеге отырмас бұрын қыркүйек айында қайтыс болды. Оның екінші әйелі Екатерина Подебрадская 1449 жылы дүниеге келген. Ол 1464 жылдың қаңтар-ақпан айларында бала туғанда қайтыс болды. Бала тірі қалмады. Матиас император Фредерикке барып, оның туыстарынан жаңа әйел табуды ұсынды. Бранденбургтың курфюрсті Фридрих II өзінің қызын Матиасқа ұсынды, бірақ венгрлік мәртебелілер бұл жоспарға қарсы шықты. Польша королі Казимир IV-пен одақтасуға тырысқанда, Матиас корольдің қызы Хедвигке ұсыныс жасады, бірақ ол бас тартты. 1470 жылы император Фредерик пен Матиас кездесуі кезінде Матиас пен императордың бес жасар қызы Австриялық Куньгунде арасындағы неке де талқыланды, бірақ император өзін некеге міндеттеуге дайын болмады. Матиастың үшінші әйелі Беатриче Неапольдік 1457 жылы дүниеге келген. Олардың никесі 1474 жылдың 30 қазанында Бреслауда, Казимир IV және Владислав Ягеллон қаланы қоршаған кезде жарияланды. Оның құдайы 200 000 алтын монетаға тең болды. Беатриче күйеуінен кейін Неапольге оралып, 1508 жылы қайтыс болды. Матиастың жалғыз баласы Джон Корвин 1473 жылы заңды емес туған. Оның анасы Барбара Эдельпок 1470 жылдың басында корольмен танысты. Джон Корвин 1504 жылдың 12 қазанында қайтыс болды.
Мұра
Маркус Таннердің айтуынша, Матиас өзінің билігінің соңында "еуропалық супердержава" билігін жүргізді. Бірақ оның жеңістері оның қайтысынан кейін бірнеше айдың ішінде жоғалып кетті. Бреслаудың тұрғындары оның капитаны Хайнц Домпнигті дереу өлтірді. Императордың Вена мен Винер-Нойштадттағы билігі қарсылықсыз қалпына келтірілді. Стефан Заполя корольдің өлімінің "Мажарстанды осы уақытқа дейін түңкірген қиындықтар мен қысымнан" құтқартқанын айтты. Патшалық билік тез төмендеді, себебі түрлі талапкерлер – Жохан Корвин, Римдік Максимилиан, Владислав Ягеллон және оның кіші інісі Джон Альберт – тәж үшін күресті. Владислав Ягеллон жеңіске жетті, өйткені барондар оны әлсіз билеуші деп санады және ол Матиас тұрғанда оның бай жесірінің қолдауын алды, оған үйленедін уәде берді. Владислав Матиас енгізген барлық "зиянды жаңалықтарды", әсіресе ерекше салықты жоюға уәде бергеннен кейін патша болып сайланды. Владислав Қара армияны қаржыландыра алмады, ал жалдамалы әскерлер ақы алмай, елді тонауға кірісті. 1492 жылы Пауль Кинизи басқарған патша әскері оларды Сава өзенінде талқандады. Матиас жүргізген соғыстар мен сәнді патша сарайының ауыртпалығы негізінен шаруалардың үстіне түсті, олар салықтың кем дегенде 85% -ын төледі. 1479 жылы Мажарстанның шығысында жазылған Дубник шежіресінде "жесірлер мен жетімдер" патшаны жоғары салықтар үшін қарғыс айтқандығы жазылған. Алайда, Матиас билік еткен кезде оның халқына әділдік орнату үшін жасырын түрде патшалығында саяхаттап жүрген "Әділ Матиас" туралы әңгімелер тарады. "Матиас өлді, әділдік жоғалды" деген мақал оның қайтысынан кейін көп ұзамай танымал болды, бұл қарапайым халықтың Матиас билігінде оның ізбасарларына қарағанда әділ сот алатынының көрсеткіші. Матиас Хорватия, Венгрия, Сербия және Словения елдерінің халық ауыз әдебиетінде де жиі кездеседі. Мысалы, король Матяж – словен халық мүсіндігіндегі ұйықтап жатқан патшалардың бірі.
Танымал мәдениетте
Матиас Корвинус Civilization VI видеоойынының Gathering Storm кеңейтуінде Венгрия цивилизациясын жетекшілік етеді.