Қасіопея шоқжұлдызындағы жұлдыздар әлемі

Кіріспе

Солтүк аспан жарты шардағы жұлдыздар шоқжұлдызы.

Тарих және мифология

Кефеус – Эфиопияның патшасы. Ол Кассиопеяға үйленген және Андромеданың әкесі болған, екеуі де Кефеуспен бірге қазіргі заманғы шоқжұлдыздар ретінде мәңгілікке сақталған. Гамма Цефеи, сондай-ақ Эраи деп те аталады, бұл шоқжұлдыздағы екінші ең жарық жұлдыз, оның көрінетін шамасы 3,21. Бұл қызыл карлик және қызыл алып жұлдыздан тұратын қос жұлдыз. Негізгі компонентте бір экзопланета бар, ол Gamma Cephei Ab (Tadmor). Дельта Цефеи – 980 жарық жылы қашықтықта орналасқан сары түсті супергигант жұлдыз және Цефеидтер класының прототипі. 1784 жылы Джон Гудрик оның өзгеретінін анықтады. Ол 5 күн мен 9 сағат ішінде 3,5<sup>m</sup> және 4,4<sup>m</sup> аралығында өзгереді. Цефеидтер – пульсациялық өзгеретін жұлдыздар класы; Дельта Цефеидің ең төменгі мөлшері 40 күн диаметрі және ең үлкені 46 күн диаметрі. Бұл да қос жұлдыз; негізгі жұлдыздың да кеңістікте көк түстес, 6,3 шамалы серігі бар. Бұл шоқжұлдызда үш қызыл супергигант бар, оларды қалы көзбен көруге болады. Мю Цефеи, сондай-ақ, оның терең қызыл түсіне байланысты Гершельдің гранат жұлдызы деп аталады. Бұл жартылай тұрақты өзгеретін жұлдыз, ең төменгі шамасы 5,1 және ең жоғары шамасы 3,4. Оның периоды шамамен 2 жыл. Жұлдыздың радиусы 5,64 а.е. шамасында. Егер оны Күн жүйесінің ортасына орналастырсақ, ол Юпитер орбитасына дейін жетеді. Тағы бірі, VV Цефеи A, Мю Цефеи сияқты, қызыл супергигант және жартылай тұрақты өзгеретін жұлдыз, Жерден кем дегенде 5000 жарық жылы қашықтықта орналасқан. Оның ең төменгі шамасы 5,4 және ең жоғары шамасы 4,8 болып, VV Цефеи B деп аталатын көк басты тізбекті жұлдызбен жұптастырылған. Галактикадағы ең үлкен жұлдыздардың бірі, оның диаметрі Күннің мың есеінен асады. VV Цефеи – бұл екілік эклипстің ерекше ұзақ периоды, бірақ 20,3 жылда бір рет болатын тұтылулар, оларды қалы көзбен көруге болмайды. Үшіншісі, Зета Цефеи, Мю Цефеи мен VV Цефеи сияқты үлкен емес, оның диаметрі Күннің диаметріне қарағанда 94 есе ғана (Меркурий орбитасымен салыстыруға болады) және 3,35 шамалы. Кефейде бірнеше көрнекті қос жұлдыздар мен екілік жұлдыздар бар. Омикрон Цефеи – 800 жылдық периоды бар екілік жұлдыз. Жерден 211 жарық жылы қашықтықта орналасқан бұл жүйе 4,9 шамалы қызғылт сары түсті ірі жұлдыздан және 7,1 шамалы екінші жұлдыздан тұрады. Си Цефеи – бұл Жерден 102 жарық жылы қашықтықта орналасқан, 4000 жылдық периоды бар тағы бір екілік жұлдыз. Оның көк-ақ түстегі негізгі шамасы 4,4 және сары түсті екінші шамасы 6,5 шамасында. Крюгер 60 – екі қызыл карликтен тұратын 11-ші шамалы екілік жұлдыз. Жұлдыздық жүйе Жерден 13 жарық жылы қашықтықта орналасқан ең жақын жұлдыздардың бірі.

Cepheus was the King of Aethiopia. He was married to Cassiopeia and was the father of Andromeda, both of whom are immortalized as modern day constellations along with Cepheus. Gamma Cephei, also known as Errai, is the second brightest star in the constellation, with an apparent magnitude of 3.21. It is a binary star, made up by a orange giant or subgiant and a red dwarf. The primary component hosts one exoplanet, Gamma Cephei Ab (Tadmor). Delta Cephei is a yellow hued supergiant star 980 light years from Earth and the prototype of the class of the Cepheid variables. It was discovered to be variable by John Goodricke in 1784. It varies between 3.5m and 4.4m over a period of 5 days and 9 hours. The Cepheids are a class of pulsating variable stars; Delta Cephei has a minimum size of 40 solar diameters and a maximum size of 46 solar diameters. It is also a double star; the primary star also has a wide set blue hued companion of magnitude 6.3. There are three red supergiants in the constellation that are visible to the naked eye. Mu Cephei, also is known as Herschel's Garnet Star due to its deep red colour. It is a semiregular variable star with a minimum magnitude of 5.1 and a maximum magnitude of 3.4. Its period is approximately 2 years. The star is around 5.64 AU in radius. If it were placed at the center of the Solar System, it would extend to the orbit of Jupiter. Another, VV Cephei A, like Mu Cephei, is a red supergiant and a semiregular variable star, located at least 5,000 light years from Earth. It has a minimum magnitude of 5.4 and a maximum magnitude of 4.8, and is paired with a blue main sequence star called VV Cephei B. One of the largest stars in the galaxy, it has a diameter exceeding a thousand times that of the Sun. VV Cephei is also an unusually long period eclipsing binary, but the eclipses, which occur every 20.3 years, are too faint to be observed with the unaided eye. The third, Zeta Cephei, is not as large as Mu Cephei and VV Cephei with a diameter only 94 times that of the Sun (comparable to the orbit of Mercury), and has an apparent magnitude of 3.35. There are several prominent double stars and binary stars in Cepheus. Omicron Cephei is a binary star with a period of 800 years. The system, 211 light years from Earth, consists of an orange hued giant primary of magnitude 4.9 and a secondary of magnitude 7.1. Xi Cephei is another binary star, 102 light years from Earth, with a period of 4,000 years. It has a blue white primary of magnitude 4.4 and a yellow secondary of magnitude 6.5. Kruger 60 is an 11th magnitude binary star consisting of two red dwarfs. The star system is one of the nearest, being only 13 light years away from Earth.

Терең аспан нысандары

NGC 188 – солтүстік аспан полюсіне ең жақын ашық жұлдыздық шоғыр және ең көне белгілі ашық шоғырлардың бірі. NGC 6946 – он супернованың байқалған спиральді галактика, бұл басқа галактикалардан көп. Оны кейде «Фейерверк галактикасы» деп атайды. IC 469 – овал пішіндес, тығыз ядросы және жақсы көрінетін спиральді қолдары бар тағы бір спиральді галактика. NGC 7538 тұмандығында ең ірі протожұлдыз табылды. NGC 7023 – жұлдыздық шоғырмен (Collinder 429) байланысты шағылыстыратын тұмандық; оның жалпы шамасы 7,7, ал Жерден 1400 жарық жылы қашықтықта орналасқан. Бұл тұмандық пен шоғыр Бета Цефеі мен Т Цефеінің жанында орналасқан. S 155, сонымен қатар «Үңгір тұмандығы» деп белгілі, шығарылымдық, шағылыстыратын және қараңғы тұмандықтардан тұратын ірі тұмандық кешеніндегі әлсіз және өте тараған жарқын тұмандық. 6C B0014+8120 квазары – ғаламдағы ең қуатты нысандардың бірі, оның қуаты 40 миллиард күннің массасына тең супермассивті қара тесік арқылы қамтамасыз етіледі.

Көрнекілендірулер

Кефей көбінесе екі қолын жоғары көтеріп, құдайлар Андромеданың өмірін аяласын деп тілек тілеп суреттеледі. Ол сонымен қатар тағында отырған сұлтанырақ патша ретінде де бейнеленеді.

Теңдес

Қытай астрономиясында Кефей шоқжұлдызының жұлдыздары екі аймақта орналасқан: Қызғылт Тыйым салынған қоршау (紫微垣, Zǐ Wēi Yuán) және Солтүстік Қара Торғай (北方玄武, Běi Fāng Xuán Wǔ).

Атаулар ауыстырылуы

USS Cepheus (AKA 18) және USS Cepheus (AK 265), АҚШ Әскери-теңіз күштерінің кемелері. Stellaris бейнеойынының 3.4 "Cepheus" жаңартуы.