Кіріспе

Сәулелік терапевт, терапевтік рентгенограф немесе радиотерапевт – сәулелік онкология саласында жұмыс істейтін медициналық маман. Сәулелік терапевтер Ұлыбритания, Австралия, көптеген Еуропа елдері және Канада сияқты көптеген батыс елдерінде қатерлі ісікпен ауыратын науқастарға сәулелік емді жоспарлайды және тағайындайды, онда білім берудің ең төменгі талабы көбінесе сәулелік терапия бойынша бакалавр немесе магистратура дәрежесі болып табылады. Магистр және доктор дәрежесі бар сәулелік терапевтер Ұлыбританияда және Канаданың Онтарио провинциясында (сондай-ақ болашақта Австралия мен Жаңа Зеландияда да мүмкін) дәрі-дәрмектер мен сәулеленуді тағайындауға, тест нәтижелерін түсіндіруге, бақылау жүргізуге, тексерулер жасауға және қатерлі ісікпен ауыратын науқастарға консультация беруге құқылы. АҚШ-та сәулелік терапевтерге білім беру талаптары төмен (кем дегенде, өнер бойынша ассоцияттық дәреже, бірақ көптегендер бакалавр дәрежесімен бітіреді) және емді жоспарлау үшін аспирантуралық білім мен сертификация (CMD, сертификатталған медициналық дозиметрист) көбінесе қажет.

Орындайтын рөлдері мен міндеттері

Радиациялық терапевтер линейлік үдеткіштер сияқты күрделі радиациялық терапия жабдықтарын басқару үшін жетілдірілген компьютерлік жүйелерді пайдаланады. Терапевт радиациялық онкологтармен, медициналық физиктермен және денсаулық сақтау тобының басқа да мүшелерімен тығыз байланыста жұмыс істейді. Олар пациенттің жағдайына қарайтындықтан, сәулелік емдеу курсын тиімді жоспарлап, оны іске асырады. Радиациялық терапевтер көбінесе қатерлі ісіктерді емдейді, бірақ басқа да аурулар мен жағдайларды радиациялық терапевтердің күтімі арқылы басқаруға болады. Радиациялық онколог пациентпен кеңескеннен кейін және сәулеленудің тиімділігі туралы шешім қабылданғаннан кейін, сәулелік терапевтке рецептті түсіндіру және емдеу жоспарын жасау жауапкершілігі жүктеледі. Соңғы жоспарды жасау дозиметристтер деп аталатын мамандандырылған сәулелік терапевтер тобының құзырында болады. Сәулелік емдеу курсы бірнеше аптаға созылуы мүмкін болғандықтан, сәулелік терапевт пациенттің жағдайын қадағалайды және емдеу жоспарына өзгерістер енгізу қажеттігін бағалауы тиіс. Бұл пациентті қайта орналастыру, дозаны есептеу немесе өзгерістерді толықсыздау үшін басқа да мамандандырылған әдістер арқылы жүзеге асырылады. Терапевт сәулелік емдеудің сапасын қамтамасыз етуге жауапты. Бұл емдеуді дәл жүргізу үшін қажетті барлық параметрлерді алу және тіркеуді қамтиды. Терапевт емдеудің дұрыс орындалуын қадағалайды. Терапевт емделетін аймақтың суреттерін алады және пациенттің орналасуын және жоспар параметрлерін күнделікті қайта жасайды. Терапевт емдеудің дұрыстығы үшін жауапкершілікте болады және емдеудің барлық аспектілеріне қатысты сапаны қамтамасыз ету үшін өз шешімдерін пайдаланады. Сәулелік емдеу барысында пациентте белгілі бір жанама әсерлер пайда болуы мүмкін. Мұндай жағдайларда терапевтер бұл жанама әсерлерді радиациялық онкологқа хабарлайды, ол емдеуді түзетуі немесе дәрі тағайындауы мүмкін. Радиациялық терапевтер мен медициналық дозиметристер (көптеген елдерде бұл екі мамандық көбінесе ажыратылмайды, мысалы, Канада, Австралия, Жаңа Зеландия, Ұлыбритания) жалпы анатомия, физиология, радиациялық қорғау және медициналық физика салаларында білім алады. Олар жоғары білікті, жоғары бағаланған денсаулық сақтау мамандары және қатерлі ісікке қарсы күтім тобының маңызды мүшелері болып табылады. Радиациялық терапевтер сәулелік емдеуді жалғастыру немесе тоқтату үшін өздерінің тәжірибесіне сенеді және пациенттердің қауіпсіздігін әрдайым қамтамасыз етеді, сондай-ақ олар өздерінің құзыретіндегі басқару органымен реттеледі.

Канада

Онтариодағы маманданған сәулелік терапевтерге рецепттерді тағайындау құқығы беріледі. CSRT (Клиникалық сәулелік терапия мамандары) атқаратын қызметтердің арасында ауырсынуды басқару мамандары, микоздық фунгоид мамандары, паллиативтік күтім мамандары, жоспарлау кескінін анықтау және контурлау маманы сияқтылары бар. *

Біліктілік және тіркеу

Елдерге қарай өзгереді.

Канада

Канадада сәулелік терапия бағдарламаларының көпшілігі екінші деңгейдегі білім беруге негіделген, ал студенттердің басым бөлігі бағдарламаға түсу алдында кем дегенде бір жыл университет курстарын оқыған (көптегені ғылым немесе физика бакалавры дәрежесін аяқтаған). Альбертада Альберта университетінде BScRT (Радиациялық терапия ғылымдарының бакалавры) деңгейі ұсынылады. Онтариода Торонто және Лорантиан университеттерінде BSRT (Радиациялық терапия ғылымдарының бакалавры) деңгейі, ал Макмастер университетінде медициналық радиациялық ғылымдар бакалавры (BMRSc) радиациялық терапия бойынша ұсынылады. Британдық Колумбияда Британдық Колумбия технология институты радиациялық терапия бойынша BT (Технология бакалавры) деңгейін ұсынады. Манитобада Виннипег университеті физика (радиациялық терапия) бойынша бакалавр дәрежесін ұсынады. Ал Нью-Брансуикте Нью-Брансуик университеті радиациялық терапия бойынша BHSc (Денсаулық сақтау ғылымдарының бакалавры) деңгейін ұсынады. Квебекте радиациялық онкология технологиясы үш жылдық CEGEP бағдарламаларында оқытылады. CAMRT Канада бойынша терапевтерді сертификаттайды, бірақ Квебек сияқты кейбір провинцияларда, егер мамандық иесі провинциялық органмен сертификатталған болса, ұлттық сертификация талап етілмейді. Канададағы алғашқы Денсаулық сақтау ғылымдарының магистрі (Радиациялық терапия) Торонто университетінде ұсынылады, ол мамандарды радиациялық терапия клиникасындағы жоғары деңгейдегі қызметтерге дайындайды. Канадада радиациялық терапевттер мен медициналық дозиметрия арасында нақты айырмашылық жоқ. "Емдеу жоспарлаушы" немесе жай ғана "жоспарлаушы" деген атау "дозиметрист" сөзінің орнына жиі қолданылады. Дозиметристер көбінесе бірнеше жылдық тәжірибесі бар және ішкі оқытудан өткен радиациялық терапевтер болып табылады. Ұлттық кәсіби қауымдастық жақында Дозиметрияның арнайы сертификаты (DSp) жоқ екенін ескере отырып, Дозиметрияның арнайы сертификаты бағдарламасын енгізді. Көптеген жұмыс берушілер АҚШ-тан алынған (Certified Medical Dosimetrist, CMD) сертификатталған медициналық дозиметрлік біліктілікті мойындайды, бірақ олардың екеуі де практика үшін міндетті емес.

Австралия

Сәулелік терапия саласында бакалавр немесе магистратура дипломы тіркелу және практика жүргізу үшін міндетті. Австралияда сәулелік терапевтерді көбінесе "Медициналық сәулелендірушілер" немесе "Медициналық сәулелендіру ғалымдары" деп атайды.

Жаңа Зеландия

Сәулелік терапия бойынша бакалавр дәрежесін алу Медициналық сәулелену технологтері кеңесінде (www.mrtboard.org.nz) тіркелу және практика жүргізу үшін қажет. Жаңа Зеландияда сәулелік терапевтер үшін оқудан кейінгі білім алуға, магистрлік және докторлық бағдарламаларға қатысу мүмкіндігі де бар.

Ирландия Республикасы

Ирландия Республикасында сәулелік терапияшы ретінде жұмыс істеу үшін Ирландиялық радиография және сәулелік терапия институты (http://www.iirrt.ie) растаған сәулелік терапия мамандығы бойынша диплом болуы қажет. Сәулелік терапевтер үшін Ирландия Республикасында оқыту және зерттеу бойынша магистрлік және докторлық бағдарламалар да қолжетімді.

Ұлыбритания

Ұлыбританияда емдеу радиографиясы бойынша мақұлданған курс Денсаулық сақтау және күтім саласындағы мамандықтар кеңесі – Ұлыбританияның реттеуші органына тіркелу алдында міндетті түрде оқылуы керек. Бұл көбінесе емдеу радиографиясы, радиотерапия немесе радиотерапия және онкология бойынша ғылым бакалавры дәрежесі түрінде болады, бірақ кейбір жоғары оқу орнынан кейінгі тіркеуге дайындық курстары (магистратура немесе магистр дипломы деңгейінде) ұсынылады. Ұлыбритания радиографтары Радиографтар қоғамы мен колледжіне мүше болуға құқылы. Магистр деңгейіндегі аспирантура (PgD және MSc) бағдарламалары бар, олардың түлектері жоғары деңгейдегі практикалық қызметке өтіп, бұрын дәрігерлер атқарған міндеттерді орындай алады. Мамандар өз біліктіліктері мен тәжірибесін арттырып, кеңесші радиографтар ретінде жұмыс істей алады, олар өздерінің саласында клиникалық практика, зерттеу, білім беру және басшылық бойынша сарапшылар саналады және көбінесе докторлық ғылымдар кандидаты немесе оған тең дәрежедегі марапатқа ие болады.

Америка Құрама Штаттары

Ең төменгі білім талабы ғылым бойынша мамандықтан кейінгі білім деңгейі болып табылады, кейбір бағдарламалар ғылым бакалавры немесе магистрі дәрежесін ұсынады. Бұған қоса, сертификат алудың тағы бір жолы – орта білімнен кейінгі білім алу. Бұл сертификациялар бір жылдық бағдарламалар болып табылады және радиологиялық технология сияқты басқа да білім деңгейін талап етеді.

Чили

Бакалавр дәрежесі және 5 жылдық жоғары білім бағдарламасын аяқтау талап етіледі. Заң бойынша (DS 18), практика жүзеге асыру үшін кем дегенде 6 айлық клиникалық тәжірибе және қызмет атқаруға рұқсат қажет.

Жалақы

2008 жылы АҚШ-тағы сәулелік терапевтердің орташа жылдық жалақысы 78 290 АҚШ доллары болды, бұл туралы АҚШ Еңбек департаментінің Еңбек статистикасы бюросының Ұлттық кәсіптік жұмыспен қамту және жалақы бағалауында көрсетілген. 2003 жылы ASRT жүргізген ұлттық жалақы сауалнамасы бойынша, сәулелік терапевтердің орташа табысы ең жоғары штат – Нью-Мексико (120 250 доллар), одан кейін Арканзас (109 000 доллар) болды. Ең төменгі орташа жалақы Техас (57 500 доллар) және Род-Айленд (58 400 доллар) штаттарында тіркелді. AAMD жалақы есебіне сәйкес, американдық сертификатталған медициналық дозиметрлердің орташа жалақысы 100 000 доллардан жоғары. Типик жалақы диапазоны 90 000 доллар (Оңтүстік) пен 130 000 доллар (Батыс жағалау) аралығында.