Кіріспе
Хьюстон Гранд Операсы (ХГО) – американдық опера компаниясы, Техас штатының Хьюстон қаласында орналасқан. 1955 жылы неміс импресариосы Уолтер Герберт және үш жергілікті Хьюстон тұрғыны құрған бұл компания Уортем театр орталығында орналасқан. Бұл театр Хьюстон балетіне де үй иесі болып табылады. Тарихында компания бір Тони сыйлығы, екі Грэмми сыйлығы және үш Эмми сыйлығын алды – бұл үш награданы жеңіп алған әлемдегі жалғыз опера компаниясы. Хьюстон Гранд Операсын 1955 жылғы қазанда құрылған Хьюстон Гранд Опера Гильдиясы қолдайды. ТОК
Houston Grand Opera (HGO) is an American opera company located in Houston, Texas. Founded in 1955 by German born impresario Walter Herbert and three local Houstonians, the company is resident at the Wortham Theater Center. This theatre is also home to the Houston Ballet. In its history, the company has received a Tony Award, two Grammy Awards, and three Emmy Awards, the only opera company in the world to win these three honours. Houston Grand Opera is supported by an active auxiliary organization, the Houston Grand Opera Guild, established in October 1955. TOC
Тарих
1955 жылы Германияда туған импресарио Уолтер Герберт және Хьюстондықтар Эльва Лобит, Эдвард Бинг және Чарльз Кокрелл компанияны құрды. Лич 2020 жылдың желтоқсан айында компанияның басқарушы директоры қызметінен қанағаттанды. 2021 жылдың маусым айында компания 2022 жылдың қаңтарынан бастап Қори Дастұрды келесі бас директор және бас атқарушы директор етіп тағайындағанын хабарлады. Дастұр – бұл лауазымдарға тағайындалған тұңғыш әйел.
Музыкалық күштер
Хьюстонның Үлкен Опера оркестрі 49 жартылай кәсіби музыканттан тұрады және Хьюстон Үлкен Операсының барлық қойылымдарында ойнайды. Оркестр Облыстық оркестр ойнаушылары қауымдастығының мүшесі және әр өнер көрсетуі үшін төленетін оркестр болып табылады. Уолтер Герберт жылдарында (1955–72) 1971 жылға дейін ешқандай музыкалық директор тағайындалмады, содан кейін ұзақ жылдар бойы көмекші дирижер және хор шебері болған Чарльз Розекранс тағайындалды. Кейінгі музыкалық директорлар/бас дирижерлар: Крис Нэнс (1974–77), Джон ДеМэйн (1977–94) және Веккослав Шутей (1994–97). Патрик Саммерс 1998 жылдан бері музыкалық директор болып табылады. 2019–20 маусымында Юн Сун Ким бас қонақ дирижері болды, бұл лауазымды алғаш рет иеленген әйел дирижер. Хьюстон Үлкен Опера хорын 1988 жылдан бері хор шебері Ричард Бадо басқарады, ол ХГО жас суретшілерді даярлау бағдарламасының, Хьюстон Үлкен Опера Студиясының түлегі.
Хьюстонның Үлкен опера студиясы
Хьюстон Гранд Операсының жас суретшілерді дамыту бағдарламасы, Хьюстон Гранд Опера Студиясы 1977 жылы жас суретшілерге академиялық білім алудан кәсіби мансапқа өтуге көмектесу үшін құрылды. HGO Студиясы негізінен жас әншілерді және пианисттер/коучтарды даярлайды, бірақ үш жылға дейінгі резиденция бағдарламасында болашақ дирижерлерді де оқытады. 1989 жылы ашылған жыл сайынғы байқау, қазір Элеонора Макколлум жас әншілер арасындағы байқауы деп аталады, және ол Студияға әлеуетті халықаралық суретшілерді іздеуге көмектеседі, оған қазір Брайан Спек жетекшілік етеді. Студия түлектерінің арасында сопранолар Ян Гриссом, Маркита Листер, Ана Мария Мартинес, Эдри Мейнс, Эри Миллс, Альбина Шагимуратова, Хайди Стобер, Рейчел Уиллис Соренсен және Тамара Уилсон; меццо-сопранолар Джейми Бартон, Джойс ДиДонато, Денис Грейвс, Сюзанна Ментцер және Мариетта Симпсон; тенорлар Брюс Форд, Кэррол Фриман және Норман Рейнхардт; баритондар Ричард Пол Финк және Скотт Хендрикс; бас-баритондар Грийр Гримсли, Райан МакКинни және Эрик Оуэнс; және бас Эрик Хэлфварсон бар. Басқа түлектердің арасында HGO хормейстері Ричард Бадо, композитор/дирижер Дэвид Хэнлон, Канзас-Сити Лирикалық Операсының бұрынғы көркемдік директоры Уорд Холмквист, дирижер/аранжировщик/композитор Джеймс Лоу, дирижер/пианист Эрик Мелеар, дирижер Эван Рогистер және дирижер/пианист Крейг Терри де бар.
Жас өнерпаздар вокалды академиясы
2011 жылы құрылған және HGO студиясы басқаратын HGO Young Artists Vocal Academy – жоғары сынып студенттеріне арналған бір апталық интенсивті вокалдық бағдарлама. Бағдарламаға іріктелген қатысушылар күнделікті дауыс сабақтары мен жаттығуларынан, сондай-ақ кейіпкерді сомдау, қозғалыс, дикция және нота тілімен жұмыс істеу бойынша сабақтардан өтеді. HGOco (төменде қараңыз) жоғары мектептің кіші және жоғары сынып оқушыларына оқыту ұсынады.
Хьюстонның Үлкен операсы және жаңа шығармалары
HGO 1974 жылдан бері жаңа туындыларды сахнаға қойып, тұсаукесерлерін өткізіп келеді. Олардың ішінде негізгі сахнаға арналған толық метражды опералармен қатар, қоғамдыққа бағытталған немесе балалар мен отбасыларға арналған камералық шығармалар бар.
Толық ауқымды опералар
HGO мен композитор Карлайл Флойд арасындағы қарым-қатынас – кез келген композитордың бір ұйыммен ең ұзақ сақталған қарым-қатынасы. HGO Флойдтен бес туынды тапсырыс берді: «Билбидің қуыршағы» (1976), «Вилли Старк» (1981), «Джонатан Уэйдтің құмарлығы» (жаңа нұсқасы, 1991), «Салқын Сасси ағашы» (2000) және «Ойыншылардың ханзадасы» (2016). Флойд 1976 жылы Флорида штатының Таллахасси қаласынан Хьюстон университетінің музыка мектебінде (қазіргі Муорс музыка мектебі) М. Д. Андерсон профессоры лауазымына тағайындалып, Хьюстон қаласында екі онжылдық бойы тұрды. 1977 жылы ол HGO-ның жас суретшілерді даярлау бағдарламасы – Хьюстон Гранд Опера Студиясын құрды, ол бастапқыда HGO мен Хьюстон университетінің бірлескен жобасы болды және студия суретшілерін оқытуға белсенді қатысты. Джон Адамстың «Қытайдағы Никсон» операсы 1987 жылы Уортем театр орталығында тұңғыш рет қойылды. Ол Хьюстон Гранд Операсы, Бруклин Музыка академиясы, Нидерланд операсы және Вашингтон операсының бірлескен тапсырысы бойынша жазылған.
Камералық опералар
HGO балалар/отбасылар үшін арнайы жазылған және тұңғыш рет сахналанған 15 камералық операны тапсырыс беріп, көрсетті. Бұл камералық туындылар қойылымдармен ұсынылады және шамамен 45 минуттық болады.
Америка премьералары
HGO жеті американдық премьераны ұсынды. Олардың ішінде ең маңыздылары – 1975 жылы Генделдің «Ринальдо» операсының алғашқы сахналық қойылымы (1972 жылы Нью-Йорктің Гендел қоғамы концерттік нұсқасын көрсеткен), Мэрилин Хорн басты рөлде, ал Сэмюэл Рами Арганте рөлінде ойнады; Россинидің 1981 жылы жаңа редакциядағы «Ла донна дель лаго» операсы және соңғы кезде Вайнбергтің «Жолаушы» операсы – 1968 жылы жазылып, ұзақ уақыт тыйым салынған Холокост тақырыбындағы опера, 2014 жылы HGO сахнасында қойылды. Хьюстон қаласындағы американдық премьераны көрсетуден бөлек, HGO 2014 жылғы Линкольн орталығы фестивалі аясында Парк-авеню арсеналына қойылымды әкелуге шақырылды.
Дәстүрлі емес опера
2017–18 маусымда HGOco Ромео мен Джульетта тақырыбындағы нақты оқиғаларға негізделген "Star Cross'd" атты 15 минуттық опералардың интернеттегі сериясын бастады. Серияның пилоттық эпизоды, композитор Авнер Дорман мен либретто авторы Стефани Флейшманның "Boundless" шығармасы 2018 жылдың 20 сәуірінде онлайн режимінде жарияланды. 2019 жылы тағы екі эпизодты шығару жоспарлануда. 2010 жылы HGO әлемдегі алғашқы "мариачи операсын" тапсырыс беріп, премьерасын көрсетті. Бұл операны Мариячи Варгас де Текалитлан тобының көп жылдық музыкалық жетекшісі, қадірлі Хосе "Пепе" Мартинес жазды, ал либреттосын Леонард Фолья жазды. Бұл туынды "Cruzar la Cara de la Luna" ("Ай бетін кесіп өту") деп аталады. Жаңа туындыларды тапсырумен және премьераларын көрсетумен қатар, HGO опера әлеміне белгілі бір бұрынғы туындыларды әкелуде де маңызды рөл атқарды. HGO 1976 жылы "Порги мен Бесс" операсын "жеңісті" және "жаңашыл" қойылым түрінде ұсынды, бұл қойылымда бұрынғы қойылымдар үшін қиылып қалған бөліктері қалпына келтірілді (соның ішінде композитор Джордж Гершвиннің өзі 1935 жылы Нью-Йорктегі премьера үшін жасаған өзгерістер), осылайша көрермендер туындының бастапқы көрінісін көруге мүмкіндік алды және бұл шынымен опера екені анықталды. Хьюстон премьерасынан кейін, Джон ДеМэйн дирижерлік еткен, Дони Рэй Альберт Порги және Кламма Дейл Бесс рөлінде ойнаған қойылым Бродвейде гастрольдік сапарда болды және 1977 жылы "Жаңартылған қойылымның ең инновациялық өндірісі" номинациясы бойынша Tony сыйлығын жеңіп алды. Толық жазба 1977 жылы "Ең үздік опералық жазба" номинациясы бойынша Grammy сыйлығын жеңіп алды. Скотт Джоплиннің "Тремониша" операсы, көбінесе "рагтайм операсы" деп аталса да, әртүрлі музыкалық стильдерді қамтиды. Бұл операның алғашқы толық сахналық қойылымы 1976 жылы Хьюстон Гранд Операсында рагтайм сарапашысы Гунтер Шуллерден тапсырыс берілген HGO партитурасымен өтті. "Тремониша" Бродвейде гастрольдік сапарда болды және жазылды.
Жоғары атаулар
1984 жылы Хьюстонның Үлкен опера театры ағылшыл тілінде емес қойылымдарының барлығына супертитрлерді қолдана бастады, осылайша АҚШ-тағы бұл тәжірибені алғаш рет қолданған опера театрларының біріне айналды.
Сипаттамалық қызметтер
HGO – Америка Құрама Штаттарындағы көзі нашар көрушілерге арналған сипаттамалық қызметтерді ұсынған алғашқы опера компанияларының бірі (немесе тіпті біріншісі). Ол Уортем театр орталығындағы тұңғыш маусыммен бірге 1987–88 маусымынан бері осы қызметтерді ұсынып келеді. Қызмет тегін және кез келген қойылымға 48 сағат бұрын хабарлаған жағдайда қолжетімді.
Женевьева П. Демме мұрағаттары мен ресурстық орталығы
1989 жылы HGO Хьюстон қаласындағы алғашқы өнер ұйымы және өз мұрағаттары мен ресурстық орталығын құрған АҚШ-тың екінші ірі опера компаниясы болды. Мұрағат/ресурстық орталық Хьюстон Гранд Опера Ассоциациясының көп жылдық сенімді тұлғасы және тарихшысы болған, қадірлі Женевье П. Демме есімімен аталады.
Плазакасттар
1995 жылғы 10 қарашада Хьюстон Гранд Операсы АҚШ-тағы тұңғыш рет өнер көрсетілімін тікелей эфирде басқа жердегі көрермендерге бір уақытта көрсеткен өнер ұйымы болды. (Ковент-Гарден Корольдік операсы сол кезде осындай шараны өткізген жалғыз ұйым болды.) Уортем театр орталығының Браун театрында меццо-сопрано Сесилия Бартолидің қатысуымен өтіп жатқан Россинидің «Күлі» операсының қойылымы театр ғимаратының сыртына орнатылған үлкен экранға нақты уақытта жобаланды. Шара жұртшылыққа тегін кіруге мүмкіндік берді. Көрермендер театрдың сыртындағы Ray C. Fish алаңында отырды, бұл HGO-ны шараны Plazacast деп атауға себеп болды. HGO 2004–2005 маусымына дейін (HGO-ның 50 жылдығы) жыл сайын тегін Plazacast шараларын өткізді. 2005 жылдың сәуір айында компания Гуноның «Ромео мен Джульетта» операсының қойылымын және 50 жылдық мерекелік гала-концертін бір уақытта көрсетті.
Мультимедиялық модульді этап
1998 жылдың мамыр айында Хьюстонның Үлкен опера театры өзінің Мультимедиялық модульді сахнасын таныстырды. Бұл жылжымалы жарықтармен, тікелей эфирдегі бейне және тұрақты суреттерді көрсетуге арналған проекциялық экрандармен, сондай-ақ үлкен дыбыс жүйесімен жабдықталған үлкен металл конструкциясы еді. Ол көбінесе үлкен ашық алаңдар үшін жасалған, бірақ басқа да жерлерде пайдалануға бейімделген. HGO оны Хьюстондағы және гастрольдік өнер көрсетулерде бірнеше рет, ал 1999 жылы Стивен Сондхаймның «A Little Night Music» операсының жабық қойылымында бір рет қолданды. Хьюстондағы соңғы пайдалануы 2001 жылдың 8 маусымында Хьюстонның Миллер ашық ауа театрында «Кармен» қойылымы кезінде болды. Сол түні «Эллисон» тропикалық даулы Хьюстонға шабуыл жасады, нәтижесінде қаланың ең ауыр су тасқынына ұшырады. Хьюстондағы қалған екі қойылым тоқтатылды, бірақ жоспарланғандай, 15 және 16 маусымда Филадельфиядағы Манн орталығында гастрольдік сапар жалғасты. Дауылдың салдары, сондай-ақ 9/11 оқиғасы және бірнеше айдан кейін Enron компаниясының банкротқа ұшырауы, құрастыру мен бөлшектеуі өте қымбат болған Мультимедиялық модульді сахнаның пайдаланудан шығарылуына әкелді.
OperaVision бағдарламасы
2000 жылдың күзінде HGO Вортем театр орталығының екі үлкен залының ішіндегі Үлкен саты мен Балкон бөлімдеріне плазмалық және проекциялық экрандардан тұратын жүйені ойлап тапты және іске қосты. Бұл жүйе – сахнадағы оқиғаларды жақыннан көруге және ерекше тік бұрышты Үлкен саты мен Балкон аймақтарында көру мүмкіндігін жақсартуға арналған. Жүйе OperaVision деп аталды және опера сүйер қауымнан әртүрлі пікірлер алды. OperaVision 2004–05 маусымының соңында тоқтатылды.