Кіріспе

Жауынгерлік инженер (сонымен қатар пионер немесе сапер деп те аталады) – құрлықтағы әскери күштердің жауынгерлік операцияларын қолдау үшін әскери инженерлік міндеттерді орындайтын сарбаз. Жауынгерлік инженерлер әр түрлі әскери инженерлік, туннельдік және миналық соғыс міндеттерін, сондай-ақ ұрыс аймақтарында және одан тыс жерлерде құрылыс және бұзу жұмыстарын жүзеге асырады. Жауынгерлік инженерлер достық күштердің жылжуын жеңілдетеді, ал жаудың жылжуына кедергі келтіреді. Олар сондай-ақ жауынгерлік позициялар, бекіністер және жолдар салу арқылы достық күштердің қауіпсіздігін қамтамасыз етеді. Олар миналық далаларды қолмен немесе арнайы техниканы пайдалану арқылы тазартады және жарып тастау жұмыстарын жүргізеді. Көбінесе жауынгерлік инженерлердің міндеттеріне траншеялар, танк тұзақтары және басқа да кедергілер мен бекіністерді салу және бұзу, кедергілерді орналастыру және бункерлер салу, жолдарды тазарту және барлау, көпірлер мен жолдарды салу немесе жою, жер миналарын орналастыру және жою, сондай-ақ бірлескен қару түрлерімен бұзу операциялары кіреді. Әдетте, жауынгерлік инженерлер жаяу әскер тактикасы бойынша дайындалады және қажет болған жағдайда уақытша жаяу әскер ретінде қызмет етеді.

Жауынгерлік инженерлер ұйымы

Жауынгерлік инженерлер әлемдегі барлық қарулы күштерде маңызды рөл атқарады. Олар міндетті түрде дивизиялардың, шайқас бригадаларының және кішігірім жауынгерлік бөлімдердің құрамына тығыз байланысты болады.

Жауынгерлік қолдау құралымдары

Көптеген елдерде жауынгерлік инженерлер кеңірек әскери инженерлік корпус немесе бөлімшесінің жауынгерлік қолдауын қамтамасыз етеді. Басқа елдерде жеке жауынгерлік инженерлік корпус немесе бөлімшелер бар; олар басқа түрдегі әскери инженерлерден ерекшеленеді. Мысалы, Дания әскери инженерлерінің корпусы негізінен бір жауынгерлік инженерлік полкқа құрылған, ол Ingeniørregimentet ("Инженерлік полк") деп аталады.

Жауынгерлік қару құралымдары

Жауынгерлік инженерлік батальондар әдетте бригадалық жауынгерлік топтың құрамында болады. Ауғанстандағы соғыс және 2003–2011 жылдардағы Ирак соғысы кезінде АҚШ армиясы өз жауынгерлік инженерлеріне жасалған жарыққыштарға (импровизацияланған жарыққыш құрылғылар - IED) қарсы күресуге бағытталған жол тазарту миссияларын жүктеді. Бұл бөлімшелердің тиімділігін арттыру үшін, EOD және механиктер тобы әдетте жауынгерлік инженерлік взводқа бекітілді. Жасалған жарыққыштардың қаупінің артуына байланысты, АҚШ армиясы кейбір жауынгерлік инженерлерді Жарыққыш заттарды тазалаушы агенті (Explosive Ordnance Clearance Agent) курсын бітіруге жібереді.

Арнайы операцияларды жүргізу бөлімшелері

Жеке жауынгерлік инженерлер жиі жасырын және ашық тікелей әрекеттерді жүзеге асыратын арнайы операциялар топтарының құрамына кіреді. Мысалы, АҚШ Армиясының әрекеттегі Арнайы күштері және оның екі резервтік құрамы – АҚШ Армиясы Ұлттық гвардиясының 19-шы және 20-шы SFG бөлімдері MOS 18C белгіленген жауынгерлік инженер сержанттарын пайдаланады. Көбінесе "А командасы" деп аталатын "Альфа" операциялық жасақ әдетте 12 адамнан тұрады, олардың ішінде екеуі – жауынгерлік инженер сержанттары.

Терминология

Жалпы жауынгерлік инженерді көбінесе пионер немесе сапер деп атайды, бұл терминдер сәйкесінше француз және британ әскерлерінен алынған. Кейбір әскерлерде пионер мен сапер нақты әскери шендерді және жауынгерлік инженерлердің деңгейлерін білдіреді, олар барлық жыл мезгілінде атыс астында жұмыс істейді және бұрынғы Кеңес Армиясында болғандай, әртүрлі корпустарға бөлінуі мүмкін, немесе бір корпуста ұйымдастырылуы мүмкін. Геоматика (геодезия және картография) – әскери инженерліктің тағы бір саласы, бірақ оны кейбір елдердің жауынгерлік инженерлері жиі орындайды, ал басқа жағдайларда, бұрынғы Австралия Армиясында болғандай, жеке жауапкершілік болып табылады. Жауынгерлік инженерлік бөлімнің офицерлері кәсіби түрде аттестатталған азаматтық немесе механикалық инженерлер болуы мүмкін, бірақ қатардағы әскерилерде мұндай аттестат көбінесе болмайды.

Саппер

Британдық, үнді, канадалық, австралиялық және Жаңа Зеландия армияларында сапер – арнайы жауынгерлік инженерлік дайындықтан өткен сарбаз. АҚШ армиясындағы «сапер» термині жауынгерлік инженерлік әскери мамандыққа ие немесе, көбінесе «Сапер мектебі» деп аталатын, Сапер көшбасшылар курсын бітірген адамды білдіреді. Сапер мектебінде жауынгерлік инженерлер мен басқа да әскери мамандықтардағы еріктілер (олардың көпшілігі жауынгерлік қаруда қызмет етеді) жауынгерлік инженерлік және жаяу әскерлік жаттығулар, жылдам бұзу, қауіпті қарулар, қарусыз жекпе-жек, альпинизм және су операциялары бойынша дайындықтан өтеді. Бұл 28 күндік курс, АҚШ армиясындағы ең қиын курстардың бірі саналады және оның бағдарламасында жасырын ену әдістері мен тіршілік ету дағдылары бар. Израиль қорғаныс күштерінде сапер (פלס) – әскери мамандық коды, жауынгерлік инженерлік даярлықтың әртүрлі деңгейлерін бітірген жауынгерлік инженерді білдіреді. Сапер 05 – негізгі деңгей, Сапер 06 – жалпы деңгей, Сапер 08 – жауынгерлік инженер командирінің деңгейі, ал Сапер 11 – жауынгерлік инженер офицерінің деңгейі. Барлық IDF саперлері сондай-ақ Rifleman 07 деңгейіндегі жаяу әскерге де дайындықтан өтеді. Канада армиясында бұл термин негізгі жауынгерлік инженерлік дайындықты аяқтаған сарбаздарды білдіреді. Португалия армиясында сападор де инженерия (инженерлік сапер) – инженерлік саланың, арнайы жауынгерлік инженерлік дайындықтан өткен сарбазы. Сападор де инфантерия (жаяу әскер сапері) – жаяу әскер бөлімінің ұқсас дайындықтан өткен және әдетте жаяу әскер батальонының жауынгерлік қолдау саперлер взводында қызмет ететін сарбазы. Италия армиясы жауынгерлік инженерлерді білдіру үшін «гуастатори» терминін қолданады.

Бастышы

Фин армиясында пионери – негізгі жауынгерлік инженерлік даярлықты аяқтаған әскердегі сарбаздың қарапайым шені. Теңіз инженерлері матруси шеніне ие, бірақ жеңдерінде пионери белгісін тағады. Неміс Бундесвері өздерінің жауынгерлік инженерлері мен басқа да арнайы бөлімшелері үшін «Пионер» терминін қолданады, олар арнайы күштермен бірге кедергілерді жою және инженерлік міндеттерді орындаумен айналысады. Сондай-ақ, Австро-Венгрияның К.у.к. әскерлеріндегі жауынгерлік инженерлер «Пионерлер» деп аталған.

Шабуыл жасаушы

Британдық, канадалық, австралиялық және Жаңа Зеландия армияларында шабуыл пионері – шабуыл кезінде кедергілерді жою және жеңіл инженерлік жұмыстарды жүзеге асыру үшін жауынгерлік инженерлік дайындығының негізгі білімі бар жаяу әскерінің сарбазы. Бұрын шабуыл пионерлері от тастағыштарды пайдалануға жауапты болған.

Дала инженері

Дала инженері – көптеген Достастық елдерінің әскерлерінде қолданылатын (немесе бұрын қолданылған) термин. Қазіргі қолданыста ол көбінесе жауынгерлік инженермен синоним ретінде қолданылады. Дегенмен, бұл термин бастапқыда тұрақты бекіністерді салып, күтіп ұстаған гарнизон инженерлерінен ерекшеленіп, даладағы әскерге қолдау көрсеткен әскери инженерлерді білдірген. Алғашқы мағынасында "далалық инженерия" "жауынгерлік инженериядан" кең ауқымды болған.

Мамандандыру

Туннельдік соғысқа маманданған саперлер кенішілер деп те аталуы мүмкін. Француз армиясында көпір салуға маманданған жауынгерлік инженерлер – понтонерлер.

Жабдықтар мен көлік құралдары

Жауынгерлік инженерлер кең ауқымды көлік құралдары мен жабдықтарды пайдаланады және инженерлерге ғана тән қару-жарақтарды қолданады, оның ішінде жер миналарымен күресте қолданылатын қару-жарақтар да бар.

Тарихи басылымдар

Бастапқы далалық нұсқаулық, инженер-сапердің нұсқаулығы, 2 маусым 1943 жыл (FM 21 105) АҚШ-тағы жаңадан келген жауынгерлік инженерге басшылық ету мақсатымен жазылған.