Кіріспе

Man o' War (1917 жылғы 29 наурыз – 1947 жылғы 1 қараша) – американдық толыққанды тұқымдық жарыс жылқысы. Ол барлық уақыттағы ең ұлы жарыс жылқыларының бірі саналады. The Blood Horse, Sports Illustrated және Associated Press сияқты бірнеше спорт басылымдары Man o' War-ді 20 ғасырдың ең жақсы американдық жарыс аты деп мойындады. Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін өткен жарыстарда Man o' War 21 жарыстың 20-сында жеңіске жетіп, 249 465 доллар (1920 жылғы 249 465 доллар қазіргі шақта шамамен <есептелген сомаға> тең) сыйлық қордан жеңіп алды. Ол 1920 жылғы американдық жылқысы ретінде ресми түрде танылды және The New York Times газетінің нұсқауынша, Бейб Рутпен бірге жылдың үздік спортшысы атанды. 1957 жылы Ұлттық жарыс мұражайы мен Даңқ залына енгізілді. 2017 жылғы 29 наурызда мұражай оның құрметіне «100 жастағы Man o' War» атты арнайы көрме ашты. 1919 жылы Man o' War 10 жарыстың 9-сында жеңіске жетті, оның ішінде Hopeful Stakes және Belmont Futurity жарыстарын ұтты, ол кезде АҚШ-тағы екі жасар жылқылар үшін ең маңызды жарыстар еді. Оның жалғыз жеңілісі Саратога жарыс жолында болды, кейін «Чемпиондардың зираты» деп аталды, онда ол Upset деп аталған биеге аз айырмамен жеңілді. Man o' War-дің иесі Сэмюэл Риддл жас жылқының мансабының басындағы жарысқа қатысудың қажеті жоқ деп есептегендіктен, 1920 жылғы Кентукки дербисіне қатыстырылмады. Оның орнына Man o' War үш жасар биелер арасында Preakness Stakes жарысында дебют жасады, онда Upset-ті 1 1/2 ұзындыққа жеңді. Кейін Man o' War әлемдік рекордты жаңарта отырып, Belmont Stakes жарысын 20 ұзындыққа жеңіп алды. Жаз және күз айларында ол үш жасар биелердің арасында үстемдік танытып, бірнеше рекордтарды жаңартты және қарсыластарына үлкен салмақ қосты. Ол ересек жылқылармен мансабының соңғы жарысында ғана кездесті, ол 1919 жылы американдық үш тәжді жеңген Sir Barton-мен жекпе-жекке түсті. Man o' War бұл жарысты жеті ұзындыққа жеңіп, толығымен түсірілген алғашқы ат жарысының жеңімпазы атанды. Риддл бастапқыда 1921 жылы Man o' War-ді жарысқа қатыстыруды жоспарлаған, бірақ одан бас тартты, өйткені Man o' War сол кездегі ересек жылқыларға арналған барлық жарыстарда қолданылатын хендикап форматында рекордтық салмақтарды алған болар еді. Оның орнына Man o' War асыл тұқымды мал өсіруге жіберілді, ол жетекші ата болып, Triple Crown жеңімпазы War Admiral сияқты бірнеше чемпиондарды өрбіткен. Ол Seabiscuit-тің атасы болды және оның тұқымдық желісі бүгінге дейін In Reality, Tiznow, Da' Tara және Tourist сияқты жылқылар арқылы жалғасуда. Аналық тұқымдық желіде де сәтті болған Man o' War қазіргі заманғы американдық тұқымдардың барлығында кездеседі.

Өмірбаян

Man o' War – ақ жұлдыз бен жолағы бар маңдайындағы жылқы, қасқыр түсті еді. Ол Кентукки штатының Лексингтон қаласына жақын жердегі Nursery Stud шаруашылығында туған. Оны Август Белмонт-күлгілі тәрбиеледі, оның әкесінің жетістіктері 1867 жылы Белмонт Стаксына ат қою арқылы танылды. Белмонт-күлгілі 1895 жылдан 1924 жылы қайтыс болғанға дейін Жокей клубының төрағасы болып қызмет еткен, сондай-ақ белгілі атшы еді. Белмонт паркі 1905 жылы ашылғанда отбасының құрметіне аталды. Man o' War Fair Play-дің ұрпағы, ол 1908 жылы Белмонт Стаксында жеңіліссіз Колиннен кейін екінші орынды иеленген. Man o' War – ағылшынның үш дүркін чемпионы Rock Sand жарыста жеңімпаз атанған Mahubah атты биеден туған екінші тоқты. 1917 жылдың 29 наурызында құлын туғаннан кейін көп ұзамай, Белмонт-күлгілі 65 жасында АҚШ армиясына қосылып, Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Францияда қызмет етті. Ол шетелде болған кезде, әйелі күйеуінің құрметіне оның ұлын Man o' War деп атады. Бастапқыда Белмонттар Man o' War-ды өздері жарыстыруды жоспарлаған. Алайда, 1918 жылдың жазында соғыс күш-жігері жалғасып жатқанда, олар жарыс шаруашылығын таратуға шешім қабылдады. Саратога жыл сайынғы сатылымында Man o' War 5000 долларға (1918 жылғы 5000 доллар қазіргі уақытта шамамен <есептелген сомаға> тең) Сэмюэл Д. Риддлге сатылды, ол оны Мэриленд штатының Берлин қаласына жақын Глен Риддл фермасына әкелді. Саудада жеңіліске ұшыраған Роберт Л. Герри, ағасы, әйеліне: "Қырқ бес жүз доллар кез келген жылдыққа жеткілікті" деді. Екі жылдан кейін, 1920 жылы Риддл ат үшін 400 000 доллар ұсыныстан бас тартты. Толық бойы жеткен кезде Man o' War айқын сойқысы және жоғары крупымен ерекшеленді, бірақ жасы ұлғайған сайын айқын болатын артқа қарай иілген арқасы үшін кейде сынға ұшырады. Оның аяқтары мінсіз, сүйектері берік болды, бұл қасиеттерін ұрпақтарына жеткізді. Оның мұрны сәл римдік пішіндес және жоғары басы бар еді, оны "бүркіттің сыңарлығы" деп сипаттаған. Оның қадам қашықтығы 28 фут деп өлшенді және бүгінгі күнге дейін барлық уақыттағы ең ұзыны деп саналады. Жаңашыл Луи Фейстель Man o' War-дың кейде жабайы мінезіне байланысты осы қабілетін дамыту оңай болған жоқ. Алғашқы күндері Man o' War жаттығушыларын жиі тастап кететін, бірде таңертеңгі жаттығудан кейін 15 минуттан астам уақытқа бостандыққа шығып кеткен. "Ол жолбарыс сияқты күресті", - деп еске алды Риддл. "Ол ашуланып айқайлап, бізбен соншалықты күресті, оны қауіпсіз ұстауға бірнеше күн кетті". Фейстель құлынды баяу дамытып, бірте-бірте оны күнделікті тәртіпке енгізді.

1919: Екі жылдық маусым

Man o' War 6 маусымда 1919 жылы Belmont Park-та дебют жасады, бастаушы жарыста. Сол кезде аттар Belmont Park-та барлық американдық трассалар сияқты сағат тілімен емес, сағат тіліне қарсы жүгіруі керек еді, сондықтан аттар екі бағытта да жүгіруді үйренуі керек еді. Бұл практика 1922 жылы Man o' War зейнеткерлікке шыққаннан кейін тоқтатылды. Man o' War өзінің алғашқы жарысында алты ұзындықпен жеңіп алды, содан кейін үш күннен кейін Белмонт паркіндегі сазды трассада шағын арақашықтықтағы Кин мемориалдық жүлдесіне қатысты. Осы кезеңде Man o' War жылдам старт алуды әлі үйренбеген, бірақ көп ұзамай төртінші орынға ие болды. Бір шақырым қалғанда жокей Джонни Лофтус Man o' War-ды жүгіруге шақырды, ал жылқы қарсыластарынан үш ұзындықпен жеңіске жету үшін алыстап кетті. Он екі күннен кейін Man o' War Жамайкадағы жастар жарысында тағы бір жеңіске жетті. Екі күннен кейін ол Хадсон жүлдесінде жеңіске жетіп, 18 күн ішінде төртінші рет жеңіске жетті. Екі аптадан соң ол 5 шілдеде Акваэдуктегі Тремонт жүлдесінде жеңіске жетті. Содан кейін ол Сарытога жарыс алаңында өтетін жазғы жарысқа жіберілді. Ол алғаш рет 2 тамызда АҚШ қонақ үй жүлдесінде өнер көрсетті. Жаман стартқа қарамастан және салмағы 130 фунт болғанмен, Man o' War бірінші кездесуінде екі ұзындықпен жеңіске жетті. Оның келесі старты 13 тамыздағы Санфорд мемориалдық жүлдесі болды, онда ол үшінші ставка ретінде Upset-пен сүйікті болып шықты. Бұл жарыс жарыстар тарихында Man o' War-дың жалғыз жеңілісі ретінде танымал, Саратоганың "Чемпиондар зираты" деген атағын дамытуға ықпал етті. 1900-шы жылдардың басында старт қақпалары болған жоқ. Аттар айналып, кейін бөгет деп аталатын жіптің артына тізбектеліп, оны көтергенде жөнелтілді. Санфордта көптеген дереккөздер Man o' War әлі де кедергі көтерілген кезде бастапқы сызыққа арқасымен айналып жүргенін айтады (бірақ кейбір есептерде ол тек біршама жағына бұрылған деп айтылады). Man o' War командасының бастамасы нашар болғаны даусыз, бұл туралы "The New York Times" газетінде ресми старт берушінің қатысуынсыз болғандығы жазылған. Басталу бірнеше минутқа кешіктірілді, өйткені басқа құйрықтар кедергіден бірнеше рет үзілді, ал старт беруші ақыры тек рельске жақын аттар дайын болған кезде алаңға шықты. Нәтижесінде, Man o' War басқа старт берушілерден қашықтықта қалды. Лофтус содан кейін Man o' War-ды жаман жағдайға келтірді, оны басқа аттар қоршап алды, содан кейін шаршаған аттар оны тексерді. Осыған қарамастан, Man o' War жеңіске жақын болды, ол Upset-ке 15 фунт жеңілдік берді. Бұл жеңіліс тек қана Man o' War командасының беделін арттырды. J. L. Dempsey Daily Racing Form-нан былай деп жазды: "Upset-тің өнерін төмендетуге тырыспай, Man o' War өзін үздік деп танытты. Бұл Upset-тің басында артықшылығы, салмағы 15 фунт жеңілдікпен, Кнапптан алған керемет көлікпен және Man o' War-ды жеңіп алған созылу бұрылысында жерді үнемдеудегі табысы болды. Егер жарыста 16 секундқа артық болса, финиш те кері болар еді". 130 фунт салмақ көтерген кезде, Man o' War 1:12 2/5 есебімен рекордты теңестірді. Бұл рекордты Garbage тек 7 күннен кейін ғана көтерген кезде орнатты. Man o' War үмітті ставкаға кірді, оның 30 000 долларлық қалтасы сол кездегі жарыстардағы ең бай жүлделердің бірі болды. Ол сегіз ғана қарсыласқа қарсы тұрды, бұл сол кездегі мәртебелі жарысқа аз еді. Жарыс басталғанда қатты жаңбыр жауды, ал Man o' War бірнеше рет кедергіден өтіп, жарысты он екі минутқа кешіктірді. Алайда ол "күлкілі жеңіске" жетіп, алты ұзындыққа жеңіске жетті. Кейін Man o' War 14 қыркүйекте Belmont Park-қа Futurity жүлдесі үшін оралды. Futurity байқауында 5000 доллар сыйлықақы қосылды, яғни жүлде сомасы номинация мен қатысу ақысымен арттырылды. Футурити сол кездегі ең үздік жарыстардың бірі болғандықтан, қосымша ақша жүлдегерлердің үлесін 26 650 долларға дейін көбейтуге жеткілікті болды. Man o' War Доминик есімді беделді спринтермен қысқа уақытқа дуэльге түсіп, басымдықты иеленді. Жарыстың соңғы кезеңіне қарай Джон П. Гриер екінші орынға шықты, бірақ жарыстың бірде-бір нүктесінде алға шықпаған Man o' War-ға қарсы ешқандай күш жұмсай алмады. Man o' War 127 фунт салмақ көтеріп, үш ұзындықпен жеңді, бұл Джон П. Гриерден 10 фунт артық. Журналистер, атшылар мен жанкүйерлер Man o' War-ды өз дәуірінің ең үздік американдық жылқыларының бірі ретінде қарастыру керектігіне келісті және оны жеңілмейтін Колинмен салыстырды. Man o' War екі жылдық кампаниясын он старттан тоғыз жеңіске жетіп, $82,275 табыспен аяқтады. 1919 жылы екі жасар Colt атты американдық чемпион атанды. Ол Daily Racing Form-ның C.C. Ridley Handicapper-імен 136 фунт салмақта бағаланды, екінші орынға ие Blazes-тен 16 фунт артық. Риддл ертеректе Man o' War-ды өз жас тобының ішіндегі жарыстармен шектеуге шешім қабылдады, көбінесе елдегі ең құнды жарыстар үш жасар аттарға шектеліп қойылғандықтан. Ол Man o' War-ды Кентукки дербисіне қатыстырмауға шешім қабылдады, өйткені ол оның сүйікті мақсаты болған Преакнес жүлдесінен бірнеше күн бұрын өткізілді, ол Man o' War қысқы маусымды өткізген Риддл шаруашылығына жақын жерде өтті. Оның орнына Man o' War үш жасар аттардың дебютін 18 мамырда Преакнес жүлдесінде жасады, ол қазір 1 1/8 шақырым қашықтықта өткізіледі. Ұзақ үзілістен кейін және ешқашан өтпегеніне қарамастан, ол Upset-тің екінші орын алған Дербидегі ескі қарсыласы бар тоғыз аттан тұратын алаңда 4/5 сүйікті болып шықты. Man o' War сергектікпен старт алып, алғашқы 10 метрде жетекке шықты, содан кейін шектеулермен артқы тірекке екі ұзындықпен жетекке шықты. Соңғы бұрылысты айналып өткенде Upset жақындасуын бастады, сондықтан Куммер шегін босатып жіберді. Man o' War қайтадан алыстап кетті, ашылу шақырымын 1:383/5 жаңа Пимико трассасының рекордында аяқтады. Соңғы фурлонда жеңілдетілген Man o' War Upset-тің үстінен 1 1/2 ұзындықпен жеңіске жетті, соңғы уақыты 1:513/5 болды. Жылқы содан кейін 29 мамырда Belmont Park-қа Withers жүлдесіне оралды, онда 25 000 адамды қызықтырды. Ол тек екі қарсыласқа қарсы "көңілді" 1–7 ставкаларымен жіберілді: Метрополитан жүлдесінің жеңімпазы Wildair, ставкасы 6–1 болды, және шамадан тыс бағаланған Дэвид Харум 30–1 болды. Man o' War қайтадан ерте жетекке шықты, алғашқы шақырымды :23 3/5 уақытында аяқтады, біткенде тартысты. Wildair бұрылыстың айналасында жақындасуға тырысқанда Куммер қысқа уақытқа ұстауын босатып жіберді, ал Man o' War жетекке шықты. Соңғы шақырымның он алтыншы бөлігінде жеңілдетілген Man o' War әлі де екі ұзындықпен жеңіске жетті, шақырым үшін американдық жарыс рекордын 1:354/5 орнатты. Man o' War-дың Withers-тегі 1:35 4/5 уақыты шақырым үшін американдық жарыс рекордын 2/5 секундқа бұзды. Алайда, 1918 жылы өткен сынақтарда Ромер шақырымды 1:34 4/5 уақытында аяқтады. Бұл уақыт 1961 жылға дейін, Wise Ship түрлі трассада қашықтықты 2:14 уақытында аяқтағанша американдық рекорд болып сақталды. Ол 1991 жылға дейін американдық топырақ рекорды болып сақталды. Оның командасы 17 тамызда жаттығудан кейін шалысқа ұшырады, бірақ ол тез жазылып кетті. 21 тамызда ол Travers жүлдесіне қатысты, онда ол ең күшті қарсыластарымен кездесті: Upset үшінші рет және Джон П. Гриер үшінші рет. Рекордтық көрермендер трибунаны толтырып, трассаның бойымен созылды. Нәтижесінде, Саратога басшылығы алаңды ашты, ал 5000 адам трассаның ішкі жағына көшті. Оның жалғыз қарсыласы жарыстан шыққанда, ол жарысқа қатысуға жақын болды, бірақ Миссис Риддлдің немересі Сара Джеффордс Худвинкке қатысты. Бәсекенің жетіспеуін өтеу үшін Риддл Man o' War-дың жылдамдығын көрсетуге рұхсат етілді...

Салмақты тасымалдау

Сол кезде Америка Құрама Штаттарында жасқа қарай салмақты ескеретін жарыстар аз болды. Жарыстардың көп бөлігі үстеме салмақпен өткізілді, жақсы аттарға алаңдағы басқа аттардың мүмкіндіктерін теңестіру үшін жоғары салмақтар тағайындалды. Бір жазушы айтқандай, "жарыстардағы ең сенімді нәрсе – салмақ ең мықты жарыс аттарын тоқтатып, оларды нашар сапалы аттармен теңдейді". Екі жасында "Man o' War" алты жарыста қатысты; өте сирек кездесетін жағдай, сондай салмақтың көптігін ешқандай жарыс аттары ешқашан кез келген жаста тартқан емес. Үш жасында ол жарыстарда басқа аттарға дейін салмақпен жүгіріп, олардан артық салмақпен жеңіске жетті. Егер ол төрт жасында жарысқа қатысқан болса, салмақ белгілеушілер оны 140 фунттан бастап салмақтайтын еді, ол жеңген сайын салмағы көбейе берген болар, "Man o' War" жеңілгенге немесе жарақат алғанға дейін. Осы себепті Риддл оны үш жастағы маусымның соңында зейнеткерлікке шығаруға шешім қабылдады.