Кіріспе
Белгілі бір этникалық топ туралы болжамдарға негізделген әзіл. Этностық әзіл – этникалық, нәсілдік немесе мәдени топқа қатысты юморға бағытталған сөз, көбінесе оның мәні үшін аталған топтың этникалық стереотиптерін пайдаланады. Этностық әзілдерге қатысты пікірлер қарама-қайшы. Кристи Дэвис көптеген адамдар оларды нәсілшіл және қарапайым емес деп есептесе де, кейбір адамдар үшін өз этникалық тобын әжуалауды қабылданатын деп санайтын мысалдар келтіреді. Ол этникалық әзілдердің басқалар үшін нәсілшілдік сезім тудыратын себептерге байланысты әзілді болуын атап көрсетеді. Дэвис этникалық әзілдер этникалық стереотиптерді күшейтеді және кейде зорлық-зомбылыққа шақыруы мүмкін деп мәлімдейді. Этникалық топқа тигізілген зиянды сезіну үлкен алаңдаушылық тудыруы мүмкін, мысалы, 1970 жылдары поляктар туралы әзілдер кең таралған кезде Польша Сыртқы істер министрлігі АҚШ Мемлекеттік департаментіне шағымданған.
An ethnic joke is a remark aiming at humor relating to an ethnic, racial or cultural group, often referring to an ethnic stereotype of the group in question for its punchline. Perceptions of ethnic jokes are ambivalent. Christie Davies gives examples that, while many find them racist and offensive, for some people jokes poking fun at one's own ethnicity may be considered acceptable. He points out that ethnic jokes are often found funny exactly for the same reason they sound racist for others; it happens when they play on negative ethnic stereotypes. Davies maintains that ethnic jokes reinforce ethnic stereotypes and sometimes lead to calls for violence. The perceived damage to the ethnic group can be of great concern as when the ethnic Polish jokes became so common in the 1970s, the Polish Ministry of Foreign Affairs approached the U. S. State Department to complain.
Этностық юмордың академиялық теориялары
Этностық әзілдің басым және ең көп танымал теориясы әртүрлі елдердің анекдоттар дәстүріндегі әлеуметтік заңдылықтарды әзілдерді мағыналық тұрғыдан сипаттау арқылы табуға тырысады. Осы теорияның авторы Кристи Дэвис 1982 жылы жарық көрген «Этникалық әзілдер, моральдық құндылықтар және әлеуметтік шекаралар» атты мақаласында негізгі аргументтерін ұсынды. Оның тәсілі Виктор Раскиннің (1985) «Семантикалық сценарийлер теориясы» негізінде, немесе дәлірек айтқанда, этникалық әзілге қатысты екіұштылықтарға байланысты аргументтерге сүйенеді. Раскин тек негізгі екіұштылықтарды сипаттап, мысалдар келтірсе (көбінесе еврей әзілдерінен), Дэвис сценарийлердің қолданылатын жағдайларын зерттейді; мысалы, ол ең көп таралған екіұштылық – «ақымақ/ақылды» – екі этникалық топтың әлеуметтік шындығында белгілі бір жағдайларда қолданылатынын анықтады. Дэвис 1990 жылы жарық көрген монографиясында «Кез келген елдегі (немесе салыстырмалы түрде біртекті мәдени және тілдік кеңістіктегі) әзілдердің ақымақтыққа қатысты нақты нысаналары бар – сол елдің немесе кеңістіктің шетінде тұратын және орталықтағы басым халықтың көзімен мәдени тұрғыдан беймәлім болып көрінетін адамдар. Бұған қоса, олар көбінесе ауылдық тұрғындар немесе біліктілігі төмен және беделі жоқ жұмыстар іздеп келген иммигранттар болады. Олар әзіл айтушыларға көп ұқсайды, ортақ мәдени фонға ие және тіпті бірдей немесе ұқсас тілде сөйлейді» деген тұжырым жасады. Дэвистің сөзіне сүйенсек, этникалық әзілдер негізінен ақымақтық, ептілік және жыныстық мінез-құлықтың үш тақырыбына орай жасалады. Дэвис 2010 жылы түсірілген «Полак» атты деректі фильмінде поляк әзілінің пайда болу тарихын зерттейді. Л. Перри Кертис Викториялық Англиядағы ирландтарға бағытталған этникалық әзілді зерттегенде, этникалық әзіл мен онымен байланысты стереотиптің қалай өзгеретінін сипаттайды, өйткені оларға бағытталған нысандар зорлық-зомбылық көрсету бейнесіне дейін төмендейді: «Менің қызығушылығым – «Пэддидің» комик өнердегі түрленуі, ол қарапайым, рустикалық немесе ойлау қабілеті шектеулі шаруадан кісі өлтіруге немесе ашуға бейімделген адамға айналған». Сэмюэл Шмидт этникалық әзілдердің әлеуметтік қарсылықтың бір түрі болуі мүмкін екенін айтады, сондықтан оларды әзіл айтушылар Мексикадағы американдықтар туралы (онда оларды гринго деп те атайды) көптеген әзілдер сияқты, өздерін агрессор деп санайтын адамдарға қарсы қолданады.