Кіріспе
Данияның премьер-министрі 1993 жылдан 2001 жылға дейін Поул Олуф Нируп Расмуссен (бейресми түрде Поул Нируп, 15 маусым 1943 жылы туған) – зейнеткер даниялық саясаткер. Расмуссен 1993 жылдың 25 қаңтарынан 2001 жылдың 27 қарашасына дейін Данияның премьер-министрі, ал 2004 жылдан 2011 жылға дейін Еуропалық социалистер партиясының (ЕСРП) президенті болды. Ол 1992 жылдан 2002 жылға дейін үкіметтегі социал-демократтардың жетекшісі болды. 2004-2009 жылдары Еуропа Парламентінің депутаты болды. Расмуссен Мадрид клубының мүшесі. 2007 жылы ол "I grådighedens tid" ("Ашкөздік дәуірінде") атты кітабын жариялады, онда хедж және венчурлық капитал қорларының жаһандық экономикадағы рөліне қатысты қатаң сын айтылған.
Poul Oluf Nyrup Rasmussen (, informally Poul Nyrup, born 15 June 1943) is a retired Danish politician. Rasmussen was Prime Minister of Denmark from 25 January 1993 to 27 November 2001 and President of the Party of European Socialists (PES) from 2004 to 2011. He was the leader of the governing Social Democrats from 1992 to 2002. He was a member of the European Parliament from 2004 to 2009. Rasmussen is a member of the Club of Madrid. In 2007 he published the book I grådighedens tid (In a Time of Greed), which contains harsh criticism of the role hedge and venture capital funds play in the global economy.
Ерте өмір
Расмуссен 1943 жылы Эсбьергте жұмысшы отбасында дүниеге келді. Оның ата-анасы Олуф Нируп Расмуссен және Вера Элин Нируп Расмуссен болды. Ол Копенгаген университетінде оқып, 1971 жылы экономика саласында ғылым магистрі дәрежесін алды. Оқу кезінде ол әлеуметтік-демократиялық студенттік ұйым «Фрит Форум»-да белсенділік танытты, онда ол болашақ саяси әріптестерімен танысты. Университетте оқу ақысын төлеу үшін ол түрлі жұмыстар істеді, мысалы, көліктерді санап немесе жарты күндік курьер болып жұмыс істеді.
Фолкетингтің мүшесі 1987-1993
Ол алғаш рет 1987 жылы Батыс Ютландиядан Фолкетингке сайланды, онда Свенд Аукен төрағалық еткен Социал-демократтардың төрағасының орынбасары болды. Ол Могенс Леккетофпен бірлесіп социал-демократиялық реформалар бойынша ұсыныстар жасады. 1988-1992 жылдары ол Бизнес және сауда комитетінің төрағасы және Бизнес өкілі қызметін атқарды. 1990 жылғы сайлаудан кейін ол премьер-министрліке Аукенге қарағанда әлдеқайда ықтимал кандидат ретінде танылды. 1992 жылы Расмуссен 1990 жылғы сайлаудан кейін Радикальді солшылдармен үкімет құруға сәтсіздікке ұшыраған, сонымен қатар екі партия да жақсы нәтиже көрсеткеніне қарамастан, ұзақ жылдар бойы Социал-демократтарға жетекшілік еткен Аукенді алмастырды. Партияның көптеген өкілдері Аукеннің тым солшыл бағыт ұстанғанын және орталықшыл Радикальді Venstre партиясымен келісім жасау мүмкіндігін жойғанын сезінді.
Премьер-министр 1993-2001 жылдар
Расмуссен 1993 жылдың басында билікке келді, ол кездегі премьер-министр Пол Шлютер тергеу барысында ол Фолкетингке «тамилдер ісі» бойынша бұрмаланған ақпарат бергені анықталғаннан кейін отставкаға кетті. Социал-демократтар, социал-либералдар, орталық демократтар және христиан-демократтар коалициясы Расмуссеннің бірінші кабинеті 1993–94 жылдардағы «қыздыру» деп аталған экономикалық саясатымен байланысты шектеулі классикалық кейнсиандық саясатты қолданды. Христиан-демократтар 1994 жылғы Фолкетинг сайлауында жеңілгеннен кейін коалициядан шықты, ал 1996 жылдың соңында орталық демократтар да шықты. Басты министрлер: Экономика және вице-премьер-министр, социал-либералдық партияның лидері Марианна Желвед, қаржы министрі Могенс Леккетофт (социал-демократтар) және сыртқы істер министрі Нильс Хелвег Петерсен (социал-либералдар) болды. Сол орталық коалиция 1998 жылғы Фолкетинг сайлауында парламенттік көпшілігін шамалы ғана сақтап қалды. Сайлаудан кейін премьер-министр Расмуссен үкіметтің бірінші кезектегі міндеті – Еуропалық Одақ мүше мемлекеттері арасындағы Амстердам шартын ратификациялау бойынша жақын арада өтетін референдумда «иә» дауысын қамтамасыз ету екенін мәлімдеді. Ақырында Даниядағы Амстердам шарты бойынша өткен референдумда 55% «иә» дауысы берілді. Расмуссеннің үкіметі кейіннен 2000 жылы Данияның евроға қатысуы туралы референдумға төрағалық етті, онда қатысуға берілген дауыстардың 53,2% қарсы болды. 1998 жылғы бастама, оны шығарған маусымның атымен – «Шығанақ пакеті» (даны: Pinsepakken) деп атады, салықтарды арттырып, жеке тұтынуды шектеді. Ол сайлаушылардың арасында кең қолдау таппады, бұл 2001 жылғы парламенттік сайлауда социал-демократтардың жеңілісіне әсер еткен болуы мүмкін. Расмуссен 2001 жылы мерзімінен бұрын сайлау жариялады, бұл келесі премьер-министрге 2002 жылы Еуропалық Одақтың Даниядағы төрағалығына дайындалу үшін уақыт береді деп мәлімдеді. 11 қыркүйек шабуылынан кейін Расмуссен өзіне қалыптастырған беделді рөл оған және социал-либералдарға көп жылдар бойы ең жоғары рейтингтерді әкелді, бірақ бұл көрсеткіш сайлауға жақындағанда төмендеді. Оның қарсыласы Либералдық партияның лидері Андерс Фог Расмуссен болды. Науқан негізінен иммиграция және босқындар мәселесіне бағытталды, бұл иммиграцияға қарсы Дания халық партиясына тиімді болды. 11 қыркүйекке дейін әр екі даниялықтың бірі ғана иммиграцияны шектеуді қолдаған болса, енді үштің екісі қолдайды. Науқанның соңғы күндері көбінесе солшыл көзқарасты ұстанатын суретшілер мен зиялылар Дания сайлаушыларын оңшыл үкіметке дауыс бермеуге шақырды, Дания халық партиясы үкімет саясатына үлкен ықпал етуі мүмкін екенін ескертті. Еуропалық Одақ туралы екі лидердің пікірлері шамалы ғана ерекшеленгендіктен, осы мәселе бойынша көп пікір таласы болған жоқ. 2001 жылғы сайлауда Андерс Фог Расмуссеннің Venstre партиясына билікті жоғалту социал-демократтардың Фолкетингтегі ең ірі партия ретіндегі позициясын жоғалтуына әкелді, бұл позицияны олар 1924 жылғы Фолкетинг сайлауынан бері үзіліссіз сақтап келген. Сайлау түні Расмуссен партия лидері ретінде қалуға ант беріп, «Мен құйрығымды аяғымның арасына тығып қашып кетпеймін» деп мәлімдеді. Ол социал-демократтар партиясының «жаңару» жобасын жариялап, орталықшыл партия мүшелерін басшылық лауазымдарға тағайындауға шақырды. Әсерлі топтар Расмуссеннің әрекеттеріне қарсы шығып, оның лидерлігін күмәнден тудырды, және 2002 жылдың соңында ол төрағалықтан кететінін хабарлады.
Еуропалық парламент, 2004 жыл
Расмуссен 2004 жылы Еуропалық парламент сайлауында жеке тұлға үшін (Даниядан) рекордты 407,966 дауыс жинап, Еуропалық Социалистер партиясының Еуропарламент депутаты болды. Ол Сыртқы істер комитеті мен Экономикалық және валюталық мәселелер комитетінде жұмыс істеді. Расмуссеннің Еуропалық Парламентте көтерген басты мәселесі – жеке капитал және хедж-фондтарды реттеудің жетіспеушілігі болды. Ол осы салада күшті реттеуді қамтамасыз ету үшін жұмыстанды, бұл қаржы дағдарысы басталар алдында-ақ қолға алынған шара еді. Оның барлық қатысушылар үшін міндетті ережелерді, сондай-ақ үлкен ашықтық пен жауапкершілікті ұсынатын баяндамасы 2008 жылдың қыркүйегінде Еуропалық Парламентте қабылданды. Расмуссен бұл баяндамаға жедел және адал жауап бермегені үшін Еуропалық Комиссияны, әсіресе Комиссия төрағасы Жозе Мануэль Дурао Баррозу мен комиссар Чарли Маккривиді сынады. Расмуссен Комиссияның экономикалық дағдарысқа жауап беруін де қатты сынға алды; 2009 жылдың наурызында ол былай деп жазды: «Қазір жаңа, жаңартылған қалпына келтіру жоспары қажет, әйтпесе 2010 жылы 25 миллион адам жұмыссыз қалуы мүмкін. Нақты инвестицияларға бағытталған нақты үйлестіру болуы керек. Еуропа Орталық және Шығыс Еуропа елдері үшін де көбірек жасауы керек. Бұл елдердегі қаржылық құлдыраудың алдын алу – біздің ортақ экономикалық және саяси мүддемізге сай. Еуропа ынтымақ туралы көп айтады, енді оның қажетті уақыты келді».
Еуропалық Социалистік партиясы, 200411
2004 жылы Расмуссен Джулиано Аматоны жеңіп, Робин Куктың орнына Еуропалық социал-демократтар партиясының (ЕСДП) президенті болып сайланды. Ол 2006 жылдың 8 желтоқсанында Портуда өткен ЕСДП конгресінде тағы да 2,5 жылға қайта сайланды. Бұл лауазым партияның саяси көзқарасын үйлестіруді, бірлікті қамтамасыз етуді, партия төрағалығын жүргізуді және партияны тұрақты негізде өкілдік етуді қамтиды. ЕСДП президенті ретінде ол сонымен қатар Глобалды прогрессивті форумның президенті және АҚШ пен Еуропаның прогрессивтілері арасындағы ынтымақтастықты дамытатын Трансатлантикалық диалог комитетінің мүшесі. Расмуссен партияны көбірек ашық етуде маңызды рөл атқарды және «ЕСДП белсенділері» желісін іске қосуды, сондай-ақ 2009 жылғы Еуропалық сайлауға арналған партияның манифестін жасау үшін кең қатысушылықты қамтитын кеңесу процесін ұйымдастырды. Расмуссеннің ЕСДП-ні саясаттастырудағы ықпалын партияның маңызды саяси бастамасы – «Жаңа әлеуметтік Еуропа» жобасынан көруге болады. Расмуссен мен Еуропалық комиссияның бұрынғы президенті Жак Делордың есебіне сүйене отырып, бұл жоба «әділетті, барлық азаматтарды қамтитын және дамыған қоғамды» құруға бағытталған. Қазіргі уақытта ол OMFIF кеңесшілер кеңесінің мүшесі болып табылады және қаржы және валюта жүйесіне қатысты жиналыстарға үнемі қатысады.
Жеке өмір
Расмуссен 1994 жылдан 2020 жылы қайтыс болғанға дейін Фолькетинг мүшесі (және бұрынғы Еуропалық парламент депутаты) Лон Дибкярға үйленген. Ол әйелімен бірге екінші үйінде демалуды, жүзуді, серуендеуді және достарымен ой бөлісуді ұнататын. Ол музыка тыңдағанды да жақсы көреді. Ол Данияның негізгі оң орталық, либералдық партиясынан – премьер-министр болған Андерс Фог Расмуссен мен Ларс Лёкке Расмуссенмен туыс емес. 1993 жылы оның қызы өзіне-өзі қол жұмсады.