Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Гренландиялық саясаткер (1938–2010)
Greenlandic politician (1938–2010)
Джонатан Якоб Йорген Отто Моцфельдт (25 қыркүйек 1938 – 28 қазан 2010) – Гренландиялық пастор және саясаткер. Ол Гренландияның дербестігін құрудағы маңызды тұлғалардың бірі саналады. Джонатан Моцфельдт Гренландияның тұңғыш премьер-министрі болды. Ол 1979 жылдан 1991 жылға дейін және 1997 жылдан 2002 жылға дейін Гренландия премьер-министрі қызметін атқарды. Ол Гренландияның ең ұзақ қызмет еткен премьер-министрі және Гренландия премьер-министрлерінің ішінде ең көп сайлауда жеңіске жеткені. Ол орталық-солшыл саясаткер саналады және оның қызмет ету кезеңінде Гренландия халықаралық құқықта мойындалған мемлекетке айналды.
Jonathan Jakob Jørgen Otto Motzfeldt (25 September 1938 – 28 October 2010) was a Greenlandic priest and politician. He is considered one of the leading figures in the establishment of Greenland Home Rule. Jonathan Motzfeldt was the first prime minister of Greenland. He was Greenland's prime minister from 1979 until 1991 and again from 1997 until 2002. He was Greenland's longest serving prime minister and won the most elections of any prime minister of Greenland. He is considered a centre left politician and Greenland became a recognized country during his tenure.
Жеке өмір
Джонатан "Юнук" Моцфельдт 1938 жылы Гренландияның оңтүстігіндегі Кассимиут елді мекенінде мергенші Сорен Моцфельдт (1902-1984) және оның әйелі Кирстен Клемменсеннің (1904-1979) ұлы ретінде дүниеге келді. 1960 жылы Нууктегі Ильиньярфисуак (Гренландия колледжінде) мұғалімдік емтиханды тапсырғаннан кейін, ол 1966 жылға дейін Копенгаген университетінде теологияны оқыды, содан кейін 1979 жылға дейін Гренландияның Какартток қаласында пастор болып жұмыс істеді. 1992 жылы Джонатан Моцфельдт Исландиядан Кристиана Гудрун Гудмундсдоттерге (1951 жылы туған) үйленді. Олардың балалары болмады. Дегенмен, Маргит Кок Петерсенмен бұрынғы қарым-қатынасынан екі баласы болды: Карен Моцфельдт (1966 жылы туған) және Клаус Моцфельдт (1969 жылы туған). Гренландиялық гандболшы Ханс Питер Моцфельдт Киед – Моцфельдттің жүрегі туған інісі.
Jonathan "Junnuk" Motzfeldt was born in 1938 in the settlement of Qassimiut in southern Greenland as son to the hunter Søren Motzfeldt (1902 1984) and his wife Kirsten Klemmensen (1904 1979). After his teacher's exam at Ilinniarfissuaq (Greenland College) in Nuuk in 1960, he studied theology at the University of Copenhagen until 1966, subsequently working as a pastor in Qaqortoq, Greenland until 1979. In 1992, Jonathan Motzfeldt married Kristjana Guðrún Guðmundsdóttir (born 1951) from Iceland. They had no children. However, from a previous partnership with Margit Kock Petersen, he had two children: Karen Motzfeldt (born 1966) and Claus Motzfeldt (born 1969). Greenlandic handball player Hans Peter Motzfeldt Kyed is Motzfeldt's nephew.
Саяси мансап
1950 жылдардың ортасында Джонатан Мотцфельдт жас инуит белсенділерінің тобымен бірге Гренландияның автономиясы үшін күресті бастады. 1970 жылдардың басында Мотцфельдт социал-демократиялық тәуелсіздік қозғалысы – «Сиумут» партиясына қосылды. Гренландия халқы 1970 жылдардың басында бастаған саяси өзгерістер процесінің алдыңғы қатарында болғаннан кейін, Мотцфельдт Гренландияның өзін-өзі басқаруымен тығыз байланысты болды. Ол Ларс Эмиль Йохансен, Мозес Олсен, Ларс Хемниц және Эмиль Абельсен сияқты бұрынғы серіктерін ығыстырған бірқатар саяси тазалаулар арқылы билікті нығайтты. 1977 жылы ол алғаш рет «Сиумут» партиясының төрағасы болып сайланды. Сонымен қатар, ол 1979 жылдан 1988 жылға дейін, 1997 жылы және 2002 жылдан 2008 жылға дейін Гренландия Ландстингінің спикері қызметін атқарды. 1979 жылдың 1 мамырында Джонатан Мотцфельдт Гренландияның тұңғыш премьер-министрі болды. Ол 1991 жылдың 18 наурызына дейін, шамамен он екі жыл бойы үкіметке жетекшілік етті, содан кейін алкогольге тәуелділігіне байланысты отставкаға кесіп, саясаттан шықты. Бірақ, Гренландия экономикасының мемлекеттік үлесіндегі маңызды лауазымдарды сақтап қалды. Премьер-министр лауазымына Ларс Эмиль Йохансен тағайындалды. 1997 жылы Мотцфельдт қайтадан премьер-министр болып қайытты. Ол 2002 жылға дейін осы лауазымды иеленді, содан кейін Ландстинг (парламент) өзін-өзі басқару экономикасын басқарудағы кемшіліктерді қатты сынға алғандықтан, жаңа сайлаулар өткізуге мәжбүр болды. Партияның бір тілді мүшесі Ханс Еноксен 2002 жылдың 14 желтоқсанында Гренландияның премьер-министрі болып сайланды. ИА партиясының жетекшісі Йозеф «Тууси» Мотцфельдт жаңа үкіметте премьер-министрдің орынбасары болды. Джонатан Мотцфельдт Гренландия парламентінің төрағасы болып қайта сайланды. Оның саяси мансабының соңғы жылдары алкогольге қайта құмарлығымен және саяхаттар мен қабылдауларға бақылаусыз жұмсалған қаражаттармен сипатталды. 2008 жылдың 18 қаңтарында Мотцфельдт Гренландия парламентінің спикері лауазымынан кетті, себебі ол полицияға шағым түсірген әйел мемлекеттік қызметкерді ұстаған деген айыптаулар таралды. Мотцфельдт кінәсін жоққа шығарды. Алайда, қылмыстық іс қозғалмай, тоқтатылды. Партия мүшесі Рут Хайльман парламент спикері лауазымын оның орнына иеленді. 2009 жылдың көктемінде Мотцфельдт мемлекеттік қаражатты жеке мақсаттар үшін пайдаланғаны туралы үлкен жанжалға қатысты. «AG» газетінің мәліметінше, 2008 жылға дейін ол жеке кешкі асқа үкіметтен төлем алған. Бұрынғы премьер-министрдің көп мөлшерде алкоголь ішкеніне де мемлекеттік қаражат жұмсалған. Жанжал 2009 жылдың маусымындағы парламент сайлауына дейін Қақортоқтағы тікұшаққа отыруына тыйым салумен аяқталды, себебі ол маскүнем болған. 2009 жылдың 2 маусымында өткен парламент сайлауында ол қайтадан сайланбады.
Already in the mid 1950s, Jonathan Motzfeldt started his battle for Greenland's autonomy with a group of young Inuit activists. In the early 1970s Motzfeldt became involved in the social democratic independence movement Siumut. After having placed himself at the forefront of the political emancipation process that Greenland's population began in earnest in the early 1970s, Motzfeldt became synonymous with the Greenland Home Rule. He secured almost absolute power through a series of political purges, where old comrades like Lars Emil Johansen, Moses Olsen, Lars Chemnitz and Emil Abelsen were sidelined. In 1977 he was elected Chairman of Siumut party for the first time. In addition, he served as Speaker of the Greenland Landsting from 1979 to 1988, in 1997 and from 2002 to 2008. On 1 May 1979, Jonathan Motzfeldt became the first Prime Minister of Greenland. He led the government for almost twelve years until 18 March 1991, when he was forced to resign and leave politics because of a drinking problem. However, he was awarded a number of key positions in the publicly owned portion of Greenland's economy. The post of Prime Minister thereafter went to Lars Emil Johansen. Due in part, but not exclusively, to the latter's own alcoholism, Motzfeldt took the post of Prime Minister again in 1997. He held this post until 2002, when he was forced to call new elections because of serious criticism from the parliament (the Landsting) of management of the Home Rule's economy. Unilingual party fellow Hans Enoksen was elected Prime Minister of Greenland on December 14, 2002. Josef "Tuusi" Motzfeldt, the leader of IA, became deputy prime minister in the new government. Jonathan Motzfeldt was then again elected chairman of the Greenlandic parliament. His last political year were marked by renewed alcohol abuse and uncontrolled expenses on travel and representation. Mr. Motzfeldt resigned as speaker of Greenland's Parliament on 18 January 2008 amid allegations that he had groped a female civil servant who reported him to the police. Motzfeldt denied wrongdoing. The case was subsequently dropped, without charges. Fellow party member Ruth Heilmann became his successor as speaker of the parliament. In the spring 2009 Motzfeldt was hit by a major scandal involving the abuse of public funds for private purposes. The newspaper AG documented that up to 2008 he had let the government pay for private dinners. Also, it was the public purse that paid when the former Prime Minister consumed large amounts of alcohol. The scandal culminated when he briefly before parliamentary elections in June 2009 was denied boarding a helicopter in Qaqortoq due to intoxication. He was not re elected in the parliamentary elections on 2 June 2009.
Өлім
Моцфельдт 2010 жылғы 28 қазанда 72 жасында ми геморрагиясынан қайтыс болды. Ол қайтыс болған кезде Моцфельдт Батыс Солтүстік кеңесінің президенті еді.
Motzfeldt died on 28 October 2010, aged 72, from a cerebral hemorrhage. At the time of his death Motzfeldt was the president of the West Nordic Council.