Томас Роландсон: Георг дәуірінің суретшісі және сатирик шебері

Кіріспе

Ағылшын суретшісі және карикатурист (1757–1827)

Томас Роулендсон (13 шілде 1757 – 21 сәуір 1827) – Грузия дәуірінің ағылшын суретшісі және карикатурисі, саяси сатирасымен және әлеуметтік бақылауларымен танымал. Көлемді шығармалардың авторы Роулендсон жекелеген әлеуметтік және саяси сатираларды, сондай-ақ роман, юмористикалық кітаптар мен топографиялық еңбектерге көптеген иллюстрацияларды жасады. Оның замандасы Джеймс Гиллрей сияқты, Роулендсонның карикатуралары да көбінесе күшті немесе ұстамсыз болып келеді. Сонымен қатар, Роулендсон жеке тапсырыс бойынша өте ашық эротикалық туындылар жасады, олар сол кезде жарияланбады және қазір тек аз ғана жинақтарда сақталуда. Оның карикатураларында Девоншир герцогинясы, Уильям Питт кіші және Наполеон Бонапарт сияқты биліктегі тұлғалар бейнеленген.

Өмірбаян

Роулендсон Лондон қаласында, Ежелгі еврей ауданында дүниеге келді. Ол 1757 жылдың 23 шілдесінде Лондонның Сент-Мэри Колечёрч шіркеуінде Уильям мен Мэри Роулендсон отбасында крещениеден өтті. Сент-Мэри шіркеуінің крещениелік тізілімінде оның туған күні 1757 жылдың 13 шілдесі деп нақты көрсетілген, көптеген бұрынғы өмірбаяндықтарда келтірілгендей 1756 жыл емес. Оның әкесі Уильям тоқымашы болған, бірақ тоқыма өнеркәсібіне жабдықтар саудасына ауысып, 1759 жылы қаржылық қиындықтарға байланысты банкрот болып жарияланды. Уильям үшін Лондонда өмір қиынға соқты, сондықтан 1759 жылдың соңында ол отбасымен Солтүстік Йоркширдегі Ричмонд қаласына көшті. Томасқа 1764 жылы оның ағасы Джеймс қайтыс болды, ал оның жесірі Джейн, ықтимал, Томасқа Лондондағы мектепке баруға қажетті қаржылық және тұрғын үй жағдайларын қамтамасыз етті. 1765 немесе 1766 жылы ол Сохо академиясында оқуын бастады. Роулендсонның негізінен бизнеске бағытталған мектепте сурет салу сабақтарына қатысқанына ешқандай құжаттамалық дәлел жоқ, бірақ 1772 жылы мектепті бітіргеннен кейін ол Корольдік академияның студенті болған болуы мүмкін. 1827 жылғы 22 сәуірде "The Gentleman's Magazine" журналында жарияланған Роулендсонның некрологында, ол 16 жасында (1772) Парижге жіберілді және екі жыл бойы "сурет академиясында" оқыды деп көрсетілген. Дизайнер, автор және баспагердің осы ынтымақтастығы 1814–16 жылдары жарық көрген "Англияның өлім биі" және 1817 жылғы "Өмір биі" кітаптарында көрінді. Роулендсон сонымен қатар Смоллетт, Голдсмит және Стерн шығармаларына иллюстрациялар жасады, оның суреттерін "Жалпы журналдардың рухы" (1825), "Англияның тыңшысы" (1825) және "Күлімгер" (1831) кітаптарында табуға болады. Роулендсонның дизайндары көбінесе қамыс қаламмен контур бойынша жасалып, нәзік бояумен жуылып жасалатын. Оларды суретші мысқа ойып, содан кейін акварельмен бояды – әдетте кәсіби гравёр, ал соңында суреттер қолмен боялған. Дизайнер ретінде ол өте оңай сурет сала білуімен және шеберлігімен ерекшеленді. Ол өзінің қатал замандасы Гиллрейге қарағанда саясатқа сирек назар аударды, бірақ әдетте әлеуметтік өмірдің әртүрлі жақтары мен оқиғаларын жұмсақ көзқараспен бейнеледі. Оның ең көркем туындылары ерте кезеңіндегі мұқият суреттердің арасында кездеседі, бірақ тіпті оның кейінгі кезеңіндегі ашайыңқы карикатураларында да осы әзіл шебері қалағанда әдемілікке қол жеткізе алатын еді деген ойлар бар. Оның туындыларында Ұлыбританияның Джон Булл бейнесі бар, ол 1790 жылдан бастап Гиллрей және Джордж Крюкшанк сияқты басқа британдық сатирикалық суретшілермен бірлесіп жасалды. Ол сонымен қатар сайлау науқандары мен жарыс кездесулеріне қатысқан кейіпкерлерді бейнелейтін көптеген туындылар жасады. Алайда, оның Лондон көшелеріндегі өмірге арналған сатирикалық туындылары, мысалы, "Воксхоллдағы ләззат бақтары, солдаттармен, студенттермен, торт сатушылармен және қоғамның сұлуларымен араласу", өткір әлеуметтік байқау мен түсініктемелерді көрсетеді және оның ең жақсы туындыларының бірі болып саналады. Роулендсонның карикатураларына 1778 жылы Джон Вулкоттпен достық қарым-қатынас арқылы дамыған медицина саласы да кіреді. Ол дәрігерлер мен шарлатанның кітаптарына иллюстрациялар жасап, ақша тапты. Өмірінің соңғы жылдары медицина тақырыбына карикатуралар да түсірді. Оның меценаты және досы Мэтью Мишелл оның жүздеген суреттерін жинады, оларды Мишелл өзінің Энфилдтегі Гров Хаусында (Мидлсекс) көрмеге қойды. Мишелл қайтыс болғаннан кейін оның немере інісі сэр Генри Онслоу 1818 жылы қарашада сегіз күндік сатылымда Гроув Хаустың мазмұнын сатты. Роулендсонның ең танымал суреттерінің бірі - "Митчелл мырзаның Корнуоллдағы Хенгар үйі" (1812), ол Сэр Ричард Онслоу сатылымында, 15 шілде 1959 жылы Саутбис сатылымында сатылды. Роулендсонның тағы бір суреті - "Голландиялық әскери-теңіз флотының 10 қазан 1797 жылы адмиралдар Лорд Дункан мен сэр Ричард Онслоудан жеңіліске ұшырауы, алты голландиялық соғыс кемесінің тұтқындалып, Ярмутқа әкелінген көрінісі" (1797). Роулендсон сонымен қатар Мишеллдің әпкесі, леди Энн Онслоу күйеуі сэр Ричард Онслоу, 1-ші баронет қайтыс болғаннан кейін өмір сүрген Брайтонның ерте сахналарын суретке түсірді. Роулендсонның "Мишель мырзаның Гров Хаустағы сурет галереясы, Энфилд" картинасын 2002 жылдың 4 шілдесінде Лондондағы Sotheby's сатты. Роулендсон ұзақ ауырып, 1827 жылдың 21 сәуірінде Лондонның Адельфи қаласында, Джеймс көшесіндегі 1 үйінде қайтыс болды. Ол 28 сәуірде 1827 жылы 69 жасында Ковент-Гардендегі Сент-Полс шіркеуінде жерленді. Кейбір авторлар оның үй шаруасын жүргізетін Бетси Винтер оның сүйіктісі болған деп болжайды, бірақ басқалары мұны жоққа шығарды.

Rowlandson was born in Old Jewry, in the City of London. He was baptised on 23 July 1757 at St Mary Colechurch, London to William and Mary Rowlandson. The baptismal record for St Mary, now in the London archives, clearly gives his birth date as 13 July 1757, not 1756 as given in most earlier biographies. His father, William, had been a weaver, but had moved into trading supplies for the textile industry and after overextending himself was declared bankrupt in 1759. Life became difficult for William in London and, in late 1759, he moved his family to Richmond, North Yorkshire. Thomas's uncle James died in 1764, and his widow Jane probably provided both the funds and accommodation which allowed Thomas to attend school in London. In 1765 or 1766 he started at the Soho Academy. There is no documentary evidence that Rowlandson took drawing classes at the mainly business oriented school, but it seems likely, as on leaving school in 1772, he became a student at the Royal Academy. According to his obituary of 22 April 1827 in The Gentleman's Magazine, Rowlandson was sent to Paris at the age of 16 (1772), and spent two years studying in a "drawing academy." The same collaboration of designer, author and publisher appeared in the English Dance of Death, issued in 1814–16 and in the Dance of Life, 1817. Rowlandson also illustrated Smollett, Goldsmith and Sterne, and his designs will be found in The Spirit of the Public Journals (1825), The English Spy (1825), and The Humorist (1831). Rowlandson's designs were usually done in outline with the reed pen, and delicately washed with colour. They were then etched by the artist on the copper, and afterwards aquatinted—usually by a professional engraver, the impressions being finally coloured by hand. As a designer he was characterised by his facility and ease of draughtsmanship. He dealt less frequently with politics than his fierce contemporary, Gillray, but commonly touching, in a rather gentle spirit, the various aspects and incidents of social life. His most artistic work is to be found among the more careful drawings of his earlier period; but even among the exaggerated caricature of his later time we find hints that this master of the humorous might have attained to the beautiful had he so willed. His work included a personification of the United Kingdom named John Bull who was developed from about 1790 in conjunction with other British satirical artists such as Gillray and George Cruikshank. He also produced many works depicting the characters involved in election campaigns and race meetings. However, his satirical works of London's street life such as the "pleasure gardens at Vauxhall, jostling with soldiers, students, tarts and society beauties", which exhibit acute social observation and commentary are amongst his finest. Rowlandson's caricatures include those on the medical profession which developed through his friendship with John Wolcot around 1778. He also earned money illustrating books of physicians and quacks. Later in life, he also produced caricatures on medical themes. His patron and friend Matthew Michell collected hundreds of his paintings which Michell displayed at his country residence, Grove House in Enfield, Middlesex. After Michell's death his nephew, Sir Henry Onslow, sold the contents of Grove House at an eight day sale in November 1818. One of the best known of Rowlandson's paintings is "Hengar House the seat of Mitchell Esqr., Cornwall" (1812) which was sold at the Sir Richard Onslow sale, Sotheby's, 15 July 1959. Another of Rowlandson's paintings is "Glorious Defeat of the Dutch Navy Octr 10 1797, by Admirals Lord Duncan and Sir Richard Onslow, with a View Drawn on the Spot of the Six Dutch Line of Battle Ships Captured and Brought into Yarmouth" (1797). Rowlandson also painted early scenes of Brighton where Michell's sister, Lady Anne Onslow, lived after the death of her husband Sir Richard Onslow, 1st Baronet. Rowlandson's painting "Mr Michell's Picture Gallery at Grove House, Enfild" was sold by Sotheby's, London, on 4 July 2002. Rowlandson died at his lodgings at 1 James Street, Adelphi, London, after a prolonged illness, on 21 April 1827. He was buried at St Paul's, Covent Garden on 28 April 1827 aged 69 years. Some authors have suggested that his housekeeper Betsy Winter who inherited his belongings was his mistress but this has been rejected by others.