Кіріспе

Америкалық ғылыми ұйым және білімді қоғам – американдық философтардың білімді қоғамы.

Америка философиялық қоғамы (АФҚ) 1743 жылы Филадельфияда құрылған американдық ғылыми ұйым және білімді қоғам. Ол зерттеулер, кәсіби жиналыстар, жарияланымдар, кітапханалық ресурстар және қоғаммен байланыс арқылы гуманитарлық және табиғи ғылымдар саласындағы білімді дамытуға ықпал етеді. Оның негізін Бенджамин Франклин қалады және ол АҚШ-тағы алғашқы білімді қоғам деп есептеледі. Қоғамның штаб-пәтері және мұражай болып табылатын Философиялық зал, Тәуелсіздік ұлттық тарихи паркіндегі Тәуелсіздік залының шығысында орналасқан. 1965 жылы ғимараттың тарихын ескере отырып, ол Ұлттық тарихи ескерткіш деп жарияланды. Қоғамда шамамен 1000 сайланған мүше бар. 2020 жылғы сәуір айына дейін құрылғаннан бері 5710 мүше қабылданды. Зерттеу гранттары, жарияланған журналдар, Америка философиялық қоғамы мұражайы, кең кітапхана және тұрақты жиналыстар арқылы қоғам гуманитарлық және ғылымдардағы түрлі салаларды қолдайды.

Тарих

Америка философиялық қоғамы 1743 жылы Бенджамин Франклин, Джеймс Александр, Фрэнсис Хопкинсон, Джон Бартрам, Филип Синг-младший және басқалар бұрынғы «Жунто» клубының тармағы ретінде Философиялық қоғам ретінде құрылды. Алғашқы мүшелері: Бенджамин Франклин, Джон Дикинсон, Джордж Вашингтон, Джон Адамс, Томас Джефферсон, Александр Гамильтон, Джеймс МакГенри, Томас Пейн, Дэвид Риттенхаус, Питер Стивен Дю Понсо, Николас Биддл, Оуэн Биддл, Бенджамин Раш, Джеймс Мэдисон, Майкл Хиллегас, Джон Маршалл, Чарльз Петит және Джон Эндрюс. Сол кезде интеллектуалдық қоғамдардың бүкіл әлемнен мүшелер шақыруы қалыпты жағдай болды, сондықтан қоғам басқа елдерден де мүшелер қабылдады, олардың ішінде Александр фон Гумбольдт, Маркиз де Лафайет, Барон фон Штубен, Тадеуш Костюшко және Принцесса Дашкова болды. 1746 жылы қоғам қызметі тоқтап, 1767 жылы қайта жандандырылды. 1769 жылдың 2 қаңтарында қоғам «Пайдалы білімді насихаттау үшін Филадельфиядағы Америка философиялық қоғамы» деген атаумен Пайдалы білімді насихаттау үшін американдық қоғаммен бірікті. Франклин алғашқы президент болып сайланды. Осы кезеңде қоғам Американы жақсарту жөніндегі тұрақты комитет құрды; оның зерттеулерінің бірі – Чесапик шығанағы мен Делавэр өзенін байланыстыратын канал салу мүмкіндіктерін зерттеу болды. Томас Гилпин аға ұсынған Чесапик және Делавэр каналы 1820 жылдары салынды. Америка Тәуелсіздік соғысынан кейін қоғам АҚШ Тәуелсіздік декларациясына қол қойғандардың бірі – Фрэнсис Хопкинсоннан басшылық күтті. Оның ықпалымен қоғам Пенсильвания штатының үкіметінен, қазір Философиялық зал тұрған жердегі жер учаскесін алды. Чарльз Дарвин, Роберт Фрост, Луи Пастер, Элизабет Кэбот Агассиз, Джон Джеймс Одубон, Линус Полинг, Маргарет Мид, Мария Митчелл және Томас Эдисон – қоғамның көрнекті мүшелері болды. Цинциннати қоғамының көптеген мүшелері APS-тің алғашқы кеңесінің мүшелері мен демеушілерінің қатарында болды; APS және SOC әлі де бейресми, әріптестік қарым-қатынасты сақтап келеді.

Марапаттар

1786 жылы қоғам "навигация, астрономия немесе табиғаттану" саласындағы жетістіктері үшін Магеллан сыйлығын белгіледі, ол американдық мекеме тағайындаған ең көне ғылыми сыйлық және осы күнгі күнге дейін табыс етілуде. Басқа сыйлықтардың ішінде мәдени тарих саласындағы Барзун сыйлығы, клиникалық зерттеулердегі ең үлкен жетістіктері үшін Джадсон Даланд сыйлығы, Бенджамин Франклин медалі, нейробиология саласындағы Лэшли сыйлығы, Льюис сыйлығы және өнер, гуманитарлық ғылымдар немесе әлеуметтік ғылымдардағы ерекше жетістіктері үшін Томас Джефферсон медалі бар.

Жарияланымдар

Қоғам 1771 жылдан бері "Америкалық философиялық қоғамның еңбектері" жинағын жариялап келеді. Жыл сайын бес саны шығады. "Proceedings" 1838 жылдан бері жарияланып келеді; олар қоғамның жарты жылдық мәжілістерінде ұсынылған баяндамаларды жариялайды. Қоғам Бенджамин Франклин, Джозеф Генри, Уильям Пенн, Мериуэтер Льюис және Уильям Кларктың еңбектерін де жариялаған. Джейн Эйткен қоғам үшін 400 томдық кітапты мұқаулаған. Сондай-ақ, қоғамда АҚШ конституциясын жасаушы Джон Дикинсон туралы кең мұрағат бар. APS АҚШ-тың әр түрлі аймақтарынан жиналған жергілікті тілдердегі құжаттар жинағына ие, соның ішінде ACLS жинағы (Америкалық білімді қоғамдар кеңесінің Жергілікті американ тілдері комитеті, Америкалық философиялық қоғам) Мичиганның солтүстігінен алынған Одава тілінің жазбаларын қамтиды. APS Америкалық философиялық қоғамның кітапханасы мен мұражайындағы Жергілікті американдықтар мен түпкілікті халықтарға қатысты мұрағаттық жинақтарды кеңінен қамтуға бағытталған нұсқаулық жасады. Бұл материалдар 1553 жылдан 2020 жылға дейінгі кезеңді қамтиды және Америка құрлығындағы жергілікті халықтарға қатысты қолжазба, аудио және бейне материалдарды қамтиды. Сондай-ақ, қоғамда британдық отарлар тарихы, Революциялық соғыс, американдық ғылым тарихы, кванттық физика, Чарльз Дарвин және эволюция, генетика және технология тарихы туралы қолжазбалар жинағы бар.

Философиялық зал

Философиялық зал, 104 Оңтүстік Бесінші көше, Филадельфия қаласында, Каштановый және Жас жаңғақ көшелерінің арасында, Ескі қалалық залының оңтүстігінде орналасқан. 1785–1789 жылдары қоғамды орналастыру үшін салынды және Самуэль Воган федералды стильде жобалады. 1890 жылы кеңейіп келе жатқан кітапханаға арналған үшінші қабат салынды, бірақ 1948–1950 жылдары бұл қабат алынып тасталды. 2001 жылы ол тарих, өнер және ғылым салаларының өзара байланысын зерттейтін, ауыспалы тақырыптық көрмелер ұсынатын Америка философиялық қоғамы мұражайы ретінде жұртшылыққа ашылды. Мұражай APS-тің өзінің коллекцияларынан өнер туындылары, ғылыми құралдар, түпнұсқа қолжазбалар, сирек кітаптар, табиғи тарих үлгілері және түрлі қызықты заттарды, сондай-ақ басқа мекемелерден алынған экспонаттарды ұсынады.

Кітапхана залы

1789–90 жылдары Филадельфия кітапхана компаниясы (LCP) өзінің бас кеңсесін АПС-тің дәл қарсы, 5-ші көшеде салды. 1884 жылы LCP ғимаратын сатты, ол 1887 жылы Drexel & Company ғимаратын кеңейту үшін бұзылды. Бұл ғимарат 1950-ші жылдардың ортасында Тәуелсіздік ұлттық тарихи паркі құрылған кезде бұзылды. APS 1958 жылы осы орында кітапхана салып, ескі LCP ғимаратының фасадын қалпына келтірді.

Бенджамин Франклин залы

APS 425–29 Chestnut көшесінде орналасқан, 1854–55 жылдары Джон М. Гристің итальяндық стильдегі жобасы бойынша салынған бұрынғы Фермерлер мен механиктер банкі ғимаратын қалпына келтірді, оны лекция залы ретінде пайдалану үшін жаңартты. Қоғам ұйымдастыратын жиналыстар мен ірі шаралардың көп бөлігі осы жерде өтеді.

Ричардсон залы

Констанс С. және Эдгар П. Ричардсон залы, 431 Chestnut Street мекенжайында, Бенджамин Франклин залынан батысқа қарай орналасқан. Бұл ғимарат бұрын Пенсильвания өмірді сақтандыру және аннуитеттер беру компаниясына тиесілі болған, ол 1871–1873 жылдары Аддисон Хаттонның жобасы бойынша салынған. Ішінде кеңселер мен ғылым, технология және медицина тарихы консорциумы орналасқан.