Кіріспе

Үндістанның Уттар-Прадеш штатындағы қала, Үндістанның муниципалитеті.

Қытай буддистік монахы Факсиан шамамен 400 жылдары бұл қаланы буддизмнің орталығы деп еске алады. Ол халықтың өте жақсы жағдайда екенін, патша жерін өңдеген шаруалардан басқа салық алынбағанын байқаған. Адамдар жануарларды өлтірмейтін, шарап ішпейтін, пияз бен сарымсақ жемейтін екен. Жер иелеріне жер құқығын растайтын жазбалар берілгенін анықтады. Қонақ дін қызметкерлеріне тұруға орын, төсек, кілем, тамақ, сусын және ғылыми еңбектер үшін киім-кешек берілген.

Харша империясы

634 жылы қалаға келген Сюаньцзян оны Мотуло деп атап, онда жиырма буддалық монастырь мен көптеген индуистік храмдар болғанын жазған. Кейін ол шығысқа қарай Танесарға, Шығыс Пәнджабтағы Джаландхарға, содан кейін Кулу аңғарындағы негізінен теравада монастырларына бару үшін жоғары көтеріліп, оңтүстікке қарай Байратқа, содан кейін Ямуна өзенінің жанындағы Матураға бет алды.

Ерте орта ғасырлар

Алвардың әйгілі әйел қасиеттісі Андал Матурадан басталып, Гокулға, Ямунаға, Калидің көліне, Вриндаванға, Говардханға дейін жалғасып, Дваркада аяқталатын қажынаты жолының көрінісін көрді. XI ғасырғы қашмир ақыны Билхана Кашмирден Карнатакаға жол тартқанда Матура мен Вриндаванды аралады.

Қазіргі заманның алғашқы тарихы

Раджа Джей Сингхтің өмірбаясын жазған Атмарамның айтуынша, Джей Сингх Джат Раджа Чураман Сингхке қарсы жорық жүргізіп жатқанда, Картик айының толу күнінде Рада кундта тазарды, 1724 жылы Шраван айында Матураға барып, Жанмаштами күні қызын үйлендірді. Одан кейін Брадждың қасиетті ормандарына саяхат жасап, Матураға қайтқаннан кейін діни орындар құрып, Холи мерекесін тойлады.

Марат империясының Пешва әулеті саяхатқа шыққан

Маратха империясының кеңдеуі кезінде солтүстіктегі қасиетті орындарға саяхат ету жиіледі. Саяхатшылар жолда қорғауға мұқтаж болды және әскери мақсатта туған жерлеріне барып-келіп жүрген әскерлердің үздіксіз қозғалысынан пайдаланды. Осылайша, әйелдердің әскери жорықтарға ілесіп жүру салты қалыптасты. Пешва Балажи Баджи Раодың анасы Кашитай Матура, Праяг, Аёдхья, Банарас және басқа да қасиетті орындарды аралап, солтүстікке төрт жылдық танымал зыярат сапарын жасады.

Діни мұра

Матура – индуизмнің қасиетті қаласы және Кришнаның жері – Бридж-Бхумидің орталығы болып саналады. Матураның егіз қаласы – Вриндаван. Матура мен оның көршілес қалаларында тарихи және діни маңызы бар көптеген орындар бар. Кришна Жанмастан ғибадатхана кешені – Кришнаның туған жері деп есептелетін орынның төңірегінде салынған маңызды ғибадатханалар тобы. Ғибадатхана кешеніне Кешав Дева ғибадатханасы, Гарбха Гриха киіз үйі, Бхагавата Бхаван және Кришна мен Камса арасындағы соңғы шайқас өткен Рангабхуми кіреді. Наам йог Садхана Мәндірі, Пиплешвар Махадео ғибадатханасы және Юм Ямуна ғибадатханасы.

Фестивальдар

Кришнаның туған күні жыл сайын Матурада әсем тойланады. Жыл сайын Матураға 3 миллионнан 3,5 миллионға дейін жолаушы Жанмаштами мерекесін тойлауға келеді, олардың көп бөлігі Кешав Дева және Дваркадиш храмдарына басады. Жолаушылар көбінесе ораза ұстап, Кришнаның дүниеге келгені саналатын түн ортасында оразаларын ашады. Матура және Вриндаван қалаларында діни әндер орындалады, билер қойылады, бхог ұсынылады және аартилер өткізіледі.

География

Матура қаласы орналасқан. Оның теңіз деңгейінен орташа биіктігі 174 метрді (570 футты) құрайды.

Климат

Матура қаласы Кёппен климаттық жіктелімі бойынша ыстық, жартылай құрғақ климатқа (BSh) ие.

Демография

2011 жылғы Үндістан халық санағы бойынша Матура қаласының халқы 441 894 адамды құрайды, он жылдық өсім көрсеткіші 22,53 пайызды білдіреді. Халықтың 54% (268 445) еркектер, ал 46% (173 449) әйелдерді құрайды. Матурадағы жыныс арақатынасы 1000 еркекке 858 әйел шақалды, бұл көрсеткіш 2001 жылғы 840-тан артқан. Дегенмен, жалпыұлттық жыныс арақатынасы 940-қа тең. 2011 жылы халық тығыздығы 2001 жылғы 621 адамға шақылған км²-ден 761 адамға шақылған км²-ге дейін өсті. Матураның орташа сауаттылық деңгейі 72,65 пайызды құрайды, бұл 2001 жылғы 61,46 пайызбен салыстырғанда жоғары, бірақ жалпыұлттық орташа көрсеткіштен (74,04 пайыз) төмен. Ерлердің сауаттылық деңгейі 84,39 пайыз, әйелдердікі 58,93 пайызды құрайды. Матура халқының 15,61 пайызы 6 жасқа дейінгі балалар. 2001 жылғы халық санағында бұл көрсеткіш 19,56 пайызды құрады. (жергілікті диалект).

Жол

Матура Үндістанның қалған бөліктерімен жақсы жол желісі арқылы байланысты. Делиден Калькуттаға дейінгі (бұрынғы NH 2) NH 19 ұлттық тас жолы Матура арқылы өтеді, сондай-ақ Ченнаиға бұрылыс бар. Үлкен Нойдадан Аграға дейінгі Ямуна тас жолы (165 км, 6 қатарлы, кіруі бақыланатын жылдам тас жол) да Матурадан өтеді, бұл Нойда, Агра, Канпур және Лакхнау қалаларымен жақсы байланыс құрады.

Трамвай

Қалада трамвай желісі ұсынылып отыр, бұл Матураны Колкаттадан кейін Үндістанда трамвай көлігі іске қосылған екінші қалаға айналдырады. 2017 жылы жергілікті депутат Шрикант Шарма 2018 жылға дейін Матура мен Вриндаванда трамвайлар жұмыс істей бастайтынын хабарлады.

Ауа

Қазіргі уақытта қалада әуежай жоқ. Ең жақын әуежайлар – Агра әуежайы (шамамен 60 км қашықтықта) және Дели әуежайы (шамамен 160 км қашықтықта), олардың арқылы маңызды ұлттық және халықаралық бағыттарда рейстер жүзеге асырылады. Үлкен Нойдада салынып жатқан Жевар әуежайы Матурадан шамамен 75 км қашықтықта орналасқан. Толыққандай жұмыс істеген кезде елдегі ең ірі әуежай болады деп күтілуде. Жер учаскесі белгіленіп, Ямуна тас жолының жанында құрылыс жүргізілуде, алдағы бес жылда ашылуы жоспарлануда, болашақта маңызды ұлттық және халықаралық бағыттарға тұрақты рейстер ашылады. 2012 жылы сол кездегі азаматтық авиация министрі Ажит Сингх, Матураның атын жаңа халықаралық әуежай құрылысының орны ретінде Уттар-Прадеш штатының сол кездегі бас министрі Ахилеш Ядавқа ұсынған. Матураның аты, Агра қаласында "Тадж" халықаралық әуежайын салу жоспары министрлер тобы тарапынан тоқтатылғанда танымал болды.

Стратегиялық маңызы

I корпус (соғыс құрамасы) Үндістан армиясының Орталық қолбасшылығы құрамында Матура қаласында орналасқан. Матураның шетіндегі үлкен, құпия аймақта I корпусының штаб-пәтері орналасқан (Орталық қолбасшылықтың штаб-пәтері Лакхнау қаласында). Онда шабуылдық жаяу әскер бөлімдері, әуе қорғанысы бөлімдері, броньды дивизиялар, инженерлік бригадалар, артиллерия бөлімдері және Стратегиялық күштердің құпия бөлімдері дислокацияланған. I корпус негізінен Үндістанның батыс шекарасының қорғалуына жауапты. 2007 жылы «Ашвамедха» жаттығуы барысында барлық бронетанктік, артиллериялық және жаяу әскер дивизиялары жалпы NBC (ядролық, химиялық, биологиялық) ортаны модельдеуді жүзеге асырды. Мақсаты – жоғары қарқынды, қысқа мерзімді және «күтпеген» жағдайдағы шайқастағы операциялық қабілеттілікті көрсету болды.

Өнеркәсіп саласы

Қалада орналасқан Матура мұнай өңдеу зауыты жылына 8,0 миллион тонна мұнай өңдеуге қабілетті Азиядағы ең ірі мұнай өңдеу зауыттарының бірі. "Индиан Ойл Корпорациясы" ЖШҚ-ның бұл мұнай өңдеу зауыты технологиялық тұрғыдан дамыған және жергілікті жұмыс орындарын қамтамасыз етеді. Оның негізгі мақсаты – Ұлттық Астана аймағының (NCR) сұранысын қанағаттандыру.

БАҚ және байланыс

Қалада "Барлық Үндістан радиосының" жергілікті станциясы бар.