Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Сәулеттік немесе метафоралық күш, Әлемнің мейірімді иесі ретінде қарастырылады.
Literal or metaphoric force regarded as merciful lord of Universe
Жағарнат (/audio=en us juggernaut.ogg/'/dʒ//ʌ//ɡ//ər//n//ɔː//t/), қазіргі ағылшын тілінде қолданылатын сөз, нақты немесе метафоралық күш, аяусыз, құртқыш және тоқтатылмас деп есептеледі. Бұл ағылшын тіліндегі қолданыс 19-шы ғасырдың ортасында пайда болды және Солтүстік-Шығыс Үндістандағы индуизмдегі маңызды құдай Жағанатхтың алғашқы ағылшын тіліндегі бейнесі болды. Орта ғасырлардан бері еуропалықтар Пуридегі Ратха-Ятра ("Храм арбасының шеруі") туралы әңгімелерге қызығушылық танытты, онда паломниктер храм арбаларының астына өздерін тастаған деген мәлімдемелер болды. Бірақ 1825 жылы "Бұрын паломниктерді көпшілік алдында Жағанат арбасының дөңгелектерінің астына тастап, өлімге ұшыратуға ұйтқы болған фанатизмнің осы шектен шығуы қазірдің өзінде ұзақ уақыттан бері тоқтатылған" делінген.
A juggernaut (/audio=en us juggernaut. ogg/'/dʒ//ʌ//ɡ//ər//n//ɔː//t/), in current English usage, is a literal or metaphorical force regarded as merciless, destructive, and unstoppable. This English usage originated in the mid nineteenth century and was the early rendering in English of Jagannath, an important deity in the Hinduism of north east India. Since the Middle Ages, Europeans had been fascinated by accounts of the Ratha Yatra ("Temple car procession") at Puri, which claimed that pilgrims threw themselves under the temple cars, although by 1825 it was said that "That excess of fanaticism which formerly prompted the pilgrims to court death by throwing themselves in crowds under the wheels of the car of Jaganath, has happily long ceased".
ағылшын тіліндегі шығу тегі
Қасиетті Клаудиус Бьюкенен 1800 жылдардың басында Ұлыбритания мен АҚШ-қа "Джаггернаут" таныстырған алғашқы британдық шенеунік атанды. Индияда англикандық капеллан қызметін атқарған Бьюкенен, Үндістан субконтинентіндегі христиандық миссияларды ынтамен қолдады. Бьюкенен Джаггернаутқа сынды көзқарас білдірді. Үндістаннан өз еліне жазған хаттарында ол Джаггернаутты қауіпті, агрессивті және қанды діни қозғалыс ретінде бейнеледі. "Christian Researches in Asia" атты еңбегінде Бьюкенен, Джаггернаут арбаларының дөңгелектерінің астына өздерін тастаған жандарды айқын суреттеді. Осының салдарынан "жаггернаут" сөзі зорлық-зомбылық немесе қауіп-қатермен сипатталатын кез келген күшті білдіретін ұғымға айналды. Келесі онжылдықтарда американдықтар Үндістан және индуизм туралы білімін арттырған сайын, "Джаггернаут" атауының мағынасы өзгерді. Бұл бұрынғыдай қорқынышты және қауіпті күштің символы ретінде қолданылудан гөрі, Пуридегі индуист құдайымен байланыстырыла бастады. 1878 жылы "Харпер" журналында жарияланған "Жуггернаут" атты мақаласында дұрыс атаудың "Жаганнат" екені түсіндіріліп, Пүридегі храмның тарихына тоқталды.
Rev. Claudius Buchanan holds the distinction of being the inaugural British official to introduce "the Juggernaut" to both Britain and the United States during the early 1800s. Serving as an Anglican chaplain stationed in India, Buchanan ardently championed Christian missions within the Indian subcontinent. Buchanan expressed a critical perspective on the Juggernaut. Through his correspondence from India to his home country, he portrayed the Juggernaut as a perilous, aggressive, and sanguinary religious movement. In his work "Christian Researches in Asia" Buchanan vividly depicted devotees hurling themselves beneath the wheels of the Juggernaut's chariots. Consequently, "juggernaut" began to evolve into a term representing any force characterized by violence or danger. In the ensuing decades, as Americans deepened their understanding of India and Hinduism, the significance of "Juggernaut" underwent a divergence. It transitioned from its broad application as a symbol of formidable and perilous force to a more nuanced association with the Hindu deity at Puri. A notable instance occurred in 1878 with an article featured in Harper’s titled “Juggernaut,” which promptly clarified that the correct name was “Jagannath” and subsequently delved into the temple's history at Puri.
Шолу
Бұл сөзді бейнелі мағынада қолдану, алып дөңгелек немесе қақпақшаны бейнелі мағынада қолданумен салыстырылады – бәрін басып тастайтын нәрсе ретінде. Оның әлеуметтік мінез-құлқының негізі бандвагондыкіне ұқсас, бірақ құлшылыққа берілген құрбандықтың сезімі бар. Бұл сөздің британдық ағылшын тіліндегі мағынасы – үлкен, ауыр жүк көлігі немесе тіркемелі жүк көлігі, ол ХХ ғасырдың екінші жартысынан бастап қолданыла бастады. Сөз санскрит/одия тілдеріндегі Джаганнатх (Деванагари जगन्नाथ, Одия ଜଗନ୍ନାଥ) – "әлемнің иесі" деген сөзден шыққан, ол "дүние" деген мағынаны білдіретін Джагат және "еге" деген мағынаны білдіретін Натха сөздерінің бірігісінен тұрады. Бұл Кришнаның санскрит эпостарында кездесетін аттарының бірі. "Juggernaut" деген ағылшын сөзі "индуистік құдайдың бейнесі салынған үлкен арба" мағынасында XVII ғасырда пайда болды, оның бастауы Одиша (Орисса) штатының Пури қаласындағы Джаганнатха ғибадатханасынан шықты. Бұл ғибадатханада жыл сайын Ратха Ятра ("ғибадатхана арбасы шеруі") өтеді, онда Джаганнатха, Субхадра және Балабхадраның мүртілері (бейнелері) арбаларда тасымалданады. Бұл фестивальдің еуропалықтарда алғашқы сипаттамасы XIII ғасырдың соңындағы францискан монахы және миссионері Одорик Порденонедің еңбегінде кездеседі. Ол индустардың діни құрбандық ретінде осы алып арбалардың доңғалақтарының астына жатқанын және қаза табатынын сипаттаған. Одориктің бұл сипаттамасы кейіннен XIV ғасырдағы Джон Мандевиллдің саяхаттарында кеңінен қолданылды. Басқалар болса, егер адамдар қаза тапса, онда бұл жазатайым оқиға болған және көпшіліктің қысымы мен дүрбелең салдарынан болды деп санайды. Көптеген сөйлеушілер мен жазушылар бұл терминді үлкен машинаға немесе бірлесіп жұмыс істейтін командаға немесе топқа (мысалы, өте табысты спорт командасы немесе корпорация) немесе тіпті харизматикалық көшбасшы басқаратын өсіп келе жатқан саяси қозғалысқа қолданады. Көбінесе ол барлық кедергілерді жоқ ететін, құлатып тастайтын күшке ие екенін көрсетеді.
The figurative use of the word is analogous to figurative uses of steamroller or battering ram to mean something overwhelming. Its ground in social behavior is similar to that of bandwagon, but with overtones of devotional sacrifice. Its British English meaning of a large heavy truck or articulated lorry dates from the second half of the twentieth century. The word is derived from the Sanskrit/Odia [[Jagannath (Devanagari जगन्नाथ, Odia ଜଗନ୍ନାଥ) "world lord", combining jagat ("world") and nātha ("lord"), which is one of the names of Krishna found in the Sanskrit epics. The English loanword juggernaut in the sense of "a huge wagon bearing an image of a Hindu god" is from the seventeenth century, inspired by the Jagannatha Temple in Puri, Odisha (Orissa), which has the Ratha Yatra ("Temple car procession"), an annual procession of chariots carrying the murtis (images) of Jagannātha, Subhadra, and Balabhadra. The first European description of this festival is found in a thirteenth century account by the Late Medieval Franciscan friar and missionary Odoric of Pordenone, who describes Hindus, as a religious sacrifice, casting themselves under the wheels of these huge chariots and being crushed to death. Odoric's description was later taken up and elaborated upon in the popular fourteenth century Travels of John Mandeville. Others have suggested more prosaically that the deaths, if any, were accidental and caused by the press of the crowd and the general commotion. Many speakers and writers apply the term to a large machine, or collectively to a team or group of people working together (such as a highly successful sports team or corporation), or even a growing political movement led by a charismatic leader—and it often bears an association with being crushingly destructive towards all obstacles.
Танымал мәдениетте
Ағылшын тіліндегі "juggernaut" сөзінің бейнелі мағынасы – аяусыз, құрып, тоқтатылмас күш – XIX ғасырдың ортасында кең тараған. Мэри Шелли 1826 жылы жарық көрген «Соңғы адам» романында обаны сипаттау үшін осы терминді қолданды: «Жугернаут сияқты, ол өмірдің жолымен келе жатқандардың барлығын талқандайды». Чарльз Диккенс 1844 жылы жарық көрген «Мартин Чузлвиттің өмірі мен оқиғалары» атты еңбегінде Миссис Тоджерс үйінің «ең жас мырзасы» Огастус Моддлдің махаббатқа толы сезімдерін сипаттау үшін осы сөзді қолданған: «Ол Миссис Тогдерске күннің батып қалғанын, үстінен толқындардың өтіп, Юггернауттың машинасы оны басып, Яваның өлімге әкелетін үстір ағашының оны құртқанын жиі айтатын». Роберт Луис Стивенсон бұл терминді 1886 жылы жарық көрген «Доктор Джекилл мен мистер Хайдтың таңғажайып оқиғасында» қолданған. Ол баланың аяғын таптағаннан кейін, қатыгез Эдвард Хайдты «бірнеше лайықсыз Джаггернаут» деп сипаттаған. Бұл сөзді осылай қолданған басқа да белгілі жазушылар бар, мысалы Х. Г. Уэллс және Лонгфеллоу. Жазушы Стэн Ли мен суретші/қосымша жазушы Джек Кирби жасаған ол алғаш рет «Х-мендер» #12 (1965 жылдың шілдесі) комиксінде, атақты супергеройлар командасының қарсыласы ретінде пайда болды. Ол адамнан артық күшке және төзімділікке ие, және дерлік барлық физикалық шабуылдардан қорғалған; оның шлемі оны психикалық шабуылдардан да қорғайды. Джон Ширлидің «Ақ тұман» трилогиясында суреттелген болашақ соғыстарда қарсылас әскерлер «Jaegernauts» – бүкіл қалалық кварталдарды, биік ғимараттарды және басқа да ірі құрылыстарды қиратуға қабілетті үлкен жылжымалы соғыс машиналарын пайдаланады. «Одиша Джуггернаутс» – Үндістанның Ultimate Kho Kho лигасындағы спорт командасы.
The figurative sense of the English word juggernaut, as a merciless, destructive, and unstoppable force, became common in the mid nineteenth century. Mary Shelley used the term in her novel The Last Man, published in 1826, to describe the plague: "like Juggernaut, she proceeds crushing out the being of all who strew the high road of life". Charles Dickens used the term in The Life and Adventures of Martin Chuzzlewit, published in 1844, to describe the love lorn sentiments of Mr. Augustus Moddle, the 'youngest gentleman' at Mrs. Todgers's: "He often informed Mrs. Togders that the sun had set upon him; that the billows had rolled over him; that the Car of Juggernaut had crushed him; and also that the deadly Upass tree of Java had blighted him." Robert Louis Stevenson used the term in Strange Case of Dr Jekyll and Mr Hyde, published in 1886, when describing the violent Edward Hyde as "like some damned Juggernaut" after he trampled a child. Other notable writers to have used the word this way range from H. G. Wells and Longfellow Created by writer Stan Lee and artist/co writer Jack Kirby, he first appeared in X Men #12 (July 1965) as an adversary of the eponymous superhero team. He possesses superhuman strength and durability, and is virtually immune to most physical attacks; his helmet also protects him from mental attacks. In the future wars depicted in John Shirley's Eclipse Trilogy, the contending armies use "Jaegernauts" — large rolling war machines that can destroy entire city blocks, high rises and other large buildings. The Odisha Juggernauts are a sports team in the Indian Ultimate Kho Kho league.